اصلاح 1393/07/15 ـ وظائف و اختیارات سازمان بـه شرح زیر می باشد:

الف ـ بازرسی و نظارت مستمر کلیه وزارت خانه ها و ادارات و امور اداری و مالی دادگستری، سازمانها و دستگاه های تابعه قوه قضاییه و نیرو های نظامی و انتظامی و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها و موسسات وابسته بـه آنها و دفاتر اسناد رسمی و موسسات عام المنفعه و نهاد های انقلابی و سازمان هایی کـه تمام یا قسمتی از سرمایه یا سهام آنان متعلق بـه دولت است یا دولت بـه نحوی از انحاء بر آنها نظارت یا کمک مینماید و کلیه سازمان هایی کـه شمول این قانون نسبت بـه آنها مستلزم ذکر نام آنها است بر اساس برنامه منظم.

ب ـ انجام بازرسی های فوق العاده بر حسب دستور شورای عالی قضایی و یا بـه درخواست کمیسیون اصل نود (90) قانون اساسی مجلس شورای اسلامی و یا بنا بـه تقاضای وزیر یا مسئول دستگاه های اجرایی ذیربط و یا هر مورد دیگری کـه بنظر رییس سازمان و شورای عالی قضایی ضروری تشخیص داده شود.

ج ـ اعلام موارد تخلف و نارسایی ها و سوء جریانات اداری و مالی در خصوص وزارت خانه ها و نهاد های انقلاب اسلامی و بنیادها بـه رییس جمهور و در خصوص موسسات و شرکت های دولتی و وابسته بـه دولت بـه وزیر ذی ربط و در مورد شهرداری ها و موسسات وابسته بـه وزیر کشور و در خصوص موسسات غیردولتی کمک بگیر از دولت بـه وزیر ذی ربط و در خصوص سوء جریانات اداری و مالی مراجع قضایی و واحد های تابعه دادگستری بـه رییس قوه قضاییه و در موارد ارجاعی کمیسیون اصل نود (90) قانون اساسی نتیجه بازرسی بـه آن کمیسیون اعلام خواهد شد.

د ـ در مواردی کـه گزارش بازرسی متضمن اعلام وقوع جرمی است، چنانچه جرم دارای حیثیت عمومی باشد، رییس سازمان یا مقامات ماذون از طرف وی یک نسخه از گزارش را با دلایل و مدارک مربوط برای تعقیب و مجازات مرتکب بـه مرجع صالح قضایی ارسال و موضوع را تا حصول نتیجه نهایی پیگیری نمایند و در مورد تخلفات اداری، انضباطی و انتظامی مستقیماً مراتب را بـه مراجع ذی ربط منعکس نموده و پیگیری لازم را بـه عمل آورند. مراجع رسیدگی کننده مکلفند وقت رسیدگی و جهت حضور را بـه اطلاع سازمان بازرسی کل کشور برسانند.

تبصره 1 ـ اصلاح 1393/07/15 ـ در مورد جرائم منتهی بـه ورود خسارت بـه اموال دولتی و حقوق عمومی و تضییع آنها دادستان ضمن تعقیب کیفری متهم یا متهمان در دادگاه صالح در صورت احراز ورود خسارت و ضرر و زیان، راساً جبران آن را بدون پرداخت هزینه دادرسی از دادگاه درخواست می نماید. دستگاه های ذی ربط موظف بـه همکاری با دادستان در جمع آوری دلایل و مدارک و پیگیری موضوع می باشند.

تبصره 2 ـ اصلاح 1393/07/15 ـ گزارش های بازرسی در ارتباط با آیین نامه و تصویب نامه و بخشنامه و دستورالعمل های صادره و شکایات اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی کـه حاکی از تشخیص تخلف در موارد فوق الذکر باشد جهت رسیدگی و صدور رای بـه دیوان عدالت اداری ارسال می گردد. رسیدگی بـه این گونه موارد بـه طور فوق العاده و خارج از نوبت خواهد بود.

هـ ـ در مواردی کـه گزارش بازرسی متضمن اعلام تخلف اداری مدیران کل ادارات و مقامات بالاتر تا سطح وزراء و همتراز آنان است کـه مشمول قانون رسیدگی بـه تخلفات اداری هستند، سازمان گزارش را برای رسیدگی بـه هیات رسیدگی بـه تخلفات اداری نهاد ریاست جمهوری ارسال و تا حصول نتیجه پیگیری می کند. در خصوص پرونده های مطروحه در رابطه با مقامات فوق، هیات رسیدگی بدوی و تجدیدنظر مزبور با عضویت یک نفر از قضات منصوب رییس قوه قضاییه تشکیل می شود و خارج از نوبت طبق قانون رسیدگی بـه تخلفات اداری بـه موضوع رسیدگی می کند.

رییس هیات موظف است ضمن نظارت بر ثبت پرونده و تعیین اوقات رسیدگی، مراتب را بـه عضو قاضی و نماینده سازمان جهت حضور اعلام نماید.

تبصره ـ اصلاح 1393/07/15 ـ رسیدگی بـه تخلفات مقامات و کارکنان قوای قضاییه و مقننه، نیرو های مسلح، شورای نگهبان و دستگاه های زیر نظر مقام معظم رهبری از شمول این بند مستثنی است.

و ـ سازمان مجاز است در نظارت و بازرسی از نیرو های نظامی، انتظامی، امنیتی و شرکتها و موسسات تابعه از نیرو های بازنشسته واجد شرایط و متخصص مراجع مذکور استفاده کند. آیین نامه اجرایی این بند با پیشنهاد سازمان بـه تصویب رییس قوه قضاییه می رسد.