✦ تحلیل

کلیه اشخاص غیرتجاری انتقال دهنده «عین» یا «حق واگذاری محل» در خصوص انتقال دارایی های زیر مشمول مالیات بر عایدی سرمایه هستند:

1ـ املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل

2ـ انواع خودروی سواری دارای شماره انتظامی(پلاک) شخصی

3ـ انواع طلا، نقره، پلاتین و مسکوکات آنها و جواهرآلات

4ـ انواع ارز

5ـ انواع رمزدارایی، رمزپول (به استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران) و رمزارز

تبصره 1 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ پس از استقرار بستر اجرائی موضوع ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، صدور صورتحساب الکترونیکی تنظیم وکالت بلاعزل با موضوع انتقال دارایی‎های موضوع بندهای (1) و (2) این ماده، در این قانون انتقال محسوب می شود و مشمول مالیات موضوع این فصل می‎‎شود و موکل اصلی یا موکلین بعدی وکالت بلاعزل مسؤول پرداخت مالیات متعلق هستند. مبلغ درج شده در صورتحساب الکترونیکی موضوع ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، مبنای محاسبه عایدی سرمایه دارایی های موضوع این تبصره است.

در صورت احراز عدم قصد انتقال مالکیت در موارد فوق از طریق آرای هیأت های حل اختلاف مالیاتی، صورتحساب الکترونیکی فوق مشمول مالیات موضوع این فصل نمی‎‎شود. آیین نامه اجرائی این تبصره حداکثر یک سال پس از لازم‎ الاجرا شدن این ماده، توسط سازمان با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تهیه می شود و به تصویب هیأت وزیران می رسد.

تبصره 2 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در این قانون و قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، صدور صورتحساب الکترونیکی تعویض شماره انتظامی (پلاک) دارایی‎های مشمول مقررات شماره گذاری، در حکم انتقال دارایی های مذکور تلقی می گردد.

تبصره 3 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ اخذ مالیات موضوع این فصل مشروط به استقرار بستر اجرائی موضوع ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است.

تبصره 4 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ پس از استقرار بستر اجرائی موضوع ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، معاملات دارایی های موضوع بندهای (1) و (2) این ماده که مرتبط با فعالیت های شغلی نیستند، صرفاً مشمول مالیات موضوع این فصل هستند و مشمول مالیات موضوع ماده (93) این قانون نمی شوند.

تبصره 5 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورت فروش دارایی های موضوع بندهای (3)، (4) و (5) این ماده توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص موضوع اجزای (3) و (4) بند «ث» ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، عایدی حاصل از انتقال دارایی های مذکور از مالیات موضوع این فصل معاف است. در صورت فروش دارایی های مذکور به سایر اشخاص، کل درآمد یا وجوه دریافتی حاصل از انتقال دارایی های فوق مشمول مالیات موضوع فصل ششم باب سوم این قانون می شوند.

تبصره 6 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال که دارایی های موضوع بند (3) این ماده را مستقیماً از اشخاص موضوع جزء (3) بند «ث» ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان خریداری کرده اند، می توانند دارایی های مذکور را به سایر اشخاص غیرتجاری انتقال دهند. ثبت انتقال مذکور با درج شماره منحصربفرد مالیاتی صورتحساب الکترونیکی خرید اولیه، در حکم صدور صورتحساب الکترونیکی است و صورتحساب الکترونیکی مذکور با درج بلاعوض بودن یا درج مبلغ معامله فوق به صورت خودکار به کارپوشه غیرتجاری خریدار منتقل می شود. خریدار مکلف است ظرف سی روز از تاریخ درج صورتحساب الکترونیکی در کارپوشه غیرتجاری، نسبت به اعلام پذیرش یا عدم پذیرش این صورتحساب الکترونیکی اقدام کند. عدم اظهار نظر ظرف مدت مذکور به منزله عدم تأیید صورتحساب الکترونیکی مربوط می باشد.

تبصره 7 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ عایدی سرمایه حاصل از انتقال اوراق بهادار یا کالای مورد معامله در بهابازار (بورس) ها و بازارهای خارج از بهابازار (بورس) از قبیل صندوق های کالایی، صندوق های املاک و مستغلات و گواهی سپرده سکه طلا، مشمول مالیات موضوع این فصل نمی باشد.

تبصره 8 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ اخذ مالیات موضوع این ماده، مانع از اجرای سایر قوانین از قبیل قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز نمی باشد. همچنین سازمان موظف است مجموع درآمدهای موضوع این فصل متعلق به هر شخص غیرتجاری را برای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارسال نماید.

✦ تحلیل

الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون، در موارد زیر مشمول مالیات نمی شود:

الف ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال ملک مسکونی متعلق به «شخص غیرتجاری بالای هجده سال» در صورتی که:

1ـ دوره تملک آن بیش از دو سال باشد.

2ـ شخص فوق مالک ملک مسکونی دیگری نباشد.

تبصره 1 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ عایدی سرمایه حاصل از انتقال ملک مسکونی متعلق به «سرپرست خانوار» در صورتی که دوره تملک آن بیش از دو سال باشد و شخص فوق صرفاً یک ملک مسکونی دیگر داشته باشد، مشمول مالیات نمی شود. در خصوص سرپرست خانوار، شرط دوره تملک بیش از دو سال، در هر پنج سال، یک بار در نظر گرفته نمی شود.

تبصره 2 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورتی که اشخاص موضوع این بند نسبت به خرید ملک مسکونی جدید اقدام نمایند و حداکثر ظرف یک سال از زمان خرید آن، نسبت به انتقال ملک مسکونی اولیه دارای شرایط این بند (با رعایت تبصره (1) این بند) اقدام کنند، انتقال ملک مسکونی اولیه مشمول مالیات نمی شود.

تبصره 3 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ مجموع کل درآمد اجاره املاک با کاربری مسکونی متعلق به اشخاص غیرتجاری، در طول دوره تملک بر اساس ارزش اجاری موضوع ماده (54) این قانون، مشروط به صدور صورتحساب الکترونیکی اجاره، از عایدی سرمایه همان دارایی کسر می شود. تخفیف مذکور تا سقف پنجاه درصد (50 %) عایدی سرمایه همان دارایی قابل اعمال است. اعمال این تخفیف پس از اعمال حکم موضوع تبصره (2) ماده (49) این قانون لحاظ خواهد شد.

تبصره 4 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ اشخاصی که مالک بخشی از یک یا چند ملک مسکونی هستند، مجموع سهم (دانگ) مالکیت املاک مسکونی تا سقف یک ملک مسکونی کامل با رعایت تبصره (1) این ماده، مشمول معافیت موضوع این بند می شوند و عایدی سرمایه حاصل از انتقال مازاد مالکیت مذکور، مشمول مالیات موضوع این فصل می باشد.

ب ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال خودروی سواری دارای شماره انتظامی (پلاک) شخصی متعلق به «شخص غیرتجاری بالای هجده سال» در صورتی که:

1ـ دوره تملک آن بیش از یک سال باشد؛

2ـ شخص فوق، مالک تمام یا بخشی از خودروی سواری دارای شماره انتظامی شخصی دیگری نباشد.

تبصره 1 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری دارای شماره انتظامی شخصی متعلق به «سرپرست خانوار» در صورتی که دوره تملک آن بیش از یک سال باشد و شخص فوق صرفاً یک خودروی سواری دارای شماره انتظامی شخصی دیگر داشته باشد، مشمول مالیات نمی شود. در خصوص سرپرست خانوار، شرط دوره تملک بیش از یک سال، در هر پنج سال، یک بار در نظر گرفته نمی شود.

تبصره 2 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورتی که اشخاص موضوع این بند نسبت به خرید خودروی سواری دارای شماره انتظامی شخصی جدید اقدام نمایند و حداکثر ظرف شش ماه از زمان خرید آن، نسبت به انتقال خودروی سواری اولیه دارای شرایط این بند (با رعایت تبصره (1)) اقدام کنند، خودروی سواری اولیه مشمول مالیات نمی شود.

ج ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال قهری

د ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال املاک موضوع ماده (68) و ماده (70) این قانون

ه ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ)ـ ـ انتقال دارایی های موضوع بندهای (1) و (2) ماده (46) این قانون که پیش از استقرار بستر اجرائی تملک شده اند ، تا سه سال پس از استقرار بستر اجرائی

و ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال «کلیه اراضی با کاربری کشاورزی اعم از باغ ها و زمین های زراعی و اراضی فاقد کاربری» با دوره تملک بالای سه سال

تبصره ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ اراضی داخل محدوده شهر و باغ ویلاها مشمول معافیت این بند نمی باشند.

ز ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون به صورت بلاعوض نظیر هدیه و وقف

تبصره ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ شرط برخورداری از معافیت این بند، درج بلاعوض بودن در صورتحساب الکترونیکی مربوط است.

ح ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ انتقال ارز حاصل از روش های مجاز ورود ارز به کشور به تأیید بانک مرکزی مشروط به رعایت قوانین و مقررات مربوط

تبصره ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ آیین‏نامه اجرائی این ماده حداکثر شش ماه از لازم ‎الاجرا شدن این ماده، توسط سازمان تهیه می شود و به تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون احکام زیر جاری است:

الف ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورت عدم وجود صورتحساب الکترونیکی خرید:

1ـ تاریخ تملک دارایی های موضوع بندهای (1) و (2) ماده (46) این قانون که بر اساس اسناد رسمی، تاریخ تملک آنها پیش از استقرار بستر اجرائی باشد، تاریخ درج شده در سند مذکور است و در غیر این صورت، تاریخ استقرار بستر اجرائی است. همچنین قیمت خرید دارایی های مذکور، ارزش روز دارایی مطابق تبصره (1) این ماده در تاریخ استقرار بستر اجرائی است.

2ـ قیمت خرید دارایی های موضوع بندهای (3) و (4) ماده (46) این قانون ارزش روز موضوع تبصره (1) این ماده برای دارایی های مذکور در پنج سال قبل از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی فروش است. همچنین دوره تملک دارایی های مذکور پنج سال در نظر گرفته می شود.

ب ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورت وجود صورتحساب الکترونیکی خرید:

1ـ آخرین صورتحساب های الکترونیکی خرید بر اساس تاریخ صدور (کمترین دوره تملک) مبنای تعیین قیمت خرید و دوره تملک دارایی های موضوع بندهای (3)، (4) و (5) خواهد بود. صورتحساب الکترونیکی خرید برای معاوضه دارایی های موضوع بندهای (3)، (4) و (5) ماده (46) این قانون که مطابق بند «چ» ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان صادر شده، به عنوان آخرین صورتحساب الکترونیکی خرید موضوع این جزء در نظر گرفته نمی شود.

2ـ در صورتی که دوره تملک دارایی های موضوع بندهای (3) و (4) ماده (46) این قانون بیش از سه سال باشد، ارزش روز موضوع تبصره (1) این ماده در خصوص دارایی های مذکور در سه سال قبل یا مبلغ مندرج در صورتحساب الکترونیکی خرید، هر کدام بیشتر باشد، مبنای محاسبه عایدی سرمایه است.

3ـ معاوضه دارایی های موضوع بندهای (3)، (4) و (5) ماده (46) این قانون متعلق به هر «شخص غیرتجاری بالای هجده سال» با دارایی دیگری از مصادیق همان بند با رعایت موازین شرعی، در صورت صدور صورتحساب الکترونیکی مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نمی باشد.

ج ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورتی که بیش اظهاری طرفین معامله در خصوص قیمت فروش بر اساس اسناد مثبته از قبیل ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده، برای سازمان محرز شود و انتقال دهنده در خصوص دارایی مذکور مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نباشد، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده است.

د ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورتی که کم اظهاری طرفین معامله در خصوص قیمت فروش بر اساس اسناد مثبته از قبیل ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده، برای سازمان محرز شود یا انتقال به صورت محاباتی انجام شده باشد، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده است.

ه ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ)ـ ـ در صورتی که دوره تملک دارایی های موضوع ماده (46) این قانون، کمتر از دو سال باشد، تخفیف موضوع تبصره (2) ماده (49) این قانون لحاظ نمی شود و در صورتی که دوره تملک دارایی های این بند بیشتر از دو و کمتر از پنج سال باشد، صرفاً نیمی از تخفیف فوق از عایدی سرمایه مشمول مالیات کسر می شود.

و ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ مبنای محاسبه «درآمد اتفاقی» دارایی های موضوع بندهای (1) و (2) ماده (46) این قانون که به صورت بلاعوض منتقل شده اند و دارایی های موضوع بندهای (3) و (4) ماده (46) این قانون که به صورت بلاعوض به سایر اشخاص غیرتجاری منتقل شده اند، حسب مورد ارزش روز موضوع تبصره (1) این ماده است؛ ارزش مذکور در حکم قیمت خرید برای محاسبه «عایدی سرمایه» در انتقال بعدی است.

ز ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در مواردی نظیر انتقال به صورت ارث که قیمت انتقال توسط طرفین اظهار و تأیید نشده باشد، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده است. این حکم در خصوص املاکی از قبیل واحدهای مسکونی تملک شده اعضای تعاونی های مسکن که قبل از دریافت گواهی اتمام عملیات ساختمانی پیش خرید و پس از دریافت گواهی اتمام عملیات ساختمانی تملک شده اند نیز جاری است.

تبصره 1 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ ارزش روز دارایی های موضوع ماده (46) این قانون به شرح زیر تعیین می شود:

1ـ ارزش روز دارایی های موضوع بند (1) ماده (46) این قانون، حسب مورد بر اساس قیمت روز دارایی موضوع ماده (64) این قانون یا ارزش روز تعیین شده مطابق تبصره (5) ماده (93) این قانون تعیین می شود. قیمت روز دارایی موضوع ماده (64) این قانون بر اساس مواردی از قبیل قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش و تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده در طول دوره تملک تعیین می شود.

2ـ ارزش روز دارایی های موضوع بند (2) ماده (46) این قانون، بر مبنای مواردی از قبیل قیمت مندرج در صورتحساب های الکترونیکی دارایی های مشابه، قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش، تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده در طول دوره تملک و مأخذ موضوع ماده (28) قانون مالیات بر ارزش افزوده تعیین می شود.

3ـ ارزش روز دارایی های موضوع بندهای (3) و (4) ماده (46) این قانون، بر اساس قیمت هر گرم طلای هجده عیار و قیمت هر یورو که توسط بانک مرکزی اعلام می گردد، تعیین می شود. قیمت هر یورو بر اساس نرخ موضوع ـبند «الف» ماده (44) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می شود.

آیین نامه اجرائی این تبصره حداکثر ظرف شش ماه توسط سازمان تهیه می شود و به تصویب هیأت وزیران می رسد.

تبصره 2 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورت عدم وجود صورتحساب الکترونیکی خرید دارایی های موضوع بندهای (3) و (4) ماده (46) این قانون، تاریخ تملک دارایی های مذکور در پنج سال ابتدایی پس از استقرار بستر اجرائی، تاریخ استقرار بستر اجرائی است و قیمت خرید دارایی های فوق ارزش روز دارایی در تاریخ استقرار بستر اجرائی می باشد.

تبصره 3 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ مبنای تعیین قیمت فروش برای محاسبه عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی مشمول حکم بند «د» این ماده، ارزش اظهاری طرفین در صورتحساب الکترونیکی مذکور خواهد بود. در این حالت زیان سرمایه حاصل از انتقال دارایی مذکور موضوع تبصره (8) ماده (49) این قانون، قابل استهلاک نیست.

تبصره 4 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ مبنای محاسبه درآمد موضوع ماده (124) این قانون در موارد تعیین شده در بندهای «ج»، «د» و «هـ» این ماده، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده است.

تبصره 5 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در محاسبه عایدی سرمایه انتقال دارایی های موضوع بندهای (3) و (4) ماده (46) این قانون، به ترتیب معادل گرمی طلای هجده عیار و معادل یورویی دارایی های مذکور بر اساس ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) این ماده ملاک عمل قرار می‏گیرد.

✦ تحلیل

الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در هر سال مجموع عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون با دوره تملک یک سال و بیشتر از آن که به «اشخاص غیرتجاری» تعلق دارند، مشمول مالیات با نرخ مقرر در ماده (131) این قانون می باشد.

تبصره 1 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در صورتی که دوره تملک دارایی های موضوع این ماده کمتر از یک سال باشد، مجموع عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های مذکور، با نرخ ده واحد درصد (10%) بیشتر از بالاترین نرخ مقرر در ماده (131) این قانون مشمول مالیات می باشد.

تبصره 2 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ «عایدی ناشی از تورم» از عایدی سرمایه مشمول مالیات حاصل از انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون با رعایت مقررات مربوط کسر می شود. عایدی ناشی از تورم عبارت است از مازاد «قیمت خرید تعدیل شده» از «قیمت خرید».

تبصره 3 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ صرفاً در صورتی که قیمت خرید بیشتر از قیمت فروش باشد، زیان حاصل از انتقال دارایی قابل استهلاک خواهد بود.

تبصره 4 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ از مجموع عایدی سرمایه حاصل از انتقال املاک با کاربری غیرمسکونی و حق واگذاری محل در صورتی که دوره تملک آنها بیش از دو سال باشد، پس از رعایت تبصره (2) این ماده، تا آستانه ده برابر معافیت موضوع ماده (84) این قانون کسر می شود و مازاد آن با رعایت مقررات این ماده، مشمول مالیات می شود. اشخاص موضوع این فصل صرفاً در یک سال از هر پنج سال، می توانند از این معافیت استفاده کنند. شرط دوره تملک بیش از دو سال مذکور در این تبصره، در هر پنج سال، صرفاً برای یک دارایی در نظر گرفته نمی شود.

تبصره 5 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در انتقال دارایی های موضوع بندهای (1) و (2) ماده (46) این قانون با دوره تملک یک سال و بیشتر از آن که عایدی سرمایه آن مشمول مالیات موضوع این فصل می باشد، در صورتی که حسب مورد «مالیات نقل و انتقال و حق واگذاری محل موضوع ماده (59) این قانون» یا «مالیات نقل وانتقال موضوع ماده (30) قانون مالیات بر ارزش افزوده» آن دارایی، بیشتر از مالیات بر عایدی سرمایه انتقال همان دارایی باشد، عایدی سرمایه دارایی مذکور مشمول مالیات نخواهد بود.

در صورتی که عایدی سرمایه انتقال مذکور مشمول مالیات موضوع این فصل باشد و مالیات متعلق بیشتر از مالیات نقل و انتقال مذکور باشد، مالیات نقل و انتقال پرداختی، به عنوان علی الحساب مالیات بر عایدی سرمایه در نظر گرفته می شود. در انتقال دارایی های فوق که شامل زیان سرمایه شده باشند، مالیات نقل و انتقال فوق، قطعی است.

تبصره 6 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون که به صورت ارث تملک شده اند، مبنای محاسبه «دوره تملک» تاریخ فوت شخص اعم از واقعی یا فرضی است و مبنای محاسبه «قیمت خرید» نیز حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (1) ماده (48) این قانون در تاریخ مذکور است. در صورتی که دوره تملک موضوع این تبصره یک سال یا کمتر از یک سال باشد، حکم تبصره (1) ماده (49) این قانون برای عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های مذکور، جاری نمی باشد.

تبصره 7 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در انتقال بلاعوض دارایی های موضوع ماده (46) این قانون به اعضای خانوار یا پدر یا مادر یا اجداد یا فرزندان، مبنای محاسبه «دوره تملک» و «قیمت خرید» در انتقال بعدی، «تاریخ تملک» و «قیمت خرید» اولیه دارایی با رعایت مفاد ماده (48) این قانون است.

تبصره 8 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ مجموع زیان سرمایه هر شخص غیرتجاری حاصل از انتقال دارایی های موضوع ماده (46) این قانون با دوره تملک یک سال و بیشتر، از مجموع عایدی سرمایه دارایی های موضوع ماده (46) این قانون در همان سال یا سال های بعد برای شخص مذکور قابل استهلاک است. حکم این تبصره در خصوص دارایی هایی که عایدی سرمایه حاصل از انتقال آنها مشمول مالیات نمی باشد، جاری نخواهد بود.

تبصره 9 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ در خصوص اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال، در هر سال به میزان معافیت موضوع ماده (84) این قانون از مجموع عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های مشمول مالیات موضوع این فصل با دوره تملک یک سال و بیش از یک سال کسر می شود. در صورت عدم استفاده از معافیت مذکور به صورت کامل، میزان معافیت کسر نشده، برای دارایی های با دوره تملک کمتر از یک سال نیز قابل استفاده خواهد بود.

تبصره 10 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ آیین ‏نامه اجرائی این ماده حداکثر یک سال پس از تاریخ لازم‎ الاجرا شدن این ماده، توسط سازمان تهیه می شود و به تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ موعد پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه مطابق موعد ذکرشده در تبصره (1) ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است.

تبصره 1 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ سه سال پس از استقرار بستر اجرائی، سازمان موظف است امکان استعلام برخط میزان مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع بندهای (1) و (2) ماده (46) این قانون را با لحاظ معافیت های موضوع ماده (47) این قانون، حسب مورد برای سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران فراهم نماید.

پس از موعد فوق، کلیه اشخاص غیرتجاری مکلفند در صورتی که عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع این تبصره، مشمول مالیات باشد، مالیات مذکور را هم زمان با انتقال، حسب مورد از طریق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، با رعایت مفاد تبصره (4) ماده (49) این قانون به صورت علی الحساب پرداخت نمایند. در محاسبه مالیات علی الحساب، عایدی حاصل از انتقال هر دارایی به صورت مجزا لحاظ می شود. در صورت عدم پرداخت مالیات موضوع این تبصره، اشخاص فوق مجاز به انتقال دارایی های مذکور نیستند.

تبصره 2 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ سه سال پس از استقرار بستر اجرائی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظفند با همکاری سازمان، حساب یا حساب های امانی را به منظور فراهم کردن امکان پرداخت ثمن معامله و نیز وصول وجوه مرتبط با معامله از قبیل عوارض و مالیات متعلق از مبلغ واریزی به حساب مذکور به صورت سامانه ای و حسب مورد هم زمان با ثبت سند یا تعویض شماره انتظامی (پلاک) ایجاد نمایند. استفاده از این حساب ها به منظور انجام معامله برای متعاملین الزامی نیست و منوط به درخواست متعاملین است.

تبصره 3 ـ الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ آیین ‏نامه اجرائی این ماده حداکثر ظرف یک سال پس از استقرار بستر اجرائی، توسط سازمان با همکاری فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تهیه می‏شود و به تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

الحاق بموجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی 1404/04/08 ـ اقاله، فسخ، انفساخ، ابطال و یا بطلان معاملات قطعی دارایی های موضوع ماده (46) این قانون، به عنوان معامله جدید تلقی نخواهد شد و صورتحساب های الکترونیکی معامله مذکور باطل می ‏شود. در موارد فوق سازمان موظف است پس از بررسی مجدد وضعیت مالیاتی از قبیل شمول مالیات یا اعطای معافیت مالیاتی، نسبت به اصلاح اظهارنامه پیش فرض موضوع تبصره (1) ماده (16 مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اقدام نماید. در موارد فوق، سازمان موظف است نسبت به استرداد یا مطالبه مالیات متعلق حداکثر ظرف دو ماه پس از تاریخ ابطال صورتحساب الکترونیکی اقدام نماید.

✦ تحلیل

درآمد شخص حقیقی یا حقوقی ناشی از واگذاری حقوق خود نسبت بـه املاک واقع در ایران پس از کسر معافیت های مقرر در این قانون مشمول مالیات بر درآمد املاک می باشد.

تبصره ـ منسوخ 1380 ـ درآمد املاک شرکت هایی که تمام سرمایه آنها بـه طور مستقیم یا با واسطه متعلق بـه دولت است تابع مقررات این فصل نبوده و از طریق رسیدگی بـه دفاتر تشخیص خواهد شد.

✦ تحلیل

درآمد مشمول مالیات املاکی که بـه اجاره واگذار می گردد عبارتست از کل مال الاجاره اعم از نقدی و غیر نقدی پس از کسر بیست و پنج درصد بابت هزینه ها و استهلاکات و تعهدات مالک نسبت بـه مورد اجاره. درآمد مشمول مالیات در مورد اجاره دست اول املاک مورد وقف یا حبس بر اساس این ماده محاسبه خواهد شد. در رهن تصرف، راهن طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود.

هر گاه موجر مالک نباشد درآمد مشمول مالیات وی عبارتست از مابه التفاوت اجاره دریافتی و پرداختی بابت ملک مورد اجاره.

حکم این ماده در مورد خانه های سازمانی متعلق بـه اشخاص حقوقی در صورتی که مالیات آنها طبق دفاتر قانونی تشخیص شود جاری نخواهد بود.

تبصره 1 ـ اصلاح 1380 ـ محل سکونت پدر یا مادر یا همسر یا فرزند یا اجداد و همچنین محل سکونت افراد تحت تکفل مالک اجاری تلقی نمی شود مگر این که بـه موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود. در صورتی که چند واحد مسکونی محل سکونت مالک و یا افراد مزبور باشد یک واحد برای سکونت مالک و یک واحد مسکونی برای هر یک از افراد مذکور بـه انتخاب مالک از شمول مالیات موضوع این بخش خارج خواهد بود.

تبصره 2 ـ اصلاح 1380 ـ املاکی که مجانا در اختیار سازمان ها و موسسات موضوع ماده 2 این قانون قرار می گیرد غیر اجاری تلقی می شود.

تبصره 3 ـ از نظر مالیات بر درآمد اجاره املاک هر واحد آپارتمان یک مستغل محسوب می شود.

تبصره 4 ـ در مورد املاکی که با اثاثه یا ماشین آلات بـه اجاره واگذار می شود درآمد ناشی از اجاره اثاثه و ماشین آلات نیز جزء درآمد ملک محسوب و مشمول مالیات این فصل می شود.

تبصره 5 ـ مستحدثاتی که طبق قرارداد از طرف مستاجر در عین مستاجره بـه نفع موجر ایجاد می شود بر اساس ارزش معاملاتی روز تحویل مستحدثه بـه موجر تقویم و پنجاه درصد آن جزء درآمد مشمول مالیات اجاره سال تحویل محسوب می گردد.

تبصره 6 ـ هزینه هایی که بـه موجب قانون یا قرارداد بـه عهده مالک است و از طرف مستاجر انجام می شود و همچنین مخارجی که بـه موجب قرارداد انجام آن از طرف مستاجر تقبل شده در صورتی که عرفا بـه عهده مالک باشد بـه بهای روز انجام هزینه تقویم و بـه عنوان مال الاجاره غیر نقدی بـه جمع اجاره بهای سال انجام هزینه اضافه می شود.

تبصره 7 ـ در صورتی که مالک اعیان احداث شده در عرصه استیجاری ملک را کلا یا جزئا بـه اجاره واگذار نماید مبلغ اجاره پرداختی بابت عرصه بـه نسبت مورد اجاره از مال الاجاره دریافتی کسر و مازاد طبق مقررات صدر این ماده مشمول مالیات خواهد بود.

تبصره 8 ـ در صورتی که مالک محل سکونت خود را بفروشد و در سند انتقال بدون اجاره بها مهلتی برای تخلیه ملک داده شود در مدتی که محل سکونت انتقال دهنده می باشد تا شش ماه و در بیع شرط مادام که طبق شرایط معامله مبیع در اختیار بایع شرطی است اجاری تلقی نمی شود مگر اینکه بـه موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود.

تبصره 9 – اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ وزارتخانه ها، موسسات و شرکت های دولتی و دستگاه هایی که تمام یا قسمتی از بودجه آنها بـه وسیله دولت تأمین می شود، نهادهای انقلاب اسلامی، شهرداری ها و شرکت ها و موسسات وابسته بـه آنها و همچنین سایر اشخاص حقوقی مکلفند مالیات موضوع این فصل را از مال الاجاره هایی که پرداخت می کنند کسر و ظرف سی روز بـه اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک پرداخت و رسید آنرا بـه موجر تسلیم نمایند.

تبصره 10 ـ اصلاح 1380 ـ واحدهای مسکونی متعلق بـه شرکت های سازنده مسکن که قبل از انتقال قطعی و طبق اسناد و مدارک مثبته بـه موجب قرارداد واگذار می گردد مادام که در تصرف خریدار می باشد در مدت مذکور اجاری تلقی نمی شود و از لحاظ مالیاتی با خریدار مانند مالک رفتار خواهد شد مشروط بر این که مالیات نقل و انتقال قطعی موضوع ماده 59 این قانون بـه ماخذ تاریخ تصرف پرداخت شده باشد.

تبصره 11 ـ اصلاح بواسطه قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره بها 1403/02/10 ـ مالکان مجتمع های مسکونی دارای بیش از سه واحد استیجاری که با رعایت الگوی مصرف مسکن بنا بـه اعلام وزارت راه و شهرسازی ساخته شده یا می شوند در طول مدت اجاره از صد درصد (100٪) مالیات بر درآمد املاک اجاری معاف می باشد در غیر این صورت درآمد هر شخص ناشی از اجاره واحد یا واحدهای مسکونی در تهران تا مجموع یکصد و پنجاه مترمربع زیربنای مفید و در سایر نقاط تا مجموع دویست مترمربع زیربنای مفید از مالیات بر در آمد ناشی از اجاره املاک معاف می باشد. موارد ذیل نیز مشمول تخفیف در پرداخت مالیات بر درآمد اجاره می شود:

الف ـ درآمد ناشی از اجاره برای سرپرست خانوار تا سقف میزان معافیت مالیات بر درآمد حقوق موضوع ماده (84) این قانون و درآمد ناشی از اجاره برای موجرینی کـه همزمان در واحد مسکونی دیگری مستأجر هستند تا سقف اجاره ای کـه می پردازند، مشمول صددرصد (100%) تخفیف می گردد.

ب ـ در صورت انعقاد قرارداد بلند مدت اجاره واحد مسکونی و عدم فسخ قرارداد در طول دوره، درآمد اجاره برای قرارداد دوساله مشمول هفتاد درصد (70%) تخفیف و برای قرارداد سه سال و بیشتر مشمول صددرصد (100%) تخفیف می گردد.

ج ـ در صورت اجاره واحد مسکونی بـه خانوار دارای سه فرزند و بیشتر، خانوار تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور و یا سه دهک پایین درآمدی بر اساس تأییدیه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مشمول صددرصد (100%) تخفیف می گردد.

د ـ واحدهایی کـه میزان اجاره بهای آنها حداقل پانزده درصد (15%) کمتر از ارزش اجاره منطقه ای موضوع ماده (8) قانون «ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره بها» باشد از پنجاه درصد (50%) تخفیف مالیات بر درآمد اجاره برخوردار می شوند.

آیین نامه اجرائی این بند توسط وزارت راه و شهرسازی تدوین می شود و بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

اصلاح 1394/04/31 ـ درآمد اجاره بر اساس قرارداد اعم از رسمی یا عادی مبنای تشخیص مالیات قرار می گیرد و در مواردی که قرارداد وجود نداشته باشد یا از ارائه آن خودداری گردد و یا مبلغ مندرج در آن کمتر از هشتاد درصد (80%) ارقام مندرج در جدول املاک مشابه تعیین و اعلام شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور باشد و نیز در مورد ماده (54 مکرر) این قانون، میزان اجاره بها بر اساس جدول اجاره املاک مشابه تعیین خواهد شد.

تبصره 1 ـ اصلاح 1394/04/31 ـ در صورتی که مستاجر جزء مشمولان تبصره 9 ماده 53 این قانون باشد، اجاره پرداختی مستاجر ملاک تعیین درآمد مشمول مالیات اجاره خواهد بود.

تبصره 2 ـ الحاق 1380 و اصلاح 1394/04/31 ـ چنانچه بر اساس اسناد و مدارک مثبته معلوم شود اجاره ملک بیش از مبلغی است که ماخذ تشخیص درآمد مشمول مالیات قرار گرفته است، مالیات ما بـه التفاوت طبق مقررات این قانون قابل مطالبه و در صورت اعتراض مؤدی، پرونده قابل رسیدگی در مراجع حل اختلاف موضوع این قانون خواهد بود.

تبصره 3 ـ الحاق 1394/04/31 ـ در مواردی که درآمد اجاره واقعی کمتر از درآمد تعیین شده طبق مقررات این ماده باشد و مالیات تعیین شده مورد اعتراض مؤدی باشد، در این صورت پرونده قابل رسیدگی در مراجع حل اختلاف مالیاتی موضوع این قانون خواهد بود.

✦ تحلیل

اصلاح 1394/04/31 و 1399/09/05 و 1403/03/20 ـ هر واحد مسکونی واقع در کلیه شهرهای بالای یک صد هزار نفر جمعیت و کلیه شهرهای جدید که بـه استناد سامانه ملی املاک و اسکان کشور موضوع تبصره (7) ماده (169مکرر) این قانون، در هر سال مالیاتی در مجموع بیش از 120 روز ساکن یا کاربر نداشته باشد بـه عنوان خانه خالی شناسایی شده و بـه ازای هر ماه بیش از زمان مذکور، بدون لحاظ معافیت های تبصره (11) ماده 53 این قانون، ماهانه مشمول مالیاتی بر مبنای مالیات بر درآمد اجاره بـه شرح ضرایب زیر می شود:

سال اول ـ معادل شش برابر مالیات متعلقه

سال دوم ـ معادل دوازده برابر مالیات متعلقه

سال سوم بـه بعد ـ معادل هجده برابر مالیات متعلقه

واحدهای نوساز پس از دوازده ماه و در طرح (پروژه) های انبوه سازی پس از هجده ماه از زمان صدور گواهی اتمام عملیات ساختمانی (موضوع ماده (100) قانون شهرداری مصوب 1334/04/11با اصلاح ات و الحاقات بعدی آن) مشمول مالیات موضوع این ماده می شوند.

وزارت راه و شهرسازی موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، یک ماه قبل از اتمام مهلت های مذکور، اخطار لازم را بـه مالک واحد مسکونی یا بـه کد پستی محل آن ارسال کند.

ضرایب مالیاتی فوق برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی از جمله اشخاص موضوع ماده 29 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395/12/14، که دارای بیش از پنج خانه خالی در هر سال مالیاتی باشند، نسبت بـه کل واحدها، دو برابر ضرایب مذکور در صدر ماده اعمال می شود.

مالیات موضوع این ماده تا زمانی که تعداد واحد مسکونی موجود در شهرهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت بـه استناد مرکز آمار ایران بـه یک ممیز بیست و پنج صدم (1/25) برابر تعداد خانوار های ساکن در این شهرها برسد، قابل اجرا است.

تبصره 1 ـ الحاق 1399/09/05 ـ در صورت تغییر مالکیت بـه صورت رسمی، مهلت 120 روزه مذکور برای مالک جدید جاری است. سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است تا پایان تیرماه هر سال مالیات متعلق بـه مالکین واحدهای مشمول این ماده را اعلام نماید. اشخاص مشمول، مکلفند مبالغ مذکور را تا یک ماه پس از اعلام سازمان امور مالیاتی پرداخت نمایند. در صورت عدم پرداخت، مالیات متعلقه، بـه موجب برگ مطالبه از اشخاص، مطالبه و وصول می شود. جریمه موضوع ماده 190 این قانون، برای پرداخت های پس از مردادماه هر سال اعمال می شود. پس از لازم الاجرا شدن این ماده ، دفاتر اسناد رسمی موظفند پس از دریافت گواهی پرداخت مالیات موضوع این ماده ، سند انتقال قطعی را ثبت نمایند.

تبصره 2 ـ الحاق 1399/09/05 ـ سازمان امور مالیاتی موظف است هر شش ماه یک بار گزارش اجرای این ماده را بـه کمیسیون اقتصادی مجلس ارائه نماید.

تبصره 3 ـ الحاق 1399/09/05 ـ در صورتی که مالک، واحد مسکونی خود را برای فروش یا اجاره، حسب مورد بـه ارزش اجاری موضوع ماده (54) این قانون یا میانگین قیمت های روز منطقه موضوع ماده (64) این قانون، از طریق سامانه معاملات املاک که وزارت راه و شهرسازی ظرف مدت حداکثر سه ماه از لازم الاجراشدن این ماده ، با استفاده از امکانات موجود، راه اندازی و اجرا می کند، عرضه نماید، مشمول مالیات موضوع این ماده نمی شود. اگرمالک بیش از دوبار از اجاره یا فروش ملک خود بـه قیمت های مذکور خودداری کند، واحد مذکور از زمانی که بـه استناد سامانه ملی املاک و اسکان کشور بـه عنوان خانه خالی شناسایی شده است، حسب مورد مشمول مالیات موضوع این ماده یا جریمه موضوع بند (5) تبصره (8) ماده (169 مکرر) این قانون می شود. سامانه معاملات املاک باید بـه گونه ای طراحی شود که قابلیت ارزش گذاری واحدهای مسکونی بـه قیمت های مذکور، امکان ثبت درخواست متقاضی خرید یا اجاره املاک عرضه شده در آن و ثبت تحقق یا عدم تحقق معامله را داشته باشد. در صورت نیاز، وزارت راه و شهرسازی می تواند از منابع تخصیص یافته حاصل از مالیات بر خانه های خالی برای تأمین هزینه های ارتقاء و نگهداری این سامانه استفاده نماید که میزان آن در قوانین بودجه سنواتی مشخص می گردد.

تبصره 4 ـ الحاق 1399/09/05 ـ واحدهای مسکونی موقوفه که براساس استعلام از سازمان اوقاف و امور خیریه امکان اجاره آنها حسب وقف نامه وجود ندارد، مشمول مالیات موضوع این ماده نخواهند بود.

تبصره 5 ـ الحاق بواسطه قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره بها 1403/02/10 ـ شهرداری های شهرهای دارای بیش از یک صد هزار نفر جمعیت مکلفند واحدهای مسکونی خالی از سکنه واقع در شهرها را شناسایی کنند و اطلاعات آنها را در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار دهند. وزارت مزبور موظف است بر اساس اطلاعات سامانه ملی املاک و اسکان کشور، اطلاعات دریافتی را صحت سنجی نماید و پس از تأیید، جهت اخذ مالیات متعلقه موضوع این ماده بـه سازمان امور مالیاتی کشور معرفی کند. صددرصد (100%) درآمد حاصل از مالیات بر خانه های خالی شناسایی شده توسط شهرداری ها بـه حساب شهرداری شهرهای محل اخذ مالیات در قالب بودجه سنواتی صرفاً جهت احیای بافتهای فرسوده و اتخاذ تدابیر لازم برای ساخت خانه های ارزان قیمت برای اشخاص بی بضاعت وفق ردیف (21) ماده (55) قانون شهرداری مصوب 1334/04/11 واریز می شود. آیین نامه اجرائی این تبصره توسط وزارت کشور با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان امور مالیاتی کشور) و وزارت راه و شهرسازی ظرف یک ماه از لازم الاجرا شدن این حکم تهیه می شود و بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

هر گاه مالک خانه یا آپارتمان مسکونی، آنرا بـه اجاره واگذار نماید و خود محل دیگری برای سکونت خویش اجاره نماید یا از خانه سازمانی که کارفرما در اختیار او می گذارد استفاده کند در احتساب درآمد مشمول مالیات این فصل میزان مال الاجاره ای که بـه موجب سند رسمی یا قرارداد می پردازد یا توسط کارفرما از حقوق وی کسر و یا برای محاسبه مالیات حقوق تقویم می گردد از کل مال الاجاره دریافتی او کسر خواهد شد.

✦ تحلیل

منسوخ 1380 ـ در صورتی که مالک قسمتی از محلی را که در آن سکونت دارد جهت سکونت بـه اجاره واگذار نماید تا سی هزار ریال مال الاجاره ماهانه دریافتی مالک از این بابت معاف و مازاد طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ در مورد شخص حقیقی که هیچ گونه درآمدی ندارد تا میزان معافیت مالیاتی درآمد حقوق موضوع ماده (84) این قانون از درآمد مشمول مالیات سالانه مستغلات از مالیات معاف و مازاد طبق مقررات این فصل مشمول مالیات می باشد. مشمولان این ماده باید اظهارنامه مخصوصی طبق نمونه ای که از سازمان امور مالیاتی کشور تهیه خواهد شد بـه اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک تسلیم و اعلام نمایند که هیچ گونه درآمد دیگری ندارند. اداره امور مالیاتی مربوط باید خلاصه مندرجات اظهارنامه مؤدی را بـه اداره امور مالیاتی محل سکونت مؤدی ارسال دارد و در صورتی که ثابت شود اظهارنامه مؤدی خلاف واقع است مالیات متعلق بـه اضافه یک برابر آن بـه عنوان جریمه وصول خواهد شد. در اجرای حکم این ماده حقوق بازنشستگی و وظیفه دریافتی و جوائز و سود ناشی از سپرده های بانکی درآمد تلقی نخواهد شد.

تبصره 1 ـ حکم این ماده در مورد فرزندان صغیری که تحت ولایت پدر باشند جاری نخواهد بود.

تبصره 2 ـ اصلاح 1371 ـ در صورتی که سایر درآمدهای مشمول مالیات ماهانه مؤدی کمتر از مبلغ مذکور در این ماده باشد آن مقدار از درآمد مشمول مالیات اجاره املاک که با سایر درآمدهای مؤدی بالغ بر مبلغ فوق باشد معاف و مازاد طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود.

تبصره 3 ـ منسوخ 1380 ـ مؤدیان موضوع این فصل در صورتی که فرزند معلول یا عقب مانده ای که قادر بـه کار نباشد در تکفل خود داشته باشند علاوه بر سایر معافیت های مذکور در این فصل که حسب مورد از آن استفاده خواهند نمود ماهانه تا ده هزار ریال از درآمد مشمول مالیات اجاره املاک آنها بـه ازاء هر یک از پرداخت مالیات معاف می شود.

✦ تحلیل

منسوخ 1380 ـ در صورتی که سهم مال الاجاره هر یک از مالکین مشاع بیش از پنج هزار ریال در ماه نباشد از پرداخت مالیات بر درآمد اجاره املاک معاف خواهد بود.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ نقل و انتقال قطعی املاک بـه ماخذ ارزش معاملاتی و بـه نرخ پنج درصد (5٪) و همچنین انتقال حق واگذاری محل بـه ماخذ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق و بـه نرخ دو درصد (2٪) در تاریخ انتقال از طرف مالکان عین یا صاحبان حق مشمول مالیات می باشد.

تبصره 1 ـ الحاق 1380 ـ چنانچه برای مورد معامله ارزش معاملاتی تعیین نشده باشد، ارزش معاملاتی نزدیکترین محل مشابه مبنای محاسبه مالیات خواهد بود.

تبصره 2 ـ الحاق 1380 ـ حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از حق کسب یا پیشه یا حق تصرف محل یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل.

✦ تحلیل

منسوخ 1371 ـ درآمد مشمول مالیات در مورد نقل و انتقال قطعی املاکی که تاریخ تملک آن بعد از تاریخ اجرای این قانون باشد عبارت است از اضافه ارزش معاملاتی زمان فروش نسبت بـه ارزش معاملاتی زمان تملک که بـه نرخ مذکور در ماده 131 این قانون مشمول مالیات است و در صورتی که مالیاتی بـه معامله تعلق نگیرد و یا مالیات متعلق کمتر از چهار درصد ارزش معاملاتی زمان فروش باشد مالیات بـه ماخذ چهار درصد ارزش معاملاتی زمان فروش وصول خواهد شد.

تبصره 1 ـ آن قسمت از ابنیه ملک مورد انتقال که توسط انتقال دهنده احداث گردیده در محاسبات مربوط بـه درآمد و مالیات موضوع این ماده منظور نخواهد شد و مالیات این گونه ابنیه کلا عبارت از چهار درصد ارزش معاملاتی آن در زمان فروش خواهد بود.

تبصره 2 ـ در مورد زمین هایی که از طرف مالک تفکیک و بـه گواهی ثبت اسناد و تایید شهرداری، قسمتی از زمین بـه عنوان شارع عام بدون دریافت بها از تصرف مالک خارج می شود بهای این قسمت از زمین بـه میزان ارزش معاملاتی تاریخ تملک محاسبه و بـه ارزش معاملاتی تاریخ تملک باقیمانده زمین اضافه می شود.

✦ تحلیل

اصلاح 1371 ـ در مواردی که انتقال ملک در دفاتر اسناد رسمی انجام نمی شود نیز ارزش معاملاتی ملک طبق مقررات این فصل در محاسبه مالیات ملاک عمل خواهد بود و بـه طور کلی برای املاکی که ارزش معاملاتی آنها تعیین نشده ارزش معاملاتی نزدیکترین محل مشابه مناط اعتبار می باشد.

✦ تحلیل

منسوخ 1371 ـ در مورد املاکی که با مغازه یا محل کسب خالی انتقال داده می شود چنانچه حسب گزارش ممیز مالیاتی و تایید سر ممیز مالیاتی مغازه یا محل کسب مزبور بـه لحاظ موقعیت تجاری متضمن ارزشی بیش از ارزش همان ملک در صورت فقدان مغازه یا محل کسب خالی است باشد بـه ماخذ این تفاوت ارزش که ناشی از موقعیت تجاری مغازه یا محل کسب مزبور است نیز مالیات دیگری مقطوعا تا بیست میلیون ریال بـه نرخ 4 درصد و نسبت بـه مازاد آن بـه نرخ 8 درصد محاسبه وصول خواهد گردید. اختلافات حاصله از این بابت خارج از نوبت در هیأت حل اختلاف مالیاتی مطرح و منجر بـه صدور رای خواهد شد. رای صادره قطعی و لازم الاجرا می باشد.

✦ تحلیل

نقل و انتقال قطعی املاکی که بـه صورتی غیر از عقد بیع انجام می شود باستثنای نقل و انتقال بلا عوض که طبق مقررات مربوط مشمول مالیات است مشمول مالیات نقل و انتقال قطعی املاک برابر مقررات این فصل خواهد بود و چنانچه عوضین، هر دو ملک باشند هر یک از متعاملین بـه ترتیب فوق مالیات نقل و انتقال قطعی مربوط بـه ملک واگذاری خود را پرداخت خواهند نمود.

✦ تحلیل

اصلاح 1371 و 1380 و 1394/04/31 ـ تعیین ارزش معاملاتی املاک بر عهده کمیسیون تقویم املاک می باشد. کمیسیون مزبور موظف است ارزش معاملاتی موضوع این قانون را در سال اول معادل دو درصد (2%) میانگین قیمت های روز منطقه با لحاظ ملاکهای زیر تعیین کند. این شاخص هر سال بـه میزان دو واحد درصد افزایش می یابد تا زمانی که ارزش معاملاتی هر منطقه بـه بیست درصد (20%) میانگین قیمت های روز املاک برسد.

الف ـ الحاق 1394/04/31 ـ قیمت ساختمان با توجه بـه مصالح (اسکلت فلزی یا بتون آرمه یا اسکلت بتونی و سوله و غیره) و قدمت و تراکم و طریقه استفاده از آن (مسکونی، تجاری، اداری، آموزشی، بهداشتی، خدماتی و غیره) و نوع مالکیت

ب ـ الحاق 1394/04/31 ـ قیمت اراضی با توجه بـه نوع کاربری و موقعیت جغرافیایی از لحاظ تجاری، صنعتی، مسکونی، آموزشی، اداری و کشاورزی این کمیسیون متشکل از پنج عضو است که در تهران از نمایندگان سازمان امور مالیاتی کشور، وزارتخانه های راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و شورای اسلامی شهر و در سایر شهرها از مدیران کل یا رؤسای ادارات امور مالیاتی، راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی و ثبت اسناد و املاک و یا نمایندگان آنها و نماینده شورای اسلامی شهر تشکیل می شود. کمیسیون مذکور هر سال یک بار ارزش معاملاتی املاک را بـه تفکیک عرصه و اعیان تعیین می کند. در موارد تقویم املاک واقع در هر بخش و روستاهای تابعه (بر اساس تقسیمات کشوری) نماینده بخشدار یا شورای بخش در جلسات کمیسیون شرکت می کند. در صورت نبودن شورای اسلامی شهر یا بخش، یک نفر که کارمند دولت نباشد با معرفی فرماندار یا بخشدار مربوط در کمیسیون شرکت می کند. کمیسیون تقویم املاک در تهران بـه دعوت سازمان امور مالیاتی کشور و در سایر شهرها بـه دعوت مدیرکل یا رییس اداره امور مالیاتی در محل سازمان مذکور یا ادارات تابعه تشکیل می شود. جلسات کمیسیون با حضور حداقل چهار نفر از اعضاء رسمیت می یابد و تصمیمات متخذه با رای حداقل سه نفر از اعضاء معتبر است. دبیری جلسات کمیسیون حسب مورد بر عهده نماینده سازمان یا اداره کل یا اداره امور مالیاتی است. ارزش معاملاتی تعیین شده حسب این ماده یک ماه پس از تاریخ تصویب نهایی کمیسیون تقویم املاک، لازم الاجرا و تا تعیین ارزش معاملاتی جدید معتبر است.

تبصره 1 ـ صلاح 1380 ـ سازمان امور مالیاتی کشور یا ادارات تابعه سازمان مزبور می توانند قبل از اتمام دوره یکساله در هر شهر یا بخش یا روستا، در موارد زیر کمیسیون تقویم املاک را تشکیل دهند:

1 ـ برای تعیین ارزش معاملاتی نقاطی که فاقد ارزش معاملاتی است.

2 ـ برای تعدیل ارزش معاملاتی تعیین شده نقاطی که حسب تشخیص سازمان امور مالیاتی کشور در مقایسه با نقاط مشابه هماهنگی لازم را نداشته یا با توجه بـه معیارهای ذکر شده در این ماده تغییرات عمده در ارزش املاک بـه وجود آمده باشد. ارزش معاملاتی تعیین شده حسب این تبصره پس از یک ماه از تاریخ تصویب نهایی کمیسیون تقویم املاک، لازم الاجرا و تا تعیین ارزش معاملاتی جدید معتبر است.

تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ در مواردی که کمیسیون تقویم موضوع این ماده پس از دو بار دعوت تشکیل نشود یا پس از تشکیل دو جلسه تصمیم مقتضی در مورد تعیین ارزش معاملاتی حاصل نشود، سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است آخرین ارزش روز املاک تعیین شده توسط کمیسیون تقویم را با شاخص بهای کالاها و خدمات اعلامی توسط مراجع قانونی ذی صلاح تعدیل و ارزش معاملاتی را مطابق مقررات این ماده تعیین کند.

تبصره 3 ـ الحاق 1394/04/31 ـ در مواردی که ارزش معاملاتی موضوع این ماده مطابق دیگر قوانین و مقررات، ماخذ محاسبه سایر عوارض و وجوه قرار می گیرد، ماخذ محاسبه عوارض و وجوه یاد شده بر مبنای درصدی از ارزش معاملاتی موضوع این ماده می باشد که با پیشنهاد مشترک وزارت امور اقتصادی و دارایی و دستگاه ذی ربط بـه تصویب هیأت وزیران یا مراجع قانونی مرتبط می رسد. درصد مذکور باید بـه نحوی تعیین گردد که ماخذ محاسبه عوارض و وجوه یاد شده بیش از نرخ تورم رسمی اعلامی از طرف مراجع قانونی ذی ربط افزایش نیافته باشد.

✦ تحلیل

نقل و انتقال قطعی املاک که در اجرای قوانین و مقررات اصلاح ات ارضی بـه عمل آمده و یا خواهد آمد و واحدهای مسکونی از طرف شرکت های تعاونی مسکن بـه اعضاء آنها مشمول مالیات موضوع این فصل نخواهد بود.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ در صورتی که انتقال گیرنده دولت یا شهرداری ها یا موسسات وابسته بـه آنها بوده و همچنین در مواردی که ملک بـه وسیله اجرای ثبت و یا سایر ادارات دولتی بـه قائم مقامی مالک انتقال داده می شود باشد در محاسبه مالیات موضوع ماده 59 این قانون بهای مذکور در سند بجای ارزش معاملاتی هنگام انتقال حسب مورد ملاک عمل قرار خواهد گرفت

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ فسخ معاملات قطعی املاک بر اساس حکم مراجع قضایی بـه طور کلی و اقاله یا فسخ معاملات قطعی املاک در سایر موارد تا شش ماه بعد از انجام معامله بـه عنوان معامله جدید مشمول مالیات موضوع این فصل نخواهد بود.

✦ تحلیل

املاکی که در اجرای ماده 34 قانون ثبت مصوب مردادماه 1320 و اصلاح ات بعدی آن بـه دولت تملیک می شود از پرداخت مالیات نقل و انتقال قطعی معاف است.

✦ تحلیل

اصلاح 1390/03/31 ـ اولین انتقال قطعی واحدهای مسکونی ارزان و متوسط قیمت که ظرف مدت ده سال از تاریخ تصویب این قانون مطابق ضوابط و قیمت هایی که وزارتخانه های راه و شهرسازی و امور اقتصادی و دارایی تعیین می نمایند احداث و حداکثر در مدت یکسال از تاریخ انقضای مهلت اجرای برنامه احداث که حسب مورد توسط وزارت راه و شهرسازی یا شهرداری محل تعیین می شود منتقل گردد از پرداخت مالیات بر نقل و انتقال قطعی املاک معاف می باشد.

✦ تحلیل

اصلاح 1376/09/26 ـ هر گونه مال و یا وجوهی که از طرف وزارتخانه ها و موسسات و شرکت های دولتی و یا شهرداری ها بابت عین یا حقوق راجع بـه املاک و اراضی برای ایجاد و یا توسعه مناطق نظامی یا مرافق عامه از قبیل توسعه یا احداث جاده، راه آهن، خیابان، معابر، لوله کشی آب و نفت و گاز، حفر نهر و نظایر آنها بـه مالک یا صاحب حق تعلق می گیرد یا بـه حساب وی بـه ودیعه گذاشته می شود از مالیات نقل و انتقال موضوع این فصل معاف خواهد بود. املاکی که طبق قوانین مربوطه در فهرست آثار ملی ایران بـه ثبت رسیده یا می رسد در صورت انتقال بـه سازمان میراث فرهنگی کشور نسبت بـه کل مالیات نقل و انتقال قطعی متعلق و در سایر موارد که در دست اشخاص باقی می ماند نسبت بـه 50 درصد مالیات مربوط بـه درآمد موضوع فصل مالیات بر درآمد املاک از معافیت مالیاتی برخوردار خواهد شد و همچنین هرگونه وجه یا مالی که از طرف اشخاص مذکور بابت تملک املاک یا حقوق واقع در محدوده طرحهای نوسازی، بهسازی و بازسازی محلات قدیمی و بافتهای فرسوده شهرها بـه مالکین یا صاحبان حق تعلق می گیرد از پرداخت مالیات نقل و انتقال معاف است.

✦ تحلیل

تفسیر قانونی ماده 70 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب سال 1366 مصوب 1370/08/29 مجلس شورای اسلامی

موضوع استفسار

آیا هر گونه مال و یا وجوه مذکور در ماده 70 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند 1366 عام بوده و سرقفلی دریافتی وسیله مالک حاصل از این نوع نقل و انتقال را نیز شامل می گردد؟

نظر مجلس

ماده واحده - عبارت هر گونه مال و یا وجوه مذکور در ماده 70 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 عام بوده و حق واگذاری محل دریافتی بوسیله مالک حاصل از این نوع نقل و انتقالات نیز مشمول معافیت می گردد.

تفسیر قانونی فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنی روز بیست و نهم آبانماه یکهزار و سیصد و هفتاد مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1370/9/6 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی - مهدی کروبی

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ زمین هایی که از طریق اسناد عادی معامله گردیده است در موقع تنظیم سند رسمی بـه نام خریدار، قیمت اعیانی احداث شده وسیله خریدار در محاسبه منظور نخواهد شد مشروط بر این که موضوع مورد تایید مراجع ذیصلاح دولتی یا محاکم قضایی یا شهرداری محل که ملک در محدوده آن واقع است حسب مورد قرار گرفته باشد.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ در مواردی که پس از پرداخت مالیات از طرف مؤدی معامله انجام نشود اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است بنا بـه درخواست مؤدی و تایید دفتر اسناد رسمی مربوط، مبنی بر عدم ثبت معامله ظرف پانزده روز از تاریخ اعلام دفتر اسناد رسمی مالیات وصول شده متعلق بـه معامله انجام نشده را از محل وصولی جاری طبق مقررات این قانون مسترد دارد. حکم این ماده در مورد استرداد مالیات های مربوط بـه حق واگذاری و درآمد اتفاقی نیز جاری خواهد بود.

✦ تحلیل

منسوخ 1371 ـ درآمد مشمول مالیات در مورد انتقال حق واگذاری محل از طرف مالک مشروط بر این که قبلا ملک را بـه اجاره واگذار ننموده و یا بابت تخلیه آن وجهی بـه عنوان حق واگذاری محل بـه مستاجر نپرداخته باشد و تاریخ تملک بعد از تاریخ اجرای این قانون باشد عبارت است از: اضافه ارزش معاملاتی زمین در تاریخ انتقال حق واگذاری محل نسبت بـه ارزش معاملاتی زمین در تاریخ تملک، ضرب در مبلغ دریافتی بابت حق واگذاری محل تقسیم بر ارزش معاملاتی زمین در تاریخ انتقال حق واگذاری محل. در مواردی که مالیاتی بـه معامله تعلق نگیرد و یا مالیات متعلق کمتر از مالیات بر طبق نرخ های مقرر در ماده 62 این قانون باشد و همچنین در مواردی که تاریخ تملک ملک قبل از تاریخ اجرای این قانون بوده و برای اولین بار حق واگذاری دریافت شود دریافتی بابت حق واگذاری مقطوعا بـه نرخ های مقرر مذکور در ماده 62 این قانون مشمول مالیات خواهد بود.

تبصره 1 ـ در صورتی که مالک قبلا بابت تخلیه ملک خود وجهی بـه عنوان حق واگذاری محل بـه مستاجر پرداخت و از مستاجر بعدی مبلغ بیشتری بابت انتقال حق واگذاری محل دریافت کند درآمد مشمول مالیات مالک عبارت است از اضافه دریافتی ها نسبت بـه آنچه قبلا پرداخت کرده است.

تبصره 2 ـ حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از وجوهی که مالک یا مستاجر از بابت حق کسب و پیشه و یا حق تصرف محل و یا بـه لحاظ موقعیت تجاری ملک تحصیل می نماید. در مواردی که بـه جای دریافت پول امتیازاتی تحصیل شود درآمد مشمول مالیات از طریق برآورد ارزش حق واگذاری محل تشخیص داده خواهد شد.

✦ تحلیل

در مورد املاک با عنوان دستدارمی یا عناوین دیگر که حسب عرف محل در تصرف شخصی است چنانچه متصرف تمامی حقوق خود نسبت بـه ملک را بـه دیگری منتقل نماید انتقال مزبور مشمول مالیات نقل و انتقال قطعی املاک برابر مقررات این فصل می باشد، همچنین در مورد درآمد حاصل از واگذاری سایر حقوق مربوط بـه این نوع املاک متصرف از نظر مالیاتی مانند مالک حسب مورد مشمول مالیات مربوط خواهد بود و در موارد فوق تاریخ تصرف تاریخ تملک متصرف محسوب می گردد.

✦ تحلیل

از نظر مالیاتی مستاجرین املاک اوقافی اعم از اینکه اعیان مستحدثه در آن داشته یا نداشته باشند نسبت بـه عرصه مشمول مقررات این فصل خواهند بود.

تبصره 1 ـ در محاسبه مالیات اینگونه مؤدیان تاریخ اجاره بجای تاریخ تملک منظور خواهد شد.

تبصره 2 ـ حکم این ماده در مواردی که ملک توسط مستاجر واگذار می شود مانع اجرای تبصره 7 ماده 53 این قانون نخواهد بود.

✦ تحلیل

اصلاح 1394/04/31 و 1404/04/08 ـ عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع بند (1) ماده (46) این قانون در صورتی که مشمول ماده (77) این قانون شود، مشمول مالیات نمی باشد. این معافیت در خصوص اشخاصی که به حکم تبصره های (2) و (4) ماده (77) مشمول آن ماده نشده اند نیز جاری است.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی ناشی از ساخت و فروش هر نوع ساختمان حسب مورد مشمول مقررات مالیات بر درآمد موضوع فصول چهارم و پنجم باب سوم این قانون خواهد بود.

تبصره 1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ اولین نقل و انتقال ساختمان های مذکور علاوه بر مالیات نقل و انتقال قطعی موضوع ماده 59 این قانون مشمول مالیات علی الحساب بـه نرخ ده درصد (10%) بـه ماخذ ارزش معاملاتی ملک مورد انتقال است. مالیات قطعی مؤدیان موضوع این ماده پس از رسیدگی طبق مقررات مربوط تعیین می شود.

تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ شمول مقررات این ماده در خصوص ساخت و فروش ساختمان توسط اشخاص حقیقی منوط بـه آن است که بیش از سه سال از تاریخ صدور گواهی پایان کار آن نگذشته باشد.

تبصره 3 ـ الحاق 1394/04/31 ـ شهرداری ها موظفند همزمان با صدور پروانه ساخت و همچنین در هنگام صدور پایان کار مراتب را بـه منظور تشکیل پرونده مالیاتی بـه اداره امور مالیاتی ذی ربط بـه ترتیبی که توسط سازمان امور مالیاتی کشور تعیین می گردد، گزارش کنند.

تبصره 4 ـ الحاق 1394/04/31 ـ شهرهای زیر یکصد هزار نفر جمعیت از حکم مفاد این ماده مستثنی است.

تبصره 5 ـ الحاق 1394/04/31 ـ آیین نامه اجرایی این ماده در مورد نحوه تعیین درآمد مشمول مالیات و چگونگی تسویه علی الحساب مالیاتی با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی ظرف مدت سه ماه پس از تصویب این قانون بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

منسوخ 1371 ـ درآمد مشمول مالیات در مورد واگذاری هر یک از حقوق مذکور در ماده 52 این قانون از طرف صاحبان حق غیر از مالک عین عبارت است از اضافه دریافتی صاحب حق نسبت بـه آنچه که برای تحصیل این حقوق یا استفاده از آن قبلا پرداخت نموده است هزینه هایی که موجب تغییر در عین بنا یا تجدید یا احداث بنا و افزایش ارزش حق باشد در صورتی که قبلا جزو هزینه های شغلی در محاسبه مالیات صاحب حق منظور نشده باشد از مبلغ دریافتی کسر خواهد شد.

تبصره ـ در مواردی که وراث مبادرت بـه انتقال حق واگذاری محل استیجاری که از طریق ارث بـه آنها منتقل شده می نمایند مبلغی که از این بابت در رسیدگی بـه پرونده مالیات بر ارث جزء ماترک منظور شده و قطعیت یافته از دریافتی زمان انتقال کسر خواهد شد.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ مؤدیان موضوع این فصل مکلفند اظهارنامه مالیاتی خود را روی نمونه ای که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه و در دسترس آنها قرار گیرد تنظیم و در مورد حق واگذاری محل و نیز مؤدیان موضوع ماده 74 این قانون تا سی روز پس از انجام معامله و در سایر واگذاری موارد تا آخر تیر ماه سال بعد بـه انضمام مدارک مربوط بـه اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک تسلیم و مالیات متعلق را طبق مقررات پرداخت نمایند.

تبصره 1 ـ اصلاح 1380 ـ در مواردی که معاملات موضوع ماده 52 این قانون بـه موجب اسناد رسمی انجام می گیرد مؤدی مکلف است قبل از انجام معامله میزان دریافتی و یا درآمد موضوع هر یک از مالیات های مندرج در ماده 187 این قانون را بـه تفکیک بـه اداره امور مالیاتی ذیربط اعلام دارد این اعلام بـه استثنای مواردی که موجر تغییر ننموده بـه منزله انجام تکالیف مقرر در متن این ماده می باشد.

تبصره 2 ـ اصلاح 1380 ـ در مواردی که معاملات موضوع این فصل بـه موجب اسناد رسمی انجام نمی گیرد انتقال گیرنده مکلف است مراتب را ظرف سی روز از تاریخ انجام معامله کتبا بـه اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک اطلاع دهد.

✦ تحلیل

اصلاح 1371 ـ در مورد واگذاری هر یک از حقوق مذکور در ماده 52 این قانون از طرف مالک عین غیر از مواردی که ضمن مواد 53 تا 77 این قانون ذکر شده است دریافتی مالک بـه نرخهای مذکور در ماده 59 ماخذ محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت.