قانون آب و نحوه ملی شدن آن مصوب 1347/04/27
فصل چهارم ـ حفاظت و نگهداری تأسیسات مشترک (مواد 40 - 49)
فصل چهارم ـ حفاظت و نگهداری تأسیسات مشترک (مواد 40 - 49)
منسوخ بـه واسطه ردیف 37 پیوست قانون فهرست قوانین و احکام منسوخ در حوزه محیط زیست مصوب 1399/06/19 ـ کلیه شرکاء در حفاظت و نگهداری چاه ـ قنات ـ نهر ـ جوی و استخر و هر منبع یا مجرای آب مشترکی بـه نسبت سهم مسئولند.
مصرف کنندگان آب از مجاری و سر دهنه مشترک مسئول نگاهداری تأسیسات مشترک هستند و هیچکس بدون اجازه وزارت آب و برق حق احداث و تغییر مقطع و مجرای آب و انشعاب جدید را ندارد و هر بالا دستی مسئول خساراتی است کـه از عمل غیر متعارف او بـه پایین دستی وارد می آید.
منسوخ 1400/11/10 ـ هیچ نهر و جوی و قنات و چاهی نباید در جاده عمومی و خصوصی و حریم آنها بـه صورتی باشد کـه ایجاد خطر و مزاحمت برای عابرین و وسائط نقلیه کند مالک یا مالکین موظفند روی آن را بـه نحوی بپوشانند کـه خطر یا خسارتی برای عابرین و وسائط نقلیه و راه بـه وجود نیاورد. در صورتی کـه مالک یا مالکین از اجرای اخطار کتبی وزارت راه و شهرداری (در شهرها) بـه مدت یکماه طبق مشخصات فنی وزارتین آب و برق و راه در رفع خطر اقدام نکنند و همچنین در صورت عدم استفاده و یا اعراض و انصراف از بهره برداری بـه مدت سه سال متوالی با توجه بـه اخطار کتبی وزارت آب و برق بـه مالک یا مالکین چنانچه در مدت سه ماه از تاریخ اخطار اقدامی بـه عمل نیاورد این گونه مجاری متعلق بـه دولت خواهد بود.
تبصره ـ احداث نهر یا جوی و یا چاه و قنات و نظایر آن در راه ها و حریم آنها موکول بـه تحصیل اجازه از وزارتین راه و آب و برق و در معابر شهرها با جلب موافقت شهرداری از وزارت آب و برق خواهد بود. مشخصات فنی مندرج در اجازه نامه لازم الاجرا است.
هر گاه استفاده کنندگان مشترک نهر یا جوی یا چاه یا قنات و امثال آن حاضر بتأمین هزینه آن نشوند هر یک از شرکاء میتوانند بتصدیق وزارت آب و برق در خصوص لزوم تعمیر و میزان هزینه آن، نهر یا جوی یا چاه یا قنات را شخصاً تعمیر و سهم شریک یا شرکاء مستنکف را بـه اضافه 12% زیان تأخیر در سال از او مطالبه کند. در موارد فوق میزان هزینه تعمیرات و انجام آن باید بگواهی وزارت آب و برق برسد و سهم شریک یا شرکاء مستنکف بر طبق مقررات مربوط بـه اجرای اسناد رسمی لازم الاجرا بـه وسیله اجرای ثبت بـه تقاضای ذی نفع وصول خواهد شد.
تبصره ـ وزارت آب و برق وظایف مربوط بـه اجرای این ماده را در سطح روستاها بـه وزارت اصلاحات اراضی و تعاون روستائی واگذار خواهد کرد.
برای کسانی کـه پروانه مصرف آب دارند استفاده از اراضی دیگران بـه منظور نهرکشی و انتقال آب و نگاهداری تأسیسات مربوط بـه آن مجاز است و مالک زمین محق بـه دریافت ارزش زمین و خسارت وارده طبق نرخ عادله است کـه قبل از آغاز کار ترتیب پرداخت آن داده شود، مشخصات فنی نهر و تأسیسات باید بـه نظر وزارت آب و برق تعیین گردد.
هر گاه آب بران نتوانند در مورد مسیر و یا طرز انشعاب آب از مجرای طبیعی با یکدیگر توافق نمایند وزارت آب و برق می تواند با توجه بـه اینکه بـه حق دیگری لطمه ای نرسد مسیر یا انشعاب را تعیین کند.
در مورد آبهای سطحی حل اختلافات حاصل در امر تقدم یا اولویت و کیفیت و کمیت و همچنین اختلافاتی کـه موجب تأخیر آبرسانی می شود و تقسیم و مصرف آب در مرحله اول از طریق کدخدامنشی توسط سرآبیاران و میرابان باید فیصله پذیرد و در صورت ادامه اختلاف مدیر منطقه و یا رئیس ناحیه موظف بـه مداخله و رسیدگی و اظهار نظر است. نظر رئیس ناحیه یا مدیر منطقه موقتاً تا اجرای قانون ملی شدن آب در آن ناحیه قطعی است و مامورین انتظامی موظف بـه اجرای آن هستند.
هر نهری کـه در زمین دیگری جریان داشته در صورتی کـه بـه تشخیص وزارت آب و برق پنجسال خشک و بلااستفاده مانده باشد حق مجرا از بین خواهد رفت.
در مواردی کـه انهار مورد استفاده مانع از عملیات عمرانی صاحب زمین گردد، صاحب زمین میتواند بجای نهر مذکور مجرای دیگری از نهر با تصویب وزارت آب و برق بـه صورتی کـه سبب تفریط آب و یا موجب اشکال در امر آبیاری نگردد بـه هزینه خود احداث کند.
وزارت آب و برق مکلف است سهام اشخاص حقیقی یا حقوقی غیر دولتی در شرکت های آبیاری را کـه قسمتی از سهام آن متعلق بـه دولت است در ازاء پرداخت مبلغ اسمی هر سهم خریداری نموده و این شرکت ها را در سازمان ها یا شرکت های آب منطقه ای ادغام کند صاحبان اینگونه سهام موظف بفروش سهام مربوط بـه وزارت آب و برق هستند.
