قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403/03/01
فصل چهارم ـ علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری (95 - 121)
1 ـ علامت تجاری: هر نشان قابل رؤیتی است کـه کالا ها یا خدمات اشخاص را از هم متمایز می سازد.
2 ـ علامت جمعی: هر نشان قابل رؤیتی است کـه برای تمایز محصولات یا خدمات گروهی از اشخاص از محصولات و خدمات سایر اشخاص بـه کار می رود و تحت نظارت مالک علامت جمعی ثبت شده توسط اعضاء استفاده می شود. مالک علامت جمعی می تواند صنف، تعاونی، اتحادیه و مانند آن باشد.
3 ـ علامت تأییدی: هر نشانه ای است کـه برای تأیید کیفیت یا ویژگی محصولات یا خدمات یا شیوه تولید کالا یا اجرای خدمات بکار می رود و هر شخصی کـه تأییدیه دارنده علامت یا نماینده وی را بـه دست آورد، می تواند از آن علامت برای کالاها یا خدمات خود استفاده کند.
4 ـ نام تجاری: هر اسم یا عنوانی کـه معرّف و مشخص کننده شخص حقیقی یا حقوقی عرضه کننده کالا یا خدمت می باشد.
تبصره ـ تمام مواد مربوط بـه علامت تجاری مقرر در این قانون، در مورد علامت جمعی و علامت تأییدی نیز مجری است، مگر در مواردی کـه قانون ترتیب دیگری مشخص کرده باشد.
موارد زیر بـه عنوان علامت تجاری، قابل ثبت نیست:
1 ـ علامتی کـه کالا ها یا خدمات یک شخص را از کالا ها یا خدمات اشخاص دیگر متمایز نسازد.
2 ـ علامتی کـه مفاد آن یا بهره برداری از آن، خلاف موازین شرعی، قانونی و یا نظم عمومی بوده یا موجب وهن مقدسات دینی گردد.
3 ـ علامتی کـه موجب گمراهی عموم، بـه ویژه در مورد مبدأ جغرافیایی کالا ها یا خدمات یا خصوصیات آنها از قبیل نوع، کیفیت، کمیت و قیمت شود.
4 ـ علامتی کـه عین علامت یا نام تجاری باشد کـه قبلاً برای همان کالا ها یا خدمات در ایران معروف شده است .
5 ـ علامتی کـه عین، شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد کـه قبلاً برای همان کالا ها یا خدمات یا برای کالا ها یا خدمات مشابه در ایران معروف شده است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی عموم شود.
6 ـ علامتی کـه شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد کـه قبلاً برای همان کالا ها یا خدمات در ایران بـه ثبت رسیده یا ثبت آن تقاضا شده یا دارای حق تقدم است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی عموم شود.
7 ـ علامتی کـه عین، شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد کـه قبلاً برای کالا ها یا خدمات دیگری در ایران معروف شده یا بـه ثبت رسیده یا ثبت آن تقاضا شده یا دارای حق تقدم است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی گردد یا بـه منافع مالک علامت قبلی لطمه وارد سازد.
8 ـ علامتی کـه عین یا شبیه نشان نظامی ، پرچم ، یا سایر نشان های مملکتی یا نام یا نام اختصاری یا حروف اول یک نام یا نشان رسمی متعلق بـه یک کشور، سازمان بین دولی یا سازمان هایی کـه تحت معاهده(کنوانسیون)های بین المللی تأسیس شده اند، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزای آن علامت باشد، مگر آنکه مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذی ربط، اجازه ثبت آن را صادر کرده باشد؛
9 ـ علامتی کـه عین یا بـه طرز گمراه کننده ای شبیه علائم مربوط بـه دوران تاریخی یا آثار باستانی باشد.
10 ـ علامتی کـه عین یا شبیه علائمی باشد کـه سازمان ها و مراجع تأیید کننده، از قبیل سازمان ملی استاندارد ایران و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای تأیید کالا ها و خدمات صادر می نمایند.
11 ـ علامتی کـه عین طرح صنعتی ثبت شده دیگری برای همان کالاها یا خدمات باشد.
تبصره ـ منظور از علائم معروف، علائم مذکور در ماده 6 مکرر معاهده (کنوانسیون) پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی بوده و تشخیص آن بر عهده مرجع ثبت است.
اظهارنامه ثبت علامت تجاری باید بر اساس برگه مخصوصی کـه مطابق آیین نامه اجرائی این قانون تهیه می شود، بـه زبان فارسی تکمیل شود و شامل موارد زیر باشد :
1 ـ نمونه علامت
2 ـ توصیف کامل علامت
3 ـ فهرست کالاها یا خدماتی کـه ثبت علامت برای آنها درخواست شده و بر اساس طبقه بندی قابل اجرا یا طبقه بندی بین المللی باشد.
تبصره 1 ـ در صورتی کـه ثبت علامت جمعی یا تأییدی، درخواست شده باشد، حسب مورد درج عنوان «علامت جمعی» یا «علامت تأییدی» در اظهارنامه الزامی است و باید نسخه ای از دستورالعمل و شرایط استفاده از علامت جمعی یا تأییدی با آخرین تغییرات ارائه شود. بـه علاوه، در مورد علامت تأییدی باید گواهی مقام صلاحیتدار دائر بر تصدیق صلاحیت ثبت علامت تأییدی بـه پیوست اظهارنامه ارائه شود.
تبصره 2 ـ در دستورالعمل و شرایط استفاده از علامت جمعی یا تأییدی باید خصوصیات مشترک یا کیفیت کالاها و خدمات تولیدی در یک منطقه جغرافیایی معین یا مورد تأیید حسب مورد برای علائم جمعی یا تأییدی کـه تحت آنها اشخاص می توانند از علامت مذکور استفاده کنند و همچنین ضمانت اجراهای مربوط بـه عدم رعایت شرایط و دستورالعمل یادشده تعیین گردد. هرگونه تغییر در دستورالعمل و شرایط حاکم بر استفاده از علامت جمعی یا تأییدی باید بـه صورت مکتوب توسط مالک آن علامت بـه مرجع ثبت اعلام شود. تغییرات مذکور قبل از ثبت، هیچ گونه اثری ندارد و خلاصه ای از تغییرات یادشده باید توسط مرجع ثبت آگهی شود.
متقاضی ثبت باید ضمن پرداخت هزینه های قانونی، موارد زیر را بـه اظهارنامه پیوست کند:
1 ـ مدرک مثبت هویت متقاضی یا متقاضیان
2 ـ مدرک دال بر تعهد متقاضی بـه استفاده از علامت یا تعهد نامبرده بـه ارائه مدارک فعالیت در حوزه تولید، توزیع یا خدمات مطابق آیین نامه اجرائی این قانون
3 ـ مدرک مثبت حق تقدم کـه باید هم زمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف یک ماه از آن تاریخ تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).
تبصره ـ در صورتی کـه متقاضی ظرف یک سال از تاریخ ثبت علامت از علامت استفاده نکند یا مدرک دال بر فعالیت خود را ارائه ندهد، گواهینامه ثبت علامت از تاریخ تقدیم اظهارنامه ملغی محسوب می شود.
حقوق مقرر در این قانون برای علائم ثبت شده در ایران در حدود کالا و خدماتی است کـه علامت مذکور برای آنها بـه ثبت رسیده است.
استفاده از علامت های ثبت شده در ایران از سوی هر شخصی غیر از مالک علامت، مشروط بـه موافقت مالک آن می باشد.
در صورتی کـه اظهارنامه، فاقد شرایط مندرج در مواد 95 و 96 این قانون باشد، اظهارنامه رد و مراتب بـه متقاضی اعلام می شود. همچنین اگر اظهارنامه فاقد شرایط مندرج در ماده 98 این قانون باشد، مرجع ثبت بـه متقاضی اعلام می کند کـه ظرف سی روز نسبت بـه رفع نواقص اقدام نماید، در غیر این صورت اظهارنامه رد می شود.
ثبت چند علامت بـه طور هم زمان، مستلزم استفاده از اظهارنامه جداگانه برای هر علامت است، اما استفاده از یک اظهارنامه جهت ثبت یک علامت برای کالا ها و خدماتی کـه شامل چند طبقه بین المللی هستند، با پرداخت هزینه مربوط بلامانع است.
مرجع ثبت پس از دریافت اظهارنامه، تاریخ تقاضا را روی آن درج کرده و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ وصول اظهارنامه، آن را از لحاظ رعایت شرایط مقرر در این قانون و همچنین تطبیق طبقه یا طبقات اعلامی با آخرین ویرایش طبقه بندی بین المللی مورد بررسی قرار می دهد و نتیجه را بـه متقاضی ابلاغ می کند. در صورت رد اظهارنامه، موضوع در هیأت ماده 23 این قانون قابل اعتراض است. در صورت پذیرش اظهارنامه، مرجع ثبت مفاد اظهارنامه را حداکثر ظرف یک هفته برای عموم منتشر می نماید. پس از انتشار عمومی اظهارنامه، هر ذی نفع می تواند با رعایت مواد 29 تا 31 این قانون، حداکثر تا یک ماه از تاریخ انتشار، اعتراض خود مبنی بر عدم رعایت مفاد مواد 95 و 96 این قانون را بـه مرجع ثبت تسلیم نماید.
تبصره ـ مرجع ثبت موظف است ظرف شش ماه از تاریخ لازم الاجراشدن این قانون، جویشگر (موتور جستجوگر) علائم تجاری را مبتنی بر پردازش تصویر کـه قابلیت ارائه گزارش میزان مشابهت علائم ثبت شده و علائم تقاضا شده را دارد، طراحی و اجرا نماید و برای تأیید اظهارنامه ها از نتایج جویشگر (موتور جستجوگر) استفاده کند و امکان دسترسی عموم بـه سامانه مذکور مبنی بر جستجوی اظهارنامه های ردشده را ایجاد کند.
مرجع ثبت موظف است ظرف ده روز از وصول اعتراض نامه، نسخه ای از آن را بـه انضمام رونوشت مدارک و دلایل استنادی، بـه متقاضی ثبت ابلاغ کند. متقاضی مکلف است ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ، پاسخ مکتوب خود بـه اعتراض وارده را بـه مرجع ثبت تسلیم نماید. چنانچه متقاضی نسبت بـه اعتراض سکوت نموده یا آن را بـه صورت مکتوب بپذیرد، درخواست او برای ثبت مستردشده محسوب می شود و مرجع ثبت مراتب را بـه معترض ابلاغ می کند تا از طریق اظهارنامه ای کـه هم زمان با اعتراض تسلیم کرده، نسبت بـه ثبت آن اقدام کند. در صورتی کـه متقاضی، اعتراض را وارد نداند، مرجع ثبت مراتب را ظرف ده روز بـه معترض ابلاغ می کند و وی از تاریخ ابلاغ می تواند ظرف بیست روز اعتراض خود را بـه هیأت موضوع ماده 23 این قانون تسلیم کند و رسید آن را بـه مرجع ثبت تحویل دهد.
چنانچه شخصی علامت متعلق بـه دیگری را با علم بـه اینکه او از علامت یادشده استفاده می کرده است برای خود ثبت کند، استفاده کننده از علامت می تواند از دادگاه صالح، ابطال آن را تقاضا نماید مشروط بر اینکه صاحب علامت حداقل یک سال قبل از تاریخ درخواست ثبت علامت از جانب ناقض، استفاده مستمر از علامت داشته باشد.
تبصره ـ چنانچه شخصی حداقل یک سال قبل از ثبت شدن علامت، از آن علامت استفاده می کرده است، ثبت آن از سوی سایر اشخاص مانع استمرار استفاده از علامت برای استفاده کننده مقدم نیست.
پس از گذشت مهلت های مقرر و پذیرش نهائی اظهارنامه، مرجع ثبت بعد از دریافت هزینه مربوط، علامت را ثبت و گواهینامه مربوط را صادر و بـه متقاضی تسلیم می کند و سپس مراتب ثبت علامت را برای عموم منتشر می نماید.
تبصره 1 ـ مرجع ثبت موظف است امکان دسترسی عمومی بـه سامانه برخط یا جویشگر (موتور جستجوی) اظهارنامه های رد شده را ایجاد کند.
تبصره 2 ـ مهلت پرداخت هزینه موضوع این ماده ، حداکثر یک ماه پس از اعلام پذیرش نهائی اظهارنامه بـه متقاضی است. درصورت عدم پرداخت هزینه مربوط در این مهلت، اظهارنامه منتفی تلقی می گردد.
دو یا چند شخص می توانند یک علامت را بـه طور مشترک بـه ثبت برسانند. در این صورت می توانند هم زمان از این علامت استفاده نمایند، مشروط بر آنکه استفاده هم زمان یا جداگانه، در عرف موجب گمراهی عموم نشود.
مالک علامت ثبت شده یا نماینده او می تواند علیه هر شخصی کـه بدون اجازه او، از آن علامت استفاده نموده یا مرتکب عملی شود کـه عادتاً منتهی بـه نقض حقوق ناشی از ثبت علامت می گردد و یا از علامتی استفاده کند کـه شبیه علامت ثبت شده بوده و موجب گمراهی عموم می شود یا بـه منافع مالک لطمه وارد می سازد، در مرجع صالح قضائی اقامه دعوا نماید.
اقدامات موضوع ماده 108 این قانون نسبت بـه کالا ها و خدماتی کـه مالک علامت یا اشخاص مأذون از طرف او در بازار عرضه می کنند، نقض محسوب نمی شود .
هر ذی نفع می تواند حداکثر ظرف پنج سال از تاریخ ثبت علامت، با اثبات عدم رعایت مفاد مواد 95 و 96 این قانون، ابطال گواهینامه علامت را از مرجع صالح قضائی درخواست نماید. همچنین اگر ذی نفعی ثابت کند مالک علامت ثبت شده شخصاً یا بـه وسیله شخصی کـه از طرف او مجاز بوده است آن علامت را کلاً یا جزئاً حداقل بـه مدت سه سال کامل از تاریخ ثبت تا یک ماه قبل از تاریخ درخواست ذی نفع، استفاده نکرده است نیز همین حکم مجری است، مگر اینکه ثابت شود قوه قهریه مانع استفاده از آن بوده است. اثر ابطال، در صورت عدم رعایت مفاد مواد 95 و 96 این قانون از تاریخ تسلیم اظهارنامه و در خصوص عدم استفاده، از تاریخ صدور حکمِ قطعی است. آگهی مربوط بـه ابطال در اولین فرصت ممکن منتشر می شود.
تبصره 1 ـ مهلت پنجساله در مورد درخواست ابطال علامت هایی کـه با علم بـه اینکه مالک از علامت یادشده استفاده کرده بـه ثبت رسیده است، رعایت نمی شود و درخواست ابطال این علائم را در هر زمانی می توان ارائه کرد. همچنین مهلت مذکور در مورد بندهای 2، 3، 8، 9 و 10 ماده 96 این قانون لازم الرعایه نیست.
تبصره 2 ـ هرگاه ثابت شود کـه مالک علامت جمعی، از آن بـه تنهایی و یا برخلاف دستورالعمل و شرایط استفاده از آن (موضوع تبصره 1 ماده 97 این قانون)، استفاده کرده یا بـه گونه ای از آن استفاده کرده و یا اجازه استفاده از آن را داده است کـه موجب فریب عموم نسبت بـه مبدأ یا هر خصوصیت مشترک دیگر کالا ها و خدمات مربوط گردد، علامت جمعی باطل می شود.
تبصره 3 ـ مفهوم ذی نفع در این ماده ، علاوه بر اشخاصی کـه مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی ذی نفع محسوب می شوند، شامل نهادهای حاکمیتی نظارت کننده بر کیفیت (کنترل کننده کیفیت) کالاها و خدمات و اتحادیه های صنفی است کـه در زمینه موضوع علامت تجاری فعالیت دارند.
مدت اعتبار گواهینامه ثبت علامت، ده سال از تاریخ ثبت اظهارنامه آن است. تمدید اعتبار گواهینامه مشروط بر اینکه شش ماه قبل از انقضای مهلت اعتبار با پرداخت هزینه مربوط درخواست شود، برای دوره های متوالی ده ساله امکان پذیر است.
تبصره 1 ـ چنانچه تمدید در مهلت مقرر درخواست نشود، تا شش ماه پس از انقضای مدت اعتبار با پرداخت جریمه ای کـه میزان آن دو برابر حق الثبت می باشد، تمدید امکان پذیر است.
تبصره 2 ـ مرجع ثبت مکلف است یک ماه قبل از انقضای مدت اعتبار گواهینامه در این ماده ، بـه نحو مقتضی، مراتب لزوم پرداخت هزینه را بـه اطلاع دارنده گواهینامه ثبت علامت برساند.
متقاضی اظهارنامه یا مالک علامت تجاری می تواند مشروط بـه ارائه اظهارنامه جدید، افزایش یا کاهش کالا ها و خدمات یا طبقه بین المللی ثبت آنها را از مرجع ثبت تقاضا نماید.
در صورت اعطای مجوز بهره برداری از علامت بـه دیگری، مالک علامت در مقابل مصرف کنندگان و اشخاص ثالث، مسؤول اقدامات دارنده مجوز بهره برداری در راستای بهره برداری از علامت نظارت (کنترل) کیفیت می باشد، مگر اینکه ثابت کند بـه طور مؤثر و کافی بر کیفیت کالا ها یا خدمات دارنده مجوز بهره برداری نظارت داشته است.
در صورتی کـه تغییر در مالکیت علامت در مواردی مانند ماهیت ، مبدأ، مراحل ساخت ، خصوصیات یا تناسب با هدف کالا ها یا خدمات سبب گمراهی یا فریب عموم شود، آن تغییر، معتبر نیست .
علامت جمعی یا تأییدی ثبت شده یا اظهارنامه آنها نمی تواند موضوع قرارداد انتقال یا اجازه بهره برداری باشد.
مفاد مواد 2، 3، تبصره 3 ماده 7، 10، 13، 21، 23، 28 تا 33، 57 تا 59، 64، 66، 68، 70، 72، 73 و 86 این قانون حسب مورد در خصوص علامت نیز مجری است.
تبصره 1 ـ مراجع کیفری می توانند در موارد فوری و وجود ادله قابل قبول، با رعایت ماده 73 این قانون، رأساً دستور جمع آوری و توقیف کالاهای دارای علامت تجاری متقلبانه را صادر نمایند.
تبصره 2 ـ حق تقدم موضوع ماده 10 این قانون در مورد علائم تجاری، شش ماه می باشد.
نام تجاری حتی بدون ثبت، مشمول حمایت های این قانون می باشد، ولو اینکه طبق سایر قوانین و مقررات، ثبت نام تجاری اجباری باشد. تبصره ـ ثبت نام تجاری مطابق آیین نامه اجرائی این قانون می باشد.
هرگونه استفاده از نام تجاری توسط غیر بـه صورت نام تجاری، علامت تجاری، علامت جمعی یا علامت تأییدی یا هرگونه استفاده از آنها بر روی کالا یا راجع بـه خدمات کـه عرفاً موجب گمراهی عموم شود، ممنوع است.
اسم یا عنوانی کـه معنا، ماهیت، ترکیب یا روش استفاده از آن، برخلاف موازین شرعی یا نظم عمومی باشد و یا موجبات فریب عموم را نسبت بـه ماهیت شرکت، مؤسسه یا بنگاهی کـه آن اسم یا عنوان، معرف آن است فراهم نماید، نمی تواند بـه عنوان یک نام تجاری بکار رود.
هرگونه تغییر در مالکیت نام تجاری باید همراه با انتقال شرکت یا بنگاه تجاری یا بخشی از آن کـه با آن نام شناخته می شود، صورت پذیرد. رعایت مواد 23، 28 تا 32، 57، 59، 72 و 73 این قانون در مورد نامهای تجاری ثبت شده لازم الاجراست.
کلیه نامها و علائم تجاری کـه مطابق این قانون ثبت می شود، ظرف پانزده ماه پس از ثبت باید در بهره برداری تجاری استفاده شود و در صورت عدم بهره برداری مالک نام یا علائم تجاری ظرف مدت مذکور، ثبت نام و علائم تجاری مشابه آن، مجاز است.
