✦ تحلیل

درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال در ایران بر حسب مدت یا کار انجام یافته بطور نقد یا غیر نقد تحصیل می کند مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.

تبصره ـ درآمد حقوقی که در مدت ماموریت خارج از کشور (از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران یا اشخاص مقیم ایران) از منابع ایرانی عاید شخص می شود مشمول مالیات بر درآمد حقوق می باشد.

✦ تحلیل

درآمد مشمول مالیات حقوق عبارت است از حقوق (مقرری یا مزد، یا حقوق اصلی) و مزایای مربوط بـه شغل اعم از مستمر و یا غیرمستمر قبل از وضع کسور و پس از کسر معافیت های مقرر در این قانون.

تبصره ـ درآمد غیر نقدی مشمول مالیات حقوق بشرح زیر تقویم و محاسبه می شود:

الف ـ مسکن با اثاثیه معادل 25 درصد و بدون اثاثیه 20 درصد حقوق و مزایای مستمری نقدی (باستثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده 91 این قانون) در ماه پس از وضع وجوهی که از این بابت از حقوق کارمند کسر می شود.

ب ـ اتومبیل اختصاصی با راننده معادل 10 درصد و بدون راننده معادل 5 درصد حقوق و مزایای مستمر نقدی (باستثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده 91 این قانون) در ماه پس از کسر وجوهی که از این بابت از حقوق کارمند کسر می شود.

ج ـ سایر مزایای غیر نقدی معادل قیمت تمام شده برای پرداخت کننده حقوق.

✦ تحلیل

اصلاح 1375/12/19 و 1394/04/31 ـ میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق از یک یا چند منبع، هر ساله در قانون بودجه سنواتی مشخص می شود.

تبصره 1 ـ منسوخ 1380 ـ مالیات اضافه کاری برای کارمندان مشمول قانون نظام هماهنگ و کارگران مشمول قانون کار یکسان محاسبه و دریافت می گردد. میزان اضافه کار قابل محاسبه برای کارگران مشمول قانون کار بیش از پنجاه درصد (50%) ساعات کار روزانه نخواهد بود.

تبصره 2 ـ منسوخ 1380 ـ بیست و پنج درصد (25%) مالیات حقوق، تا مبلغ دوازده برابر حداکثر حقوق موضوع ماده (8) لایحه قانونی مربوط بـه حداکثر و حداقل حقوق مستخدمین شاغل و بازنشسته و آماده بـه خدمت مصوب 1358/02/04شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران در سال علاوه بر اعمال معافیت موضوع این ماده بخشوده می شود و نسبت بـه مازاد آن، مالیات بر اساس نرخهای مقرر در ماده 131 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مصوب371 محاسبه می شود.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ نرخ مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیر دولتی مازاد بر مبلغ مذکور در ماده (84) این قانون و تا هفت برابر آن مشمول مالیات سالانه ده درصد (10%) و نسبت بـه مازاد آن بیست درصد (20%) است.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ پرداخت کنندگان حقوق هنگام هر پرداخت یا تخصیص آن مکلفند مالیات متعلق را طبق مقررات ماده (85) این قانون محاسبه و کسر و تا پایان ماه بعد ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن بـه اداره امور مالیاتی محل پرداخت و در ماه های بعد فقط تغییرات را صورت دهند.

تبصره 1 ـ الحاق 1396/04/27 ـ در مورد پرداخت هایی که از طرف غیر از پرداخت کننده اصلی حقوق بـه اشخاص حقیقی، بـه عمل می آید، پرداخت کنندگان مکلفند هنگام هر پرداخت، مالیات متعلق را با رعایت معافیت های قانونی مربوط بـه حقوق بـه جز معافیت موضوع ماده (84) این قانون، بـه نرخ مقطوع ده درصد (10%) محاسبه، کسر و حداکثر تا پایان ماه بعد با فهرستی حاوی نام و نشانی دریافت کنندگان و میزان آن بـه اداره امور مالیاتی محل، پرداخت کنند و در صورت تخلف، مسئول پرداخت مالیات و جریمه های متعلق خواهند بود.

تبصره 2 ـ الحاق 1396/04/27 ـ پرداخت های دانشگاهها، مراکز و موسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر موسسات آموزشی و پژوهشی قانونی دارای مجوز رسمی از وزارتین فوق الذکر می باشند، بـه اشخاص حقیقی اعم از کارکنان و غیرکارکنان خود در قالب حق التدریس مشمول مالیات مقطوع بـه نرخ ده درصد (10%) و حق التحقیق، حق پژوهش و قراردادهای پژوهشی و تحقیقاتی مشمول مالیات مقطوع بـه نرخ پنج درصد (5%) با رعایت سایر احکام مقرر در تبصره (1) خواهد بود.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ اضافه پرداختی بابت مالیات بر درآمد حقوق طبق مقررات این قانون مسترد خواهد شد مشروط بر این که بعد از انقضای تیر ماه سال بعد تا آخر آن سال با در خواست کتبی حقوق بگیر از اداره امور مالیاتی محل سکونت مورد مطالبه قرار گیرد. اداره امور مالیاتی مذکور موظف است ظرف سه ماه از تاریخ تسلیم درخواست رسیدگی های لازم را معمول و در صورت احراز اضافه پرداختی و نداشتن بدهی قطعی دیگر در آن اداره امور مالیاتی نسبت بـه استرداد اضافه پرداختی از محل وصولی های جاری اقدام کند. در صورتی که درخواست کننده بدهی قطعی مالیاتی داشته باشد اضافه پرداختی بـه حساب بدهی مزبور منظور و مازاد مسترد خواهد شد.

✦ تحلیل

اصلاح 1394/04/31 ـ در مواردی که از اشخاص مقیم خارج که در ایران شعبه یا نمایندگی ندارند حقوق دریافت شود دریافت کنندگان حقوق مکلفند تا پایان ماه بعد از تاریخ دریافت حقوق مالیات متعلق را طبق مقررات این فصل بـه اداره امور مالیاتی محل سکونت خود پرداخت و تا آخر تیر ماه سال بعد اظهارنامه مالیاتی مربوط بـه حقوق دریافتی خود را بـه اداره امور مالیاتی مزبور تسلیم نمایند.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ صدور پروانه خروج از کشور یا تمدید پروانه اقامت و یا اشتغال برای اتباع خارجه بـه استثنای کسانی که طبق مقررات این قانون از پرداخت مالیات معاف می باشند موکول بـه ارائه مفاصا حساب مالیاتی یا تعهد کتبی کارفرمای اشخاص حقوقی ایرانی طرف قرارداد با کارفرمای اتباع خارجی یا اشخاص حقوقی ثالث ایرانی است.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ در مواردی که پرداخت کنندگان حقوق، مالیات متعلق را در موعد مقرر نپردازند یا کمتر از میزان واقعی پرداخت نمایند، اداره امور مالیاتی ذی صلاح مکلف است مالیات متعلق را بـه انضمام جرایم موضوع این قانون محاسبه و از پرداخت کنندگان حقوق که در حکم مؤدی می باشند بـه موجب برگ تشخیص با رعایت مهلت مقرر در ماده (157) این قانون مطالبه کند. حکم این ماده نسبت بـه مشمولان ماده (88) این قانون نیز جاری خواهد بود.

✦ تحلیل

درآمدهای حقوق بشرح زیر از پرداخت مالیات معاف است:

1 ـ روسا و اعضای ماموریت های سیاسی خارجی در ایران و روسا و اعضای هیأت های نمایندگی فوق العاده دول خارجی نسبت بـه درآمد حقوق دریافتی از دولت متبوع خود بـه شرط معامله متقابل و همچنین روسا و اعضای هیأت های نمایندگی سازمان ملل متحد و موسسات تخصصی آن در ایران نسبت بـه درآمد حقوق و دریافتی از سازمان و موسسات مزبور در صورتی که تابع دولت جمهوری اسلام ایران نباشند.

2 ـ روسا و اعضای ماموریت های کنسولی خارجی در ایران و همچنین کارمندان موسسات فرهنگی دول خارجی نسبت بـه درآمد حقوق دریافتی از دول متبوع خود بـه شرط معامله متقابل.

3 ـ کارشناسان خارجی که با موافقت دولت جمهوری اسلامی ایران از محل کمکهای بلاعوض فنی و اقتصادی و علمی و فرهنگی دول خارجی و یا موسسات بین المللی بـه ایران اعزام می شوند نسبت بـه حقوق دریافتی آنان از دول متبوع یا موسسات بین المللی مذکور.

4 ـ کارمندان محلی سفارتخانه ها و کنسولگری ها و نمایندگی های دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج نسبت بـه درآمد حقوق دریافتی از دولت جمهوری اسلامی ایران در صورتی که دارای تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران نباشند بـه شرط معامله متقابل.

5 – اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ حقوق بازنشستگی و وظیفه و مستمری و پایان خدمت و خسارت اخراج و بازخرید خدمت و وظیفه یا مستمری پرداختی بـه وراث و حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده.

6 – اصلاح 1380 ـ هزینه سفر و فوق العاده مسافرت مربوط بـه شغل.

7 – منسوخ 1380 ـ تا میزان ده هزار ریال در ماه برای هر یک از فوق العاده های کسر صندوق و تضمین صاحب جمعان.

8 – اصلاح 1380 ـ مسکن واگذاری در محل کارگاه یا کارخانه جهت استفاده کارگران و خانه های ارزان قیمت سازمانی در خارج از محل کارگاه یا کارخانه که مورد استفاده کارگران قرار می گیرد.

9 ـ وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه و امثال آن.

10 – اصلاح 1380 ـ عیدی سالانه یا پاداش آخر سال جمعا معادل یک دوازدهم میزان معافیت مالیاتی موضوع ماده (84) این قانون.

11 – اصلاح 1380 ـ خانه های سازمانی که با اجازه قانونی یا بـه موجب آیین نامه های خاص در اختیار ماموران کشوری گذارده می شود.

12 ـ وجوهی که کارفرما بابت هزینه معالجه کارکنان خود یا افراد تحت تکفل آنها مستقیما یا بوسیله حقوق بگیر بـه پزشک یا بیمارستان بـه استناد اسناد و مدارک مثبته پرداخت کند.

13 – اصلاح 1380 ـ مزایای غیر نقدی پرداختی بـه کارکنان حداکثر معادل دو دوازدهم معافیت موضوع ماده (84) این قانون.

14 – اصلاح 1380 ـ درآمد حقوق پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اعم نظامی و انتظامی مشمولان قانون استخدامی وزارت اطلاعات و جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و آزادگان.

15 منسوخ 1380 ـ درآمد مشمول مالیات حقوق اعضاء هیأت علمی (آموزشی و پژوهشی) کلیه دانشگاهها و موسسات آموزش عالی بـه نرخ 10% مشمول مالیات می باشد و بـه این درآمد مالیات دیگری تعلق نخواهد گرفت.

16 – الحاق 1374/09/22 و منسوخ 1380 ـ پنجاه درصد (50%) حقوق اصلی کادر عملیاتی و تخصصی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و سازمان هواپیمایی کشوری و شرکت خدمات هوایی کشور (آسمان) و شرکت هواپیمایی خدمات ویژه وابسته بـه وزارت کشاورزی در محاسبه مالیات بر درآمد حقوق منظور نخواهد شد.

✦ تحلیل

اصلاح 1380 ـ پنجاه درصد (50٪) مالیات حقوق کارکنان شاغل در مناطق کمتر توسعه یافته طبق فهرست سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور بخشوده می شود.

تبصره ـ منسوخ 1394/04/31 ـ بدهی مالیات بر درآمد حقوق کادر نظامی و انتظامی تا تاریخ اجرای این قانون بخشوده می شود.