✦ تحلیل

حقوق انحصاری ناشی از اختراع ثبت شده، در این موارد زایل می شود:

1 ـ انقضای مدت اعتبار گواهینامه

2 ـ اعراض

3 ـ عدم پرداخت هزینه سالانه یا دوره ای

4 ـ ابطال گواهینامه یا ابطال بخشهایی از ادعاهای مربوط

تبصره ـ زوال جزئی حق اختراع در این بند، محدود بـه همان ادعا یا ادعاها است.

✦ تحلیل

پس از زوال حق اختراع، هر شخصی مجاز است در چهارچوب مقررات مربوط، از اختراع بهره برداری کند. با زوال حق اختراع، حقوق معنوی ناشی از اختراع جز در مورد بند 4 ماده 62 این قانون، بـه قوت خود باقی است.

✦ تحلیل

مالک اختراع می تواند با تسلیم اعراض نامه بـه مرجع ثبت، از حقوق خود نسبت بـه اختراع ثبت شده اعراض نماید. اعراض می تواند کلی یا جزئی بوده و نسبت بـه کل گواهینامه اختراع یا یک یا چند ادعا باشد. اثر اعراض از زمان تسلیم درخواست اعراض بـه مرجع ثبت است.

تبصره 1 ـ اعراض مالک اختراع از حقوق خود نسبت بـه اختراع ثبت شده، مشروط بـه این است کـه حقوق مذکور از سوی مراجع قضائی توقیف نشده یا متعلّق حق غیر قرار نگرفته باشد.

تبصره 2 ـ در مورد موضوع بند 4 ماده 39 این قانون، دارنده پروانه بهره برداری اجباری از اختراع موخر، نمی تواند بدون اجازه دارنده گواهینامه اختراع مقدم از حق اختراع اعراض نماید. در این حالت، مراتب اعراض باید به صورت کتبی و همراه با رضایت ذی نفع بـه مرجع ثبت اعلام گردد.

تبصره 3 ـ مرجع ثبت، درخواست مزبور را بـه ذی نفعان ثبت اختراع، اعلام و پس از دریافت هزینه مربوط، آن را منتشر می نماید.

تبصره 4 ـ اعراض مالک اختراع از حقوق خود نسبت بـه اختراع ثبت شده، مانع طرح یا ادامه رسیدگی بـه دعوای ابطال گواهینامه اختراع نمی شود.

✦ تحلیل

برای صیانت از حقوق دارنده اظهارنامه و یا دارنده گواهینامه ثبت اختراع، پرداخت هزینه تمدید آن بـه مرجع ثبت بعد از گذشت دو سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه آغاز شده و سپس بـه طور سالانه یا دوره ای و در بازه زمانی دو ماه پیش از اتمام اعتبار آن ادامه می یابد. تأخیر در پرداخت این هزینه، مشروط بـه پرداخت جریمه معادل دو برابر هزینه تمدید آن، حداکثر تا شش ماه مجاز است؛ در غیر این صورت اظهارنامه مسترد، تلقی شده یا گواهینامه اختراع، فاقد اعتبار می گردد و مرجع ثبت موظف است مراتب بی اعتباری گواهینامه اختراع را ظرف چهل و پنج روز منتشر نماید.

تبصره 1 ـ میزان اقساط سالانه یا دوره ای اختراع در آیین نامه اجرائی این قانون تعیین می شود و اقساط آتی اختراعاتی کـه پیش از تصویب این قانون و آیین نامه اجرائی آن ثبت شده اند، مطابق با تعرفه های جدید محاسبه می گردد.

تبصره 2 ـ دارنده اظهارنامه یا گواهینامه ثبت اختراع می تواند هزینه دوره پنج سال را یک جا پرداخت کند.

تبصره 3 ـ در صورتی کـه انتشار پیش از موعد مطابق ماده 27 این قانون صورت پذیرد و بنا بـه سایر دلایل، ثبت اختراع قبل از دوسال از تاریخ تسلیم اظهارنامه انجام شود، حق الثبت اولیه باید بـه صورت یکجا و پیش از موعد پرداخت گردد.

تبصره 4 ـ مرجع ثبت مکلف است یک ماه قبل از سررسید پرداخت اقساط سالانه مذکور در این ماده ، برای پرداخت هزینه تمدید اعتبار، بـه نحو مقتضی، مراتب لزوم پرداخت هزینه را بـه اطلاع دارنده گواهینامه ثبت اختراع برساند.

✦ تحلیل

اگر گواهینامه اختراع بـه طور مشترک در مالکیت دو یا چند شخص باشد، هزینه تمدید گواهینامه اختراع بر عهده همه مالکان بر اساس سهم هر یک از آنها است. اگر تنها برخی از مالکان گواهینامه اختراع هزینه تمدید را بپردازند، می توانند نسبت بـه سهم مالکان دیگر بـه آنها رجوع کنند.

✦ تحلیل

دادگاه در موارد زیر نسبت بـه ابطال گواهینامه اختراع اقدام می نماید:

1 ـ گواهینامه برای یکی از موارد مذکور در ماده 4 این قانون صادر شده باشد.

2 ـ محرز شود شرایط ماهوی اختراع در زمان تسلیم اظهارنامه وجود نداشته است.

3 ـ افشای مؤثر مطابق ماده 17 این قانون انجام نشده باشد .

4 ـ گواهینامه اختراع بـه شخصی اعطاء شده باشد کـه مستحق اعطای گواهینامه اختراع نبوده است.

5 ـ چهارسال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع و یا سه سال از تاریخ ثبت اختراع هرکدام کـه طولانی تر باشد گذشته و دارنده گواهینامه بدون عذرموجه، اقدام مؤثری جهت ساخت یا استفاده از آن در ایران انجام نداده باشد.

6 ـ دامنه حمایت، از طریق تغییر غیر موجّه گواهینامه اختراع ، توسعه یافته باشد .

تبصره 1 ـ درخصوص منابع و اجزای ژنی (ژنتیکی) و زیستی قابل ثبت در چهارچوب این قانون علاوه بر موارد مذکور، ارائه اطلاعات غیرواقعی در خصوص مبدأ جغرافیایی یا محل نگهداری و یا نحوه دسترسی بـه منبع ژنی (ژنتیکی) مورد استفاده و همچنین عدم رعایت قوانین و مقررات مربوط بـه نحوه دسترسی بـه منابع ژنی (ژنتیکی) از موجبات ابطال گواهینامه اختراع است.

تبصره 2 ـ هر شخصی می تواند ابطال گواهینامه اختراع و یا ابطال یک ادعا یا بخشی از ادعاهای مربوط را از مرجع صالح قضائی درخواست نماید. در صورت ابطال، اثر آن از تاریخ تسلیم اظهارنامه است، بجز ابطال بـه دلیل بند 5 این ماده کـه در این صورت اثر ابطال از تاریخ صدور حکم قطعی می باشد.

تبصره 3 ـ در خصوص بند 6، دادگاه تنها بـه ابطال آن بخش از گواهینامه کـه از تغییر غیرموجه ناشی شده است حکم می دهد. در این مورد اثر ابطال از تاریخ تغییر است.

✦ تحلیل

در صورتی کـه رأی صادر شده در مورد ابطال گواهینامه اختراع قطعی شود، بـه مرجع ثبت ابلاغ می گردد تا آن را ثبت و منتشر نماید.

✦ تحلیل

در صورت زوال حق اختراع بـه موجب هر یک از موارد مندرج در ماده 62 این قانون، هزینه ثبت و سایر هزینه های پرداخت شده مسترد نمی گردد.