آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی 1390 مصوب 1391/12/06
مبحث اول ـ کالای مسافری (مواد 135 – 144)
مبحث اول ـ کالای مسافری (مواد 135 – 144)
گمرک ایران می تواند برای انجام تشریفات گمرکی مسافر و کالای همراه مسافران از نظامهای کنترلی از جمله نظام دو مسیره استفاده نماید. انتخاب یکی از مسیرها بـه وسیله مسافر بـه منزله اظهار کالا می باشد.
تبصره ـ لوازم شخصی عبارت است از اشیای نو و مستعمل یک مسافر کـه ممکن است بـه طور معمول و عرفی در طول سفر برای استفاده شخصی وی لازم باشد. این لوازم مشمول معافیت بوده اما شامل کالایی کـه جنبه تجاری دارد نخواهد شد. تشخیص استفاده شخصی یا تجاری از کالا با گمرک است.
مسافران ورودی یا خروجی از قلمرو گمرکی موظفند کالای همراه خود را بـه گمرک اظهار نمایند. این اظهار می تواند بـه صورت شفاهی انجام شود و چنانچه از طرف گمرک بـه آنان اظهارنامه مخصوص مسافری داده شود باید آن را با دقت تنظیم و بـه گمرک تسلیم نمایند. چنانچه مسافر اجناس خود را جاسازی و بـه گمرک اظهار نکرده باشد و گمرک بر اثر بازرسی آنها را کشف نماید مشمول مقررات قاچاق خواهد بود.
تبصره 1 ـ در صورت درخواست مسافر مقیم ایران کـه قلمرو گمرکی کشور را ترک می کند، گمرک ملزم است بخشی از کالای همراه وی را کـه مجاز بـه خروج آن می باشد مشخص نماید تا در موقع ورود مجدد آن از پرداخت حقوق ورودی معاف شود.
تبصره 2 ـ مسافران عبوری تا زمانی کـه سالن عبور (ترانزیت) را ترک نکنند مشمول کنترل های گمرک نخواهند بود، ولی گمرک مجاز است در هر زمان کـه لازم بداند سالن یا محوطه عبور (ترانزیت) را بازرسی نماید.
در خصوص مسافران تبعه خارج کـه با داشتن گذرنامه و روادید بطور عبوری از ایران عبور می نمایند در صورتی کـه دارای اسلحه مورد نیاز شخصی باشند، گمرک می تواند جهت اسلحه مذکور بر اساس ضوابطی کـه نیروی انتظامی اعلام می نماید اجازه عبور با رعایت مقررات این بخش صادره نماید بـه شرط بر اینکه اسلحه در موقع ورود بسته بندی و مهر و موم (پلمب) شده و مراتب در گذرنامه دارنده آن قید و بـه همان وضع بـه گمرک مرز خروجی ارایه و پس از رسیدگی و برداشتن مهر و موم (پلمب) اجازه خروج از کشور داده شود. در مواردی از این قبیل گمرک مرز ورودی موظف است بـه صاحب اسلحه اعلام کند کـه حق استفاده از اسلحه در داخل کشور را بـه طور مطلق ندارد و مراتب را بـه گمرک خروجی اعلام و گمرک مرز خروجی نیز باید خروج اسلحه را بـه گمرک مرز ورودی اطلاع دهد.
کالای همراه مسافر ورودی تا میزان هشتاد دلار (سالانه) از پرداخت حقوق ورودی معاف و مازاد بر آن بـه شرط غیر تجاری بودن با اخذ حقوق گمرکی و دو برابر سود بازرگانی قابل ترخیص می باشد. چنانچه کالای همراه مسافر جنبه تجاری نداشته باشد (به استثنای کالای ممنوعه) پس از انجام تشریفات گمرکی ترخیص می شود و در صورتی کـه جنبه تجاری داشته باشد در مورد کالای مجاز و مجاز مشروط ترخیص آن از گمرک منوط بـه رعایت مقررات و انجام تشریفات مربوط بـه کالای تجاری است و در مورد کالای ممنوع، گمرک موظف است بر طبق ماده 105 قانون اقدام نماید و صورت ریز و مشخصات کالا باید در هنگام ورود در صورت مجلس تنظیمی منعکس و بـه امضای مسافر نیز برسد و یک نسخه از آن بـه مسافر تسلیم و مفاد ماده مذکور در آن منعکس گردد.
در خصوص مسافرانی کـه از کشور خارج می شوند، چنانچه اشیاء ممنوع الصدوری کـه همراه دارند بـه گمرک اظهار نمایند و گمرک موظف است ممنوعیت خروج آن اشیاء را بـه مسافر اعلام تا وی آنها را بـه داخل کشور منتقل نماید و در این صورت پس از انتقال هیچگونه جریمه ای از مسافر وصول نمی شود.
تبصره 1 ـ اصلاح 1401/05/19 ـ مسافرین خروجی می توانند با مراجعه بـه گمرک با در دست داشتن بلیط قطعی شده و گذرنامه یک هفته قبل از سفر اشیا و لوازم شخصی خود را جهت بارنامه و ارسال بـه کشور مقصد با رعایت کامل مقررات بـه گمرک اظهار و اقدام نمایند
تبصره 2 ـ الحاق 1401/05/19 ـ هر مسافر می تواند تا سقف 24 مترمربع فرش دستباف ایرانی و تا سقف 40 مترمربع گلیم دستباف بـه همراه خود از کشور خارج نماید و محدودیتی از نظر تعداد قطعات فرش و گلیم همراه مسافر در سقف متراژ مذکور وجود نخواهد داشت.
اگر مسافرانی کـه برای مدت کوتاهی بـه قلمرو گمرگی کشور وارد می شوند، جامه دان ها یا بسته هایی همراه داشته باشند کـه در مدت توقف نیازی بـه استفاده از آنها نباشد می توانند درخواست نمایند بـه منظور احتراز از تشریفات بازرسی گمرکی در موقع ورود و خروج در انبار گمرک بـه امانت نگهداری شود. در این گونه موارد اگر بسته یا جامه دان در فهرست کل بار (مانیفست) قید شده باشد مشمول مقررات کالای انتقالی خواهد بود، ولی اگر جزء اشیای همراه مسافر بوده و در فهرست کل بار (مانیفست) قید نشده باشد، ضمن تحویل آنها بـه انبار برای آنها با ذکر تعداد، وزن و محتویات، قبض انبار صادر و در دفتر انبار ثبت می شود. در این مورد بسته یا جامه دان باید با حضور صاحب آن توسط گمرک مهر و موم و بـه انبار تحویل داده شود. تحویل مجدد بسته ها بـه صاحب آن برای خروج از قلمرو گمرکی کشور در مقابل اخذ قبض انبار مذکور کـه در پشت آن، ذینفع رسید داده و بـه تصدیق مامور صلاحیت دار گمرک می رسد انجام خواهد شد، مگر اینکه قبض انبار مفقود شده باشد کـه در این صورت پس از احراز موضوع، در قبال اخذ رسید، کالا بـه ذینفع تحویل می شود.
تبصره ـ اگر این کالاها تا پایان مهلت مقرر در ماده 24 قانون (که مفاد آن بـه هنگام تحویل کالا بـه ذینفع تفهیم خواهد شد) از قلمرو گمرکی کشور خارج نشده یا با انجام تشریفات مقرر و پرداخت وجوه متعلقه از گمرک ترخیص نگردد، کالا متروک محسوب و مقررات مربوط در مورد آن اعمال می شود.
اسباب سفر و لوازم شخصی مسافر کـه در موقع حرکت خود از مبدا بـه عنوان بار بـه شرکت های حمل و نقل بین المللی تحویل می شود حتی در صورتی کـه از یک ماه قبل تا یک ماه بعد از ورود او، وارد قلمرو گمرکی کشور شود، اسباب سفر و اشیای شخصی همراه وی محسوب می شود و ترخیص آن با رعایت مقررات مربوط انجام می شود. در مواردی کـه اسباب سفر و اشیای مذکور خارج از مهلت های مقرر وارد شود بـه شرط وجود عذر موجه (به تشخیص گمرک ایران) بـه همین نحو قابل ترخیص خواهد بود و در غیر این صورت با اعتراض صاحب کالا، مراتب در کمیسیون های موضوع مواد 144 و 146 قانون قابل رسیدگی می باشد.
مسافران غیر مقیم ایران کـه با وسایل نقلیه شخصی خود وارد کشور می شوند،، هرگاه برای وسایل یاد شده جواز عبور (کارنه دوپاساژ، تریپتیک یا دیپتیک) از کانون های جهانگردی کشورهای ملحق بـه قرارداد گمرکی ورود موقت وسایل نقلیه شخصی سال 1954 منعقده در نیویورک در دست داشته و بـه گمرک ورودی ارایه دهند می توانند تا سه ماه با توجه بـه مدت اعتبار کارنه دوپاساژ یا تریپتیک یا دیپتیک بدون الزام بـه تسلیم اظهارنامه یا تادیه وجه الضمانی بـه گمرک از وسیله نقلیه خود در کشور استفاده نمایند و یا در مدت مذکور چندین بار با وسیله خود از راه های مجاز وارد و خارج شوند. گمرک ایران می تواند بـه درخواست متقاضی در صورت داشتن عذر موجه مدت استفاده از وسیله نقلیه در داخل کشور را حداکثر تا پایان مدت اعتبار جواز تمدید نماید.
تبصره 1 ـ استفاده از مزایای این ماده منوط بـه اجتماع شرایط زیر در جواز عبور می باشد:
1 ـ جواز یاد شده برای ورود وسیله نقلیه بـه ایران دارای اعتبار باشد.
2 ـ مندرجات و اوصاف مذکور در جواز عبور با مشخصات وسیله نقلیه وارده مطابق باشد.
3 ـ در هیچ یک از قسمت های مختلف جواز یاد شده آثار قلم خوردگی یا حک و اصلاحی وجود نداشته باشد، مگر اینکه کانون صادرکننده جواز اصلاحی را کـه بـه عمل آمده با مهر و امضای خود گواهی کرده باشد.
تبصره 2 ـ ایرانیان مقیم خارج از کشور بـه شرطی می توانند از مقررات این ماده استفاده نمایند کـه قبل از ورود بـه ایران حداقل سه ماه متوالی در خارج اقامت داشته باشند.
تبصره 3 ـ الحاق 1399/02/14 ـ گمرک می تواند برای آن دسته از سرمایه گذاران خارجی کـه مجوز موضوع ماده 6 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی مصوب 1380 را دریافت نموده اند، پس از شروع عملیات اجرایی طرح و ورود تمام یا بخشی از سرمایه خارجی بـه کشور با تایید سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران، بـه ازای هر 300 هزار دلار سرمایه گذاری خارجی یا معادل آن بـه ارز های دیگر کـه جذب و وارد شده باشد، یک دستگاه و حداکثر تا سقف سه دستگاه خودروی سواری نو مورد نیاز را بدون ارایه جواز عبور و صرفاً پس از انجام تشریفات گمرکی و اخذ تضامین لازم در اجرای بند (ح) ماده 1 قانون امور گمرکی بـه مدت یک سال و قابل تمدید (با تایید سازمان مذکور) تا پنج سال و با رعایت استانداردهای مربوط، ورود موقت نماید.
گمرک ورودی در صورتی کـه جواز عبور ارایه شده جامع شرایط مذکور در بند 1 تبصره ماده 142 باشد، مشخصات جواز وسیله نقلیه را در دفتر مخصوص شماره گذاری و پمپ شده ثبت و نسبت بـه سه نوع جواز عبور مذکور در ماده یاد شده بـه شرح زیر عمل می نماید:
1 ـ در مورد کارنه دوپاساژ کـه معمولاً هر صفحه آن مرکب از دو قطعه جدا شدنی و یک قطعه سوش می باشد، قطعه اول را از جواز مجزا و قطعه دوم با سوش جواز را پس از قید شماره و ثبت گمرک در سوش بدون تشریفات دیگری بـه صاحب جواز مسترد و وسیله نقلیه را در اختیار او می گذارد.
2 ـ در مورد تریپتیک و دیپتیک کـه دارای قطعات جدانشدنی نمی باشند فقط شماره و ثبت گمرک در حین ورود و خروج در محل روادید قید و وسیله نقلیه در اختیار صاحب آن گذاشته می شود.
تبصره ـ گمرک ورودی باید از دارنده جواز عبور استعلام کند کـه از کدام یک از مرزهای کشور با وسیله نقلیه خود خارج خواهد شد و جواب او را در دفتر مذکور منعکس و مراتب را بـه گمرک مرز خروجی اطلاع دهد. همچنین دارنده جواز را متوجه کند، در صورت فروش وسیله نقلیه خود در ایران باید قبل از تسلیم بـه خریدار بـه یکی از گمرک های مجاز مراجعه و با ارایه پروانه عبور و انجام تشریفات مقرر برای واردات قطعی، حقوق ورودی و هزینه های انجام خدمات آن را پرداخته و پروانه گمرکی دریافت کند و در غیر این صورت مراتب مشمول مقررات قاچاق گمرکی خواهد بود. هنگام خروج، گمرک مرز پس از معاینه وسیله نقلیه و تطبیق مشخصات آن با جواز عبور مراتب را در دفتر مخصوص شماره گذاری و پلمب شده بـه وسیله گمرک ثبت و خروج وسیله نقلیه را بـه گمرک ورودی اطلاع خواهد داد.
هرگاه وسیله نقلیه کـه بـه موجب جواز عبور وارد می شود از کشور خارج نگردد مراتب بـه وسیله گمرک ورودی یا خروجی بـه گمرک ایران اعلام می گردد تا برای پیگرد قانونی از مجرای کانون جهانگردی و اتومبیلرانی جمهوری اسلامی ایران اقدام نماید.
