✦ تحلیل

در اجرای ماده 15 قانون، اصطلاحات مورد استفاده در این مبحث در معانی مشروح زیر بـه کار می روند:

الف ـ کالای مثل: کالایی کـه از همه جهات از جمله خصوصیات فیزیکی (مادی)، کیفیت و شهرت با کالای اظهار شده ورودی یکسان باشد. تفاوت های جزیی در ظاهر مانند رنگ مانع از آن نیست کـه کالا بـه عنوان مثل تلقی نگردد.

ب ـ کالای مشابه: کالایی کـه گرچه از همه جهات همانند نیست ولی خصوصیات و مواد تشکیل دهنده مشابهی دارد کـه آن را قادر می سازد عملکرد یکسانی را با کالای مورد نظر انجام دهد. کیفیت کالا، شهرت آن و وجود یک علامت (مارک) تجاری از جمله عوامل تعیین کننده در تشخیص کالای مشابه می باشد.

تبصره ـ در صورت عدم وجود کالای مثل یا مشابه تولید شده توسط همان شخصی کـه کالای مورد نظر را تولید کرده است، کالاهای تولید شده توسط سایر تولید کنندگان از همان کشور مبدا با شهرت یکسان ملاک خواهد بود.

پ ـ کالای همان نوع یا طبقه: کالایی کـه در گروه کالاهای تولیدی صنعت یا بخش صنعتی خاص قرار گرفته و کالای مثل یا مشابه را نیز در بر می گیرند.

ت ـ همزمان: زمانی کـه در آن مدت، قیمت فروش کالا در کشور مبدا ثابت بوده است.

ث ـ سطح تجاری: مرحله ای از تجارت کـه خرید و فروش در آن سطح (تولید کننده، وارد کننده، عمده فروش و خرده فروش) انجام شده است.

ج ـ نرم افزاهای تجاری: نرم افزاهایی کـه بـه صورت انبوه، تولید، بازاریابی و بـه بازار مصرف عرضه می گردند.

چ ـ افراد مرتبط: افرادی کـه ارتباط آنها بـه یکی از اشکال زیر باشد:

1 ـ کارمند یا مدیر امور تجاری یکدیگر باشند.

2 ـ از نظر قانون تجارت بـه عنوان شریک تجاری شناخته شوند.

3 ـ کارفرما و کارمند باشند.

4 ـ هر شخصی کـه بـه طور مستقیم یا غیر مستقیم، کنترل یا مالکیت پنج درصد یا بیشتر از سهام یا حق رای یا هر دو آنها را در اختیار داشته باشد.

5 ـ یکی از آنها بـه صورت مستقیم یا غیر مستقیم دیگری را کنترل نماید.

6 ـ هر دو آنها بـه صورت مستقیم یا غیر مستقیم توسط شخص سومی کنترل گردند.

7 ـ آنها عضوی از یک خانواده باشند.

تبصره ـ افرادی کـه از طریق تجاری با یکدیگر مرتبط هستند و یکی از آنها نماینده انحصاری، توزیع کننده انحصاری یا صاحب امتیاز انحصاری دیگری است، چنانچه مشمول ضوابط بند (چ) شوند، افراد مرتبط محسوب می شوند.

✦ تحلیل

ملاک ارزش گمرکی کالای ورودی طبق ماده 14 قانون، قیمت واقعاً پرداخت شده یا قابل پرداخت برای کالای فروخت شده بین افراد غیر مرتبط جهت صدور بـه قلمرو گمرکی ایران است کـه بر اساس سیاهه خرید و سایر اسناد تسلیمی صاحب کالا و طبق شرایط و ضوابط مقرر در ماده یاد شده تعیین می شود.

تبصره ـ در اظهار ارزش گمرکی کالای ورودی و رسیدگی های گمرک، هر گونه تعدیل در قیمت واقعاً پرداخت شده یا قابل پرداخت باید بر پایه اطلاعات عینی، قابل سنجش و مستند و با رعایت اصولی کلی پذیرفته شده حسابداری انجام گیرد.

✦ تحلیل

در خصوص کالایی کـه بدون ارایه سیاهه خرید بـه گمرک اظهار شود و یا ارزش مندرج در سیاهه خرید و سایر اسناد تسلیمی صاحب کالا بـه نظر گمرک و بـه استناد دلایل و مدارک مستند و قابل قبول، نامتناسب باشد، گمرک باید ارزش کالا را طبق مواد 13 تا 17 تعیین نماید.

✦ تحلیل

هر گاه ارزش گمرکی کالای اظهار شده ورودی طبق ماده 15 قانون و ماده 11 قبول نشود، ارزش آن بر اساس ارزش گمرکی کالای مثل و ساخت همان کشور مبدا کـه همزمان با تاریخ خرید (پروفرم) کالای یاد شده برای صدور بـه قلمرو گمرکی فروخته شده و مورد قبول گمرک قرار گرفته است، تعیین خواهد شد.

تبصره ـ در مواردی کـه واردات کالا معاف از ثبت سفارش باشد، تاریخ فاکتور (سیاهه خرید) ملاک مقایسه برای بررسی شرایط همزمانی خواهد بود.

✦ تحلیل

در خصوص ارزش گمرکی کالایی کـه نتوان بر اساس مواد 11 و 13 تعیین نمود، ارزش آن بر اساس ارزش گمرکی کالای مشابه و ساخت همان کشور مبدا کـه همزمان با تاریخ خرید (پروفرم) کالای یاد شده برای صدور بـه قلمرو گمرکی فروخته شده و مورد قبول گمرک قرار گرفته است، تعیین خواهد شد.

تبصره ـ در اجرای مواد 13 و 14 شرایط و سطح تجارت و مقدار خرید باید مورد توجه قرار گرفته و بابت اختلافات احتمالی در شیوه و یا مسافت حمل کالاهای مثل یا مشابه در مقایسه با کالای مورد ارزش گذاری تعدیل لازم صورت گیرد.

✦ تحلیل

هر گاه بر اساس مواد 11، 13 و 14 نتوان ارزش گمرکی کالای ورودی را تعیین نمود، ارزش آن کالا در اجرای بند (پ) ماده 15 قانون (ارزش تفریقی) بـه شرح زیر تعیین می گردد:

الف ـ درصورت دسترسی بـه سوابق فروش داخلی وارد کننده، بر اساس قیمت فروش هر واحد کالای وارده بـه همان حالت و وضعیت ورود در بازار داخلی کـه همزمان با کالای مورد ارزش گذاری بـه صورت عمده فروشی (با اولویت بیشترین مقدار) بـه افراد غیر مرتبط با فروشنده فروخته می شود (قیمت عمده فروشی وارد کننده)، با کسر موارد زیر:

1 ـ سود و مخارج کلی معمول برای فروش آن نوع کالا از همان طبقه یا نوع (صنف یا گروه کالا) کـه طبق ضوابط قیمت گذاری مصوب سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولید کنندگان بـه قیمت اضافه می شود.

2 ـ هزینه های متداول بعد از ترخیص کالا از قبیل کرایه حمل و بیمه.

3 ـ حقوق ورودی و سایر پرداختی هایی کـه بـه ورود یا فروش کالا تعلق گرفته است.

تبصره ـ در صورت عدم وجود سابقه فروش داخلی، همزمان بـه همان حالت و وضعیت ورود، ارزش بر اساس قیمت فروش کالای وارده مثل یا مشابه آن در نزدیکترین تاریخ پس از ورود کالای مورد ارزش گذاری و حداکثر بـه فاصله نود روز از تاریخ ورود کالا، تعیین خواهد شد.

ب ـ در صورت عدم وجود سابقه فروش داخلی توسط وارد کننده، ارزش گمرکی بر اساس قیمت عمده فروشی (توزیع کننده ها و بنکداران) کالای وارده، مثل یا مشابه آن و یا خرده فروشی و پس از کسر سود معمول برای فروش آن نوع کالا و با توجه بـه سطح تجاری، مبنای قیمت عمده فروشی وارد کننده قرار می گیرد و پس از کسر موارد مندرج در بند (الف) تعیین خواهد شد. ضرایب و درصد های سود عمده فروشی و خرده فروشی کالاها بر اساس مصوبات کمیسیون هیات عالی نظارت، موضوع ماده 10 قانون نظام صنفی کشور مصوب 1382 تعیین خواهد شد.

پ ـ چنانچه کالای وارده یا مثل یا مشابه آن بـه همان وضعیت ورود بـه فروش نرسد، ارزش بر اساس قیمتی کـه پس از پردازش (ساخت، تکمیل، فرآوری، بسته بندی و تعمیر)، بـه صورت عمده فروشی (با اولویت بیشترین مقدار) بـه اشخاص غیر مرتبط فروخته می شود، پس از کسر ارزش افزوده بابت پردازش و کسر موارد مندرج در بند (الف) تعیین خواهد شد.

✦ تحلیل

ارزش کالایی را کـه نمی توان بر اساس مواد 11 و 13 تا 15 تعیین نمود، ارزش آن با توجه بـه بند (ت) ماده 15 قانون (ارزش محاسباتی) از جمع موارد زیر تعیین خواهد شد:

1 ـ ارزش مواد و هزینه های ساخت یا پردازش کـه در تولید یا ساخت کالا در کشور مبدا بکار رفته است.

2 ـ سود و مخارج کلی (هزینه های مستقیم و غیر مستقیم مربوط بـه تولید و فروش کالای مورد ارزش گذاری کـه در بند 1 منظور نشده است) کـه صادر کننده در قیمت فروش کالا در کشور مبدا منظور نموده است.

3 ـ سایر هزینه هایی کـه طبق ماده 14 قانون باید بـه قیمت واقعاً پرداخت شده یا قابل پرداخت افزوده شود.

تبصره ـ گمرک ایران می تواند در اجرای این ماده، تفاهم نامه تبادل اطلاعات گمرکی با گمرک های کشورهای طرف معامله با ایران منعقد نماید.

✦ تحلیل

اگر نتوان ارزش گمرکی کالای وارده را طبق مواد 11 و 13 تا 16 تعیین کرد، ارزش گمرکی آن بر اساس بند (ث) ماده 15 قانون بر مبنای مدارک و اطلاعات موجود و با انعطاف در بکارگیری مقررات مواد یاد شده در موارد زیر تعیین خواهد شد:

1 ـ روش های انعطافی مواد 13 و 14 عبارتند از:

الف ـ شرط همزمانی یا نزدیک بودن زمان صدور کالای مثل یا مشابه می تواند با انعطاف پذیری بـه کار برده شود.

ب ـ کالای وارد شده مثل یا مشابهی کـه در کشوری غیر از کشور تولید کننده تولید شده می تواند مبنای ارزش گذاری گمرکی قرار گیرد.

پ ـ ارزش گمرکی کالاهای وارد شده مثل یا مشابهی کـه قبلاً مطابق مقررات مواد 15 و 16 تعیین شده اند، می تواند استفاده شود.

2 ـ روش های انعطافی ماده 15 عبارتند از:

الف ـ این شرط کـه کالاها بـه همان وضعی کـه وارد شده اند فروخته خواهند شد، می تواند با انعطاف پذیری بـه کار برده شود.

ب ـ شرط فروش پیش از انقضای نود روز می تواند بـه نحو انعطاف پذیری بـه کار برده شود.

3 ـ در صورتی کـه قیمت فروش کالا در بازار داخلی کشور تولید کننده یا در بازار سایر کشورها یا فروشگاه های بر خط (on line) مبنای تعیین ارزش قرار گیرد، با کسر سود بیست درصد از روی فهرست قیمت عمده فروشی و کسر سود چهل درصد از روی فهرست خرده فروشی و مالیات و عوارض متعلقه در کشور فروشنده مبنای تعیین ارزش خواهد بود.

4 ـ در مواردی کـه ارزش بر اساس قیمت های صادراتی و یا از روی فهرست قیمت های کشور مبدا منهای تخفیف یا جوایز صادراتی عادله یا بازپرداخت های مالیاتی و گمرکی تعیین می شود فهرست مورد استناد باید مستقیماً از طرف سازندگان کالا صادر و جنبه عمومی داشته باشد و صحت مندرجات آن بـه وسیله مقامات صلاحیتدار کشور مبدا (اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران)) و رایزن بازرگانی جمهوری اسلامی ایران در کشور مبدا (در صورت حضور) و یا وزارت امور اقتصادی و دارایی کشور مبدا گواهی و از طرف ماموران کنسولی دولت ایران یا دفتر اسناد رسمی محل تصدیق امضاء شده باشد.

تبصره 1 ـ ارزش خودرو، ماشین آلات راه سازی، جرثقیل، لیفتراک، کمباین و تراکتور و ماشین آ لات مشابه بر اساس قیمت های صادراتی کشور مبدا تعیین می شود. این فهرست ها هر سال پس از استعلام کتبی از نمایندگی مربوط و مقایسه با قیمت های جهانی همان کالا یا مشابه آن توسط کارگروه موضوع تبصره (6) ماده واحده قانون چگونگی محاسبه و وصول حقوق گمرکی، سود بازرگانی و مالیات انواع خودرو و ماشین آلات راه سازی وارداتی و ساخت داخل و قطعات آنها مصوب 1371 یا گمرک ایران برای مواردی کـه مشمول قانون یاد شده نمی باشند، حسب مورد بررسی، تعیین ارزش و منتشر خواهد شد

تبصره 2 ـ ارزش گمرکی بر اساس روش های زیر تعیین نمی شود:

الف ـ قیمت فروش کالاهای مثل و مشابه تولید شده در داخل کشور.

ب ـ ارزش های غیر واقعی و فاقد مستندات.

✦ تحلیل

در موارد زیر ارزش گمرکی مندرج در سیاهه خرید و یا سایر اسناد تسلیمی صاحب کالا، قابل پذیرش نخواهد بود:

الف ـ هرگونه قید و محدودیتی در حق تصرف یا استفاده از کالا برای خریدار وجود داشته باشد، مگر محدودیت های قانونی از جمله محدودیت جغرافیایی و محدودیت های وضع شده بـه وسیله دولت یا آنهایی کـه در قیمت کالا اثری ندارند.

ب ـ فروش یا قیمت کالا تابع شرایط یا ملاحظاتی باشد کـه نتوان ارزش کالای وارده را تعیین کرد.

پ ـ بخشی از وجوه حاصله از فروش مجدد یا واگذاری یا استفاده بعدی بـه وسیله خریدار، بـه طور مستقیم یا غیر مستقیم عاید فروشنده شود، مگر آنکه طبق بند (ث) تبصره 1 ماده 14 قانون، تعدیل لازم انجام شود.

ت ـ خریدار و فروشنده با یکدیگر بـه مفهوم بند (چ) ماده 10 مرتبط باشند.

تبصره 1 ـ اگر گمرک بر مبنای اطلاعات ارایه شده توسط وارد کننده یا بـه هر طریق دیگر دلایلی در مورد تاثیر ارتباط خریدار و فروشنده بر قیمت در دست دارد، باید دلایل خود را با رعایت ماده 23 بـه اطلاع وارد کننده رسانیده و یک فرصت سی روزه برای پاسخگویی بـه او بدهد. چنانچه وارد کننده ثابت کند کـه ارزش اظهاری او بـه یکی از روش های زیر نزدیک بوده و همزمان نیز است، قابل پذیرش خواهد بود:

1 ـ قیمت فروش کالای مثل یا مشابه برای صدور بـه قلمرو گمرکی بـه خریداران غیر مرتبط.

2 ـ ارزش گمرکی کالای مثل یا مشابهی کـه بر طبق مقررات ماده 15 (تفریقی) قبلاً تعیین شده باشد.

3 ـ ارزش گمرکی کالای مثل یا مشابهی کـه بر طبق مقررات ماده 16 (محاسباتی) قبلاً تعیین شده باشد.

تبصره 2 ـ ارزش های مندرج در تبصره 1 باید بنا بـه درخواست وارد کننده و صرفاً بـه منظور مقایسه استفاده شود و در خصوص کاربرد و مقایسه ارزش های یاد شده (یا ارزش کالاهای مورد اختلاف) باید بـه تفاوت های مربوط بـه سطوح تجاری و مقداری، عناصر مذکور در ماده 14 قانون و هزینه های تقبل شده فروشنده در فروش هایی کـه فروشنده و خریدار با یکدیگر مرتبط نیستند و هزینه های تقبل نشده توسط فروشنده در فروش هایی کـه فروشنده و خریدار با یکدیگر مرتبطند، توجه لازم بـه عمل آید.

✦ تحلیل

گمرک می تواند در بررسی ارزش معاملاتی کالاهایی کـه دایماً تغییر قیمت می یابد (بورسی)، از منابع معتبر بین المللی (منابع اطلاعاتی) و بازارهای بین المللی استفاده و بر مبنای آن ارزش گمرکی را تعیین نماید.

✦ تحلیل

وارد کنندگان در صورت درخواست کتبی می توانند توسط گمرک در جریان چگونگی تعیین ارزش کالاهای وارداتی خود قرار گیرند.

✦ تحلیل

گمرک ایران مجاز است در بررسی ارزش گمرکی (به صورت مکمل) از خدمات شرکت های بازرسی و فنی بین المللی ذی صلاح و طرف قرارداد با پرداخت هزینه کارشناسی و بازرسی استفاده نماید.