آیین‏ نامه اجرایی مواد 5 و 6 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز 1392 مصوب 1395/04/06

اصلاح 1396 ـ برای تمرکز اطلاعات مالی صرافی ‏ها و رصد و ارزیابی فعالیت آن ‏ها و جلوگیری از عرضه و فروش ارز خارج از بانک‏ ها و واحدهای مجاز و تعیین شده از طرف بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و همچنین جلوگیری از قاچاق ارز و تعیین منشا ارز کالای وارداتی، پس از ابلاغ رییس جمهور بانک مذکور موظف است نسبت بـه موارد زیر اقدام کند: الف ـ تهیه، اجرا و بهره‏ برداری از سامانه ارزی با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و گمرک جمهوری اسلامی ایران. ب ـ اعلام و ارسال اطلاعات تمام ارزهای تخصیصی بـه واردکنندگان کالا بـه گمرک جمهوری اسلامی ایران بـه صورت سیستمی و برخط. پ ـ تعیین میزان ارز قابل نگهداری و مبادله در داخل کشور توسط هر شخص، همراه مسافر، همراه رانندگان عبوری (ترانزیتی) و مواردی از این قبیل و اعلام عمومی آن بـه صورت برخط از طریق درگاه اینترنتی خود. ت ـ اعلام و ارسال اطلاعات دریافتی از طریق سامانه پنجره واحد در خصوص ورود کالا بـه کشور بـه بانک های عامل جهت رفع تعهدات ارزی وفق قوانین و مقررات مربوط. ث ـ تهیه و تدوین دستورالعمل مربوط بـه تعیین تکلیف ارز (نقد) ورودی و خروجی بیش از سقف مجاز اعلام شده از سوی آن بانک و اعلام عمومی آن بـه صورت برخط از طریق درگاه اینترنتی خود و همچنین فراهم نمودن امکان تبادل اطلاعات موضوع این بند با سامانه جامع تجارت.

سامانه ارزی باید بـه ‏گونه ‏ای طراحی و اجرا گردد که: الف ـ درخواست های تأمین ارز جهت واردات کالا یا خدمات را بـه صورت سیستمی از سامانه جامع تجارت دریافت نماید و تمامی این فرایند تا رفع تعهد ارزی بـه صورت سیستمی انجام شود. ب ـ حاوی اطلاعات حواله های ارزی با عاملیت بانک ها یا صرافی ها، اطلاعات خرید یا فروش ارز توسط صرافی ها و همچنین اطلاعات گشایش اعتبارها و ثبت بروات ارزی بوده و حسب مورد بـه آن ها یا صورتحساب ‏های مربوط شناسه یکتا تخصیص دهد و امکان استعلام اطلاعات مذکور را برای دستگاه هایی کـه بر اساس مأموریت قانونی خود نیازمند دریافت آنها هستند بـه صورت سیستمی و برخط فراهم نماید.

اصلاح 1403/09/11 ـ دستگاههای متولی سرفصلهای ارز خدماتی غیر بازرگانی در مجموعه مقررات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از جمله سازمان حج و زیارت وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظفند به منظور تأیید یا رد درخواست تأمین ارز متقاضیان مربوط به خود نسبت به ارسال نتیجه از طریق تبادل اطلاعات به صورت سامانه ای (سیستمی) و برخط با رعایت قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی مصوب 1401 برای سامانه ارز خدماتی مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اقدام نمایند. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران باید تأیید یا رد درخواست تأمین ارز را از سامانه دستگاه دریافت و در صورت تأیید درخواست توسط دستگاه اعلامیه تأمین ارز را به صورت سامانه ای (سیستمی) برای سامانه دستگاه مربوط ارسال نماید. تبصره 1 ـ الحاق 1403/09/11 ـ درخواستهای تأمین ارز سرفصلهای ارز خدماتی غیر بازرگانی موضوع مقررات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران صرفاً در سامانه ارز خدماتی مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ثبت و تمامی این فرایند به صورت سامانه ای (سیستمی) انجام می شود. تبصره 2 ـ الحاق 1403/09/11 ـ اطلاعات موضوع این ماده از طریق سامانه ارز خدماتی مورد تایید بانک مرکزی جمهوری اسلامی به سامانه شناسایی و مبارزه با کالای قاچاق ارسال می شود.

بانک ها موظفند اطلاعات گشایش اعتبار ـ ثبت بروات و حواله های ارزی و موارد مصرف آن را بـه صورت برخط در سامانه ارزی ثبت نموده و برای آن ها شناسه یکتا دریافت نمایند.

پیش از اظهار کالا بـه گمرک، اطلاعات منشأ ارز کالاهای وارداتی اعم از بانکی، صرافی، حاصل از صادرات و ارز متقاضی را از بازرگان دریافت و بـه صورت سیستمی از سامانه ارزی استعلام می شود. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است منشأ ارز تمامی کالاهای وارداتی را بـه صورت سیستمی و برخط از طریق سامانه ارزی برای گمرک جمهوری اسلامی ایران مشخص کند. تبصره 1 ـ واردکننده کالا مکلف است منشأ ارز کالاهای وارداتی خود را در سامانه ارزی ثبت کند. تبصره 2 ـ آن دسته از کالاهای وارداتی کـه منشأ ارز آنها در سامانه ارزی مشخص نشده یا در مورد منشا آنها گزارش خلاف ارایه شده است، وفق قوانین و مقررات مربوط ترخیص می‏ شوند اما بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و گمرک جمهوری اسلامی ایران موظفند مراتب را بـه دبیرخانه شورای عالی مبارزه با پولشویی و همچنین ستاد اعلام کنند.

صرافی ها موظفند نسبت بـه انجام موارد زیر اقدام کنند: الف ـ ثبت اطلاعات خرید و فروش ارز و حواله های ارزی بـه صورت برخط در سامانه ارزی و دریافت شناسه یکتا برای آنها. ب ـ ثبت اطلاعات منشا ارز خریداری شده و اطلاعات محل مصرف ارز فروخته شده در سامانه ارزی، بـه هنگام خرید یا فروش ارز. پ ـ خودداری از خرید یا فروش ارزهایی کـه منشا آنها یا محل مصرف آن ها مورد تأیید سامانه ارزی نیست. ت ـ ثبت مورد مصرف ارز انتقالی در سامانه ارزی بـه هنگام انجام حواله های ارزی و همچنین خودداری از حواله هایی کـه علت آن ها مورد تأیید سامانه مذکور نیست. ث ـ سامانه جامع حمل و نقل

بـه منظور یکپارچه کردن اطلاعات حمل و نقل، نظارت سیستمی بر فرآیند حمل و نقل و شناسایی هوشمند کالای در حال حمل و نقل و جلوگیری از جعل اسناد مربوط و جلوگیری از قاچاق سوخت، وزارت راه و شهرسازی موظف است حسب مورد با همکاری شرکت ها و مؤسسات حمل و نقل مربوط، « سامانه جامع حمل و نقل» را تهیه و ایجاد نموده و مورد بهره برداری قرار دهد. سامانه مذکور، باید تمامی مبادی ورودی و خروجی رسمی و مسیرهای حمل و نقل را پوشش داده و حسب مورد اطلاعات مورد نیاز حمل و نقل را از زیرسامانه های زیر بـه صورت سیستمی و برخط دریافت نماید: الف ـ سامانه یکپارچه اسناد حمل و نقل جاده ای. ب ـ سامانه یکپارچه ثبت تردد جاده ای. پ ـ سامانه یکپارچه حمل و نقل دریایی و عملیات بندری. ت ـ سامانه یکپارچه اسناد حمل و نقل ریلی. ث ـ سامانه یکپارچه اسناد حمل و نقل هوایی.

سامانه جامع حمل و نقل باید بـه گونه ای طراحی و اجرا گردد کـه : الف ـ فرآیندهای صدور، اصلاح و ابطال اسناد حمل و نقل را دربرگرفته و امکان استعلام سیستمی و برخط اسناد مربوط را فراهم نماید. ب ـ کلیه اسناد حمل و نقل نظیر بارنامه داخلی، راهنامه بین المللی CMR و پروانه تردد و همچنین عملیات مرتبط را الکترونیکی نموده و مطابق قوانین و مقررات مربوط جایگزین نسخه فیزیکی آن ها نماید. پ ـ اطلاعات تمام اشخاص از قبیل سازمان ها، تعاونی ها، شرکت ها و مؤسسات حمل و نقل و همچنین اطلاعات مربوط بـه حمل و نقل و عملیات مرتبط با آن را بـه صورت یکپارچه و برخط در برگیرد. ت ـ اشخاص موضوع بند (پ)، اطلاعات مورد نیاز را بـه صورت برخط بـه سامانه مربوط ارسال نموده و از طریق آن سامانه، شناسه یکتای اسناد حمل و نقل دریافت نمایند. ث ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران بتواند اسناد حمل و نقل مربوط بـه ناوگان در حال تردد را از سامانه شناسایی و مبارزه با قاچاق استعلام و با حمل و نقل های غیرمجاز برخورد نموده و نتایج اقدام خود را برای سامانه مزبور بـه صورت برخط ارسال نماید. تبصره 1 ـ این سامانه باید بـه سامانه جامع تجارت و سامانه شناسه رهگیری موضوع ماده (13) قانون جهت دریافت مشخصات و خصوصیات کالا و اطلاعات بارگیری و تخلیه متصل باشد و پس از فعال شدن و اعلام رسمی آن توسط وزارت راه و شهرسازی، اطلاعات اسناد صادره مانند پروانه های سبز گمرکی، حواله ها و قبوض انبار، بیجک ها و پته های عبور را بـه صورت برخط دریافت نماید. تبصره 2 ـ وزارت راه و شهرسازی موظف است ظرف سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این آیین نامه، شیوه نامه اجرای بند (الف) این ماده را با همکاری دستگاه‏ های ذی ‏ربط تهیه و ابلاغ نماید.

وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای) موظف است نسبت بـه انجام موارد زیر اقدام کند : الف ـ جلوگیری از صدور بارنامه برای مبادی و مقاصدی کـه در سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا ثبت نشده اند. ب ـ افزودن استعلام سیستمی کدپستی بـه صورت برخط و الکترونیک در سامانه یکپارچه اسناد حمل و نقل جاده ای. پ ـ تهیه، ایجاد و بهره برداری از سامانه یکپارچه ثبت تردد جاده ای بـه گونه ای کـه کلیه مسیرهای حمل و نقل جاده ای بـه امکانات فنی مناسب مجهز گردد و تمامی اطلاعات تردد ثبت شده توسط تجهیزات مزبور از جمله دوربین های مستقر در جاده های کشور را بـه صورت برخط در سرور مرکزی یکپارچه نماید. تبصره 1 ـ تجهیزات مزبور باید بـه گونه ای ارتقا یابند کـه قابلیت تشخیص انواع پلاک (داخلی و خارجی)، تشخیص تردد در شب و روز و شرایط مختلف آب و هوایی را داشته باشند و بتوانند اطلاعات تردد را بـه صورت برخط بـه سامانه مذکور ارسال نمایند. تبصره 2 ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگا‏ه هایی کـه در جاده های کشور تجهیزات شناسایی و از جمله دوربین پلاک خوان نصب و بهره برداری نموده اند، موظفند اطلاعات تردد ثبت شده توسط دوربین های خود را بـه صورت برخط بـه سامانه یکپارچه ثبت تردد جاده ای ارسال نمایند.

دستگاه ها و سازمان‏ های استفاده‏ کننده از اسناد حمل و نقل موظفند اصالت اسناد مذکور را از طریق مرکز تبادل اطلاعات وزارت راه و شهرسازی (خوشه خدمات حمل و نقل) از سامانه حمل و نقل مربوط استعلام نمایند و بـه اسنادی کـه در این سامانه ثبت نشده اند ترتیب اثر ندهند.

تمامی مراکز عرضه‏ کننده خدمات بیمه ای بازرگانی موظفند از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین نامه، قبل از صدور هر نوع بیمه‏ نامه و الحاقیه برای کالاها نسبت بـه ثبت اسناد حمل و نقل آنها در سامانه یکپارچه اسناد حمل و نقل مربوط از طریق استعلام سیستمی اطمینان حاصل نمایند. تبصره 1 ـ وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ‏ای) موظف است امکان استعلام سیستمی اسناد حمل و نقل جاده ‏ای را برای بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران فراهم نماید. همچنین مراکز عرضه‏ بیمه موظفند از طریق بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران نسبت بـه استعلام سیستمی این اسناد اقدام نمایند. نظارت سیستمی بر اجرای این ماده بـه عهده بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. تبصره 2 ـ بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است در سامانه جامع بیمه بـه هر بیمه‏ نامه و الحاقیه آن، شناسه یکتای جداگانه تخصیص داده و امکان استعلام سیستمی و برخط آنها را فراهم نماید. تبصره 3 ـ اصالت و اعتبار بیمه نامه و الحاقیه منوط بـه اخذ شناسه یکتا از سامانه جامع بیمه است و شرکت های بیمه گر موظفند اطلاعات بیمه نامه ها و الحاقیه های صادره را بـه صورت برخط برای سامانه مذکور ارسال نموده و شناسه یکتا دریافت نمایند. تبصره 4 ـ بیمه نامه ها و الحاقیه هایی کـه مورد تأیید سامانه جامع بیمه نباشد، معتبر نیست. اشخاص و دستگاه های استفاده کننده از بیمه نامه و الحاقیه های بازرگانی از جمله بانک ها و گمرک جمهوری اسلامی ایران موظفند اصالت و صحت اطلاعات بیمه نامه و الحاقیه را بـه صورت سیستمی از سامانه مذکور استعلام نمایند. تبصره 5 ـ شرکت های بیمه گر موظفند حسب مورد اطلاعات اسناد مورد نیاز برای صدور بیمه نامه و الحاقیه های بازرگانی را از سامانه جامع تجارت بـه صورت سیستمی استعلام نمایند و ضروری است تا قبل از حذف برگه فیزیکی بیمه نامه، شناسه یکتای این اسناد روی بیمه نامه درج گردد.

وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای) و گمرک جمهوری اسلامی ایران موظفند اتصال پروانه واردات بـه بارنامه داخلی، اتصال پروانه عبور (ترانزیت) بـه پروانه تردد و اتصال پروانه صادرات بـه راهنامه بین المللی CMR را در اولویت قرار داده و در کلیه گمرکات کشور اجرا نمایند.

بـه منظور کاهش توقف‏ها و افزایش ضریب دقت در کنترل و بازرسی کالا در بنادر تجاری کشور، سازمان بنادر و دریانوردی، گمرک جمهوری اسلامی ایران و حسب مورد سایر دستگاه‏ های متولی در هر یک از بنادر تجاری، بر اساس وظایف قانونی خود بسترهای سخت ‏افزاری و نرم افزاری لازم برای تبادل اطلاعات الکترونیکی اسناد ورود، صدور، عبور (ترانزیت)، حمل و نقل و نظایر آن را فراهم می ‏کنند. تبصره ـ بنادر تجاری، بنادری می ‏باشند کـه بـه لحاظ قانونی بـه فعالیت حمل و نقل بار و مسافر اختصاص دارند.

سازمان بنادر و دریانوردی موظف است نسبت بـه انجام موارد زیر اقدام کند: الف ـ تهیه، اجرا و بهره برداری از «سامانه یکپارچه حمل و نقل دریایی و عملیات بندری » با همکاری اشخاص ذی ربط از قبیل تعاونی ها، شرکت های کشتیرانی و مؤسسات حمل و نقل دریایی و عملیات بندری و مرتبط، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان شیلات و سازمان مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی بـه گونه ای کـه فرآیندهای نوبت گیری، پهلودهی، تخلیه و بارگیری، انبارش و اجازه حرکت شناورها را در بر گرفته و شامل محموله های کانتینری (بارگنج) و غیرکانتینری باشد و اطلاعات فوق را بـه صورت الکترونیکی مبادله نماید. ب ـ انضباط بخشی بـه تردد، توقف، ورود و خروج شناورها در آب های سرزمینی در چارچوب دستورالعملی کـه با همکاری ذی ربط تهیه نموده و بـه تصویب ستاد می‏ رسد. پ ـ تخصیص شناسه یکتا بـه هر شناور مطابق قوانین و مقررات مربوط و ارسال آن بـه سامانه شناسایی و مبارزه با قاچاق. ت ـ تجهیز اسکله‏ ها بـه امکانات فنی و الکترونیکی مناسب و ساماندهی خورها ضمن بهره‏ گیری از مطالعات مدیریت یکپارچه سواحل کشور (ICZM) و همچنین تهیه و اعلام نقشه ‏ها و مسیرهای دسترسی دریایی لازم در چارچوب دستورالعملی کـه با همکاری دستگاه‏ های ذی ربط تهیه نموده و بـه تصویب ستاد می‏ رسد. ث ـ تبادل الکترونیکی اطلاعات حمل و نقل دریایی کالاهای وارده بـه بنادر، مندرج در مانیفست، قبض انبار و بیجک خروجی با سامانه جامع تجارت. ج ـ فراهم نمودن زیرساخت‏ های لازم برای ارسال اطلاعات مربوط بـه قبوض انبارهای واقع در محوطه‏ های بنادر تجاری از طریق سامانه جامع حمل و نقل بـه سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا و دریافت شناسه یکتای قبض انبار و درج آن در قبض انبارهای صادره. تبصره ـ در خصوص تکالیف مندرج در بندهای (ث) و (ج) این ماده در محدوده مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی، حسب مورد سازمان مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی ذی ربط نیز در چارچوب قوانین و مقررات مربوط عمل خواهند نمود.

گمرک جمهوری اسلامی ایران و سایر سازمان ها و اشخاص ذی ربط موظفند از طریق سامانه یکپارچه سازی، اسناد و مجوزهای گمرکی کالا از جمله پروانه صادرات، ترانشیپ، پته عبور کالا و نظایر آنها را بـه صورت برخط با سامانه یکپارچه حمل و نقل دریایی و عملیات بندری مبادله نمایند. تبصره ـ مشخصات کالا در بارنامه دریایی مبتنی بر کدینگ بین المللی کالا HS Code ثبت می گردد.

بـه منظور شناسایی کالای قاچاق در مسیرهای حمل و نقل، دستگاه های ذی ربط موظفند اطلاعات تمامی اسناد حمل و نقل ثبت شده در سامانه های یکپارچه اسناد حمل و نقل جاده ای، دریایی، هوایی و ریلی و همچنین اطلاعات تمامی ترددهای ثبت شده در سامانه یکپارچه ثبت تردد جاده ای را بـه صورت برخط برای سامانه شناسایی و مبارزه با قاچاق ارسال نمایند.

بـه منظور شناسایی کالاهای قاچاق در مسیرهای حمل و نقل دریایی، دریابانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران بـه هنگام ورود شناورهای مظنون مشخصات شناور، ناخدا و ملوانان را با مشخصات ثبت شده در اظهارنامه اجمالی تطبیق و ضمن استعلام از سامانه شناسایی و مبارزه با قاچاق، با کنترل فهرست کالاها در صورت هرگونه مغایرت مراتب را با تنظیم صورتجلسه بـه گمرک اطلاع می‏دهد.

در صورت ایجاد سامانه های مدیریت حمل و نقل درون شهری توسط اشخاص حقوقی اعم از دستگاه ها و مؤسسات عمومی غیردولتی باید اطلاعات مربوط را در اختیار سامانه جامع تجارت قرار دهند.