قانون بازار اوراق بهادار مصوب 1384/09/01
فصل دوم ـ ارکان بازار اوراق بهادار (2 - 19)
فصل دوم ـ ارکان بازار اوراق بهادار (2 - 19)
در راستای حمایت از حقوق سرمایه گذاران و با هدف ساماندهی، حفظ و توسعه بازار شفاف، منصفانه و کارای اوراق بهادار و به منظور نظارت بر حُسن اجرای این قانون، شورا و سازمان با ترکیب، وظایف و اختیارات مندرج در این قانون تشکیل می شود.
شورا بالاترین رکن بازار اوراق بهادار است کـه تصویب سیاست های کلان آن بازار را بر عهده دارد. اعضای شورا به شرح ذیل می باشد:
1 ـ وزیر امور اقتصادی و دارایی.
2 ـ وزیر صنعت، معدن و تجارت.
3 ـ رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
4 ـ روسای اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران و اتاق تعاون.
5 ـ رئیس سازمان کـه به عنوان دبیر شورا و سخنگوی سازمان نیز انجام وظیفه خواهد کرد.
6 ـ دادستان کل کشور یا معاون وی.
7 ـ یک نفر نماینده از طرف کانون ها.
8 ـ سه نفر خبره مالی منحصراً از بخش خصوصی با مشورت تشکل های حرفه ای بازار اوراق بهادار به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و تصویب هیات وزیران.
9 ـ یک نفر خبره منحصراً از بخش خصوصی به پیشنهاد وزیر ذی ربط و تصویب هیات وزیران برای هر بورس کالایی.
تبصره 1 ـ ریاست شورا با وزیر امور اقتصادی و دارایی خواهد بود.
تبصره 2 ـ مدت ماموریت اعضای موضوع بندهای 7، 8 و 9 پنج سال است و آنان را نمی توان از میان اعضای هیات مدیره و کارکنان سازمان انتخاب کرد.
تبصره 3 ـ انتخاب مجدد اعضای موضوع بندهای 7، 8 و 9 این ماده حداکثر برای دو دوره امکان پذیر خواهد بود.
تبصره 4 ـ اعضای موضوع بند 9، فقط در جلسات مربوط به تصمیم گیری همان بورس شرکت می کنند.
وظایف شورا به شرح زیر می باشد:
1 ـ اتخاذ تدابیر لازم جهت ساماندهی و توسعه بازار اوراق بهادار و اعمال نظارت عالیه بر اجرای این قانون.
2 ـ تعیین سیاست ها و خط مشی بازار اوراق بهادار در قالب سیاست های کلی نظام و قوانین و مقررات مربوط.
3 ـ پیشنهاد آئین نامه های لازم برای اجرای این قانون جهت تصویب هیات وزیران.
4 ـ تصویب ابزارهای مالی جدید.
5 ـ صدور، تعلیق و لغو مجوز فعالیت بورس ها، بازارهای خارج از بورس، شرکت های سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و شرکت های تامین سرمایه.
6 ـ تصویب بودجه و صورت های مالی سازمان.
7 ـ نظارت بر فعالیت و رسیدگی به شکایت از سازمان.
8 ـ تصویب نوع و میزان وصولی های سازمان و نظارت بر آنها.
9 ـ انتخاب بازرس ـ حسابرس سازمان و تعیین حق الزحمه آن.
10 ـ انتخاب اعضای هیات مدیره سازمان.
11 ـ تعیین حقوق و مزایای رئیس و اعضای هیات مدیره سازمان.
12 ـ انتخاب اعضای هیات داوری و تعیین حق الزحمه آنان.
13 ـ اعطای مجوز به بورس به منظور عرضه اوراق بهادار شرکت های پذیرفته شده خود در بازارهای جهانی.
14 ـ اعطای مجوز پذیرش اوراق بهادار خارجی به بورس.
15 ـ اعطای مجوز به بورس جهت معاملات اشخاص خارجی در بورس.
16 ـ سایر اموری کـه به تشخیص هیات وزیران به بازار اوراق بهادار مربوط باشد.
تبصره ـ مصوبات شورا پس از تایید وزیر امور اقتصادی و دارایی لازم الاجرا خواهد بود.
سازمان، موسسه عمومی غیردولتی است کـه دارای شخصیت حقوقی و مالی مستقل بوده و از محل کارمزدهای دریافتی و سهمی از حق پذیرش شرکت ها در بورس ها و سایر درآمدها اداره خواهد شد. منابع لازم برای آغاز فعالیت و راه اندازی سازمان یاد شده از محل وجوه امانی شورای بورس نزد سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران تامین می شود.
تبصره ـ اساسنامه و تشکیلات سازمان حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون توسط شورا تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
هیات مدیره سازمان دارای پنج عضو است کـه از میان افراد امین و دارای حسن شهرت و تجربه در رشته مالی منحصراً از کارشناسان بخش غیردولتی به پیشنهاد رئیس شورا و با تصویب شورا انتخاب می شوند. رئیس شورا حکم اعضای هیات مدیره را صادر می کند.
وظایف و اختیارات هیات مدیره سازمان به شرح زیر است:
1 ـ تهیه آئین نامه های لازم برای اجرای این قانون و پیشنهاد آن به شورا.
2 ـ تهیه و تدوین دستورالعمل های اجرایی این قانون.
3 ـ نظارت بر حسن اجرای این قانون و مقررات مربوط.
4 ـ ثبت و صدور مجوز عرضه عمومی اوراق بهادار و نظارت بر آن.
5 ـ اصلاح 1402/12/22 ـ درخواست صدور، تعلیق و لغو مجوز تأسیس و فعالیت بورسها و سایر نهادهایی که تصویب آنها بر عهده شورا است.
6 ـ اصلاح 1402/12/22 ـ صدور، تعلیق و لغو مجوز تأسیس و فعالیت کانونها و نهادهای مالی موضوع این قانون که در حوزه عمل مستقیم شورا نیست.
7 ـ اصلاح 1402/12/22 ـ تصویب اساسنامه بهابازار(بورس) ها، کانون ها، نهادهای مالی و شرکتهای سهامی عام ثبت شده نزد سازمان و الزام آنها به تطابق اساسنامه های خود با آن.
8 ـ اتخاذ تدابیر لازم جهت پیشگیری از وقوع تخلفات در بازار اوراق بهادار.
9 ـ اعلام آن دسته از تخلفات در بازار اوراق بهادار کـه اعلام آنها طبق این قانون بر عهده سازمان است به مراجع ذی صلاح و پیگیری آنها.
10 ـ ارائه صورت های مالی و گزارش های ادواری در مورد عملکرد سازمان و همچنین وضعیت بازار اوراق بهادار به شورا.
11 ـ اتخاذ تدابیر ضروری و انجام اقدامات لازم به منظور حمایت از حقوق و منافع سرمایه گذاران در بازار اوراق بهادار.
12 ـ ایجاد هماهنگی های لازم در بازار اوراق بهادار و همکاری با سایر نهادهای سیاست گذاری و نظارتی.
13 ـ پیشنهاد به کارگیری ابزارهای مالی جدید در بازار اوراق بهادار به شورا.
14 ـ نظارت بر سرمایه گذاری اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی در بورس.
15 ـ تهیه بودجه و پیشنهاد انواع درآمدها و نرخ های خدمات سازمان جهت تصویب توسط شورا.
16 ـ تصویب سقف نرخ های خدمات و کارمزدهای بورس و سایر نهادهای مالی موضوع این قانون.
17 ـ صدور تاییدنامه سازمان قبل از ثبت شرکت های سهامی عام نزد مرجع ثبت شرکت ها و نظارت سازمان بر آن شرکت ها.
18 ـ بررسی و نظارت بر افشای اطلاعات با اهمیت توسط شرکت های ثبت شده نزد سازمان.
19 ـ همکاری نزدیک و هماهنگی با مراجع حسابداری به ویژه هیات تدوین استانداردهای حسابرسی.
20 ـ انجام تحقیقات کلان و بلند مدت برای تدوین سیاست های آتی بازار اوراق بهادار.
21 ـ همکاری و مشارکت با مراجع بین المللی و پیوستن به سازمان های مرتبط منطقه ای و جهانی.
22 ـ انجام سایر اموری کـه از طرف شورا به سازمان محول شده باشد.
مدت عضویت هر یک از اعضای هیات مدیره پنج سال است و انتخاب مجدد آنان برای یک دوره دیگر بلامانع است.
رئیس هیات مدیره سازمان از بین اعضاء هیات مدیره به پیشنهاد اعضاء و تصویب شورا برای مدت سی ماه تعیین خواهد شد.
تبصره 1 ـ رئیس هیات مدیره، رئیس سازمان و بالاترین مقام اجرایی آن خواهد بود.
تبصره 2 ـ وظایف و حدود اختیارات رئیس سازمان در اساسنامه سازمان تعیین خواهد شد.
اشتغال اعضای هیات مدیره به صورت موظف و تمام وقت بوده و به هیچ وجه حق اشتغال یا پذیرش مسئولیت دیگری در سایر دستگاه ها، بنگاه ها و نهادها اعم از دولتی و غیردولتی را نخواهند داشت.
در صورت برکناری، فوت و یا استعفای هر یک از اعضای هیات مدیره، جانشین وی برای مدت باقی مانده، ظرف پانزده روز حسب مورد به ترتیب مقرر در ماده 6 منصوب خواهد شد. شرایط برکناری در اساسنامه سازمان قید خواهد شد.
اعضای هیات مدیره قبل از شروع به کار در سازمان موظفند در جلسه شورا سوگند یاد کنند کـه وظایف قانونی خود را به نحو احسن انجام دهند و در انجام وظایف نهایت دقت و بی طرفی را به کار برند و کلیه تصمیماتی را کـه می گیرند مقرون به صلاح کشور بوده و رعایت حفظ اسرار سازمان و هیات مدیره را بنمایند. متن سوگندنامه در اساسنامه سازمان مندرج خواهد شد.
حقوق و مزایای رئیس و اعضای هیات مدیره سازمان از محل بودجه سازمان پرداخت می شود.
تبصره ـ حق حضور اعضای غیردولتی شورا در جلسات شورا، به پیشنهاد رئیس شورا و با تصویب شورا تعیین و از محل بودجه سازمان پرداخت می شود.
در بدو انتصاب و خاتمه عضویت، اعضای هیات مدیره باید فهرست دارایی های خود، همسر و افراد تحت تکفل خود را به شورا گزارش نمایند.
حسابرس ـ بازرس سازمان از بین موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی برای یک سال توسط شورا انتخاب می شود، انتخاب حسابرس ـ بازرس حداکثر برای دو دوره امکان پذیر خواهد بود.
انجام هرگونه معاملات اوراق بهادار ثبت شده یا در شرف ثبت نزد سازمان یا هرگونه فعالیت و مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم در انجام معاملات مذکور توسط اعضای شورا، سازمان، مدیران و شرکای موسسه حسابرسی سازمان و نیز اشخاص تحت تکفل آنها ممنوع است.
اعضای شورا و سازمان موظفند فعالیت های اقتصادی و مالی خود و همچنین مشاغل تمام وقت یا پاره وقت خود را کـه طی دو سال اخیر به آن اشتغال داشته اند یا دارند، به رئیس قوه قضائیه گزارش دهند.
اعضای شورا، سازمان، مدیران و شرکای موسسه حسابرسی سازمان مکلفند از افشای مستقیم یا غیرمستقیم اطلاعات محرمانه ای کـه در اجرای وظایف خود از آنها مطلع می شوند، حتی پس از خاتمه دوران تصدی خود، خودداری کنند. متخلف به مجازات های مقرر در ماده 46 این قانون محکوم می شود.
اصلاح 1401/06/30 ـ سازمان می تواند در اجرای وظایف قانونی خود با مجوز کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی، اطلاعات مورد نیاز در چارچوب این قانون را از کلیه بانک ها، موسسات اعتباری، شرکت های دولتی، دستگاه های دولتی و عمومی، از جمله دستگاه هایی کـه شمول حکم نسبت به آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام آنهاست و نیز اشخاص حقیقی یا حقوقی غیردولتی مطالبه نماید. کلیه دستگاه ها و اشخاص مذکور مکلفند اطلاعات مورد نیاز سازمان را در موعد تعیین شده ارائه نمایند.
