آیین نامه اجرایی مواد 5 و 6 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز 1392 مصوب 1395/04/06
فصل سوم ـ مقررات عمومی
فصل سوم ـ مقررات عمومی
تمامی دستگاه های دخیل در فرآیندهای تجارت داخلی و خارجی کشور موظفند سامانه های مرتبط با سامانه جامع تجارت را تهیه و اجرا نموده و ضمن برقراری ارتباط با سامانه مذکور اطلاعات لازم را در اختیار آن قرار دهند. تبصره ـ دستگاه های یادشده موظفند در عملیات مربوط بـه فرآیندهای تجاری کشور، تنها از طریق سامانه جامع تجارت با بازرگانان بـه تبادل اطلاعات بپردازند. ساختار تهیه و تبادل اطلاعات الکترونیکی موردنظر باید بـه گونه ای باشد کـه قابل ارسال بـه سامانه جامع تجارت باشد.
سامانه های موضوع این آیین نامه باید ظرف شش ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن آن بـه مرحله بهره برداری برسد. دستگاه هایی کـه قبل از تصویب این آیین نامه، اقدام بـه راه اندازی سامانه های هوشمند مرتبط با وظایف مذکور در این آیین نامه نموده اند، موظفند سامانه های خود را متناسب با الزامات و کارکردهای مذکور اصلاح نموده و ارتقا دهند و از راه اندازی سامانه های موازی کـه منجر بـه دوباره کاری و افزایش هزینه های دولت می گردد، خودداری نمایند.
رعایت ضوابط ناظر بر دولت الکترونیک در طراحی و اجرای سامانه های موضوع این آیین نامه الزامی است.
تبادل اطلاعات و مستندات بین دستگاه های دخیل در فرآیندهای تجارت داخلی و خارجی کشور بـه صورت الکترونیکی صورت می پذیرد و نقش بازرگان بـه عنوان انتقال دهنده برگه فیزیکی مستندات حذف می شود. دستگاه های مسئول اجرای سامانه های موضوع این آیین نامه مکلفند اطلاعات و اسناد موردنیاز خود و صادره توسط خود را مطابق مقررات این آیین نامه بـه صورت الکترونیکی و تنها از طریق سامانه جامع تجارت با یکدیگر تبادل نمایند. سایر دستگاه های مرتبط نیز بـه اسنادی کـه از طریق این سامانه و بـه صورت الکترونیکی تبادل شده است، ترتیب اثر می دهند. تبصره ـ اسناد موضوع ماده (117) قانون امور گمرکی مصوب 1390 و بند (ژ) ماده 1 قانون، کارت بازرگانی، مجوزهای تجاری نظیر ثبت سفارش واردات، ورود، صدور، ترخیص و عبور (ترانزیت)، اعلامیه تأمین ارز، بیمه نامه، قبض انبار، گواهی مبدأ، اظهارنامه گمرکی، وکالت نامه، صلح نامه، بارنامه و راهنامه های داخلی و بین المللی، فاکتور (صورتحساب) فروش، گواهی منشأ و نظایر آنها از مصادیق مستندات فرایندهای تجارت محسوب می شوند.
هر یک از دستگاه های ذی ربط، برای انجام عملیات قانونی خود دارای سامانه عملیاتی مستقل خواهند بود و هیچ یک از دستگاه ها در عملیات داخلی دستگاه دیگر دخالت نخواهند کرد.
بـه منظور ایجاد هماهنگی و زبان مشترک برای ارتباط سیستمی بین سامانه ها، رعایت موارد زیر در کلیه سامانه های مذکور الزامی است: الف ـ ارایه شماره ملی برای ثبت مشخصات اشخاص حقیقی ایرانی و احراز اطلاعات و صحت آن از سامانه ثبت احوال کشور بـه صورت سیستمی و برخط. ب ـ ارایه شناسه ملی برای ثبت مشخصات اشخاص حقوقی ایرانی و احراز اطلاعات و صحت آن از سامانه اختصاص شناسه بـه اشخاص حقوقی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بـه صورت سیستمی و برخط. پ ـ ارایه شماره اختصاصی برای ثبت مشخصات اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی و احراز اطلاعات و صحت آن از سامانه پایگاه ملی اطلاعات اشخاص خارجی. تبصره ـ متولی ایجاد شماره اختصاصی اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی موظف است درگاهی بـه صورت مستقل برای تولید این شناسه ایجاد نموده و بـه کلیه درخواست های متقاضیان در حداقل زمان ممکن پاسخ دهد. ت ـ ارایه کد پستی برای ثبت نشانی (آدرس) مکان های داخل کشور و احراز صحت آن از سامانه شرکت پست جمهوری اسلامی ایران بـه صورت سیستمی و برخط. ث ـ ارایه شناسه کالا برای ثبت مشخصات کالاها و احراز صحت آن از سامانه شناسه گذاری کالا موضوع ماده (13) قانون بـه صورت سیستمی و برخط. تبصره ـ سازمان ثبت احوال کشور، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت و اطلاعات و ارتباطات و فناوری اطلاعات موظفند امکان استعلام سیستمی و برخط شناسه ها و کدهای مربوط را ایجاد و در اختیار سامانه های موضوع این آیین نامه قرار دهند.
بـه منظور ایجاد هماهنگی و زبان مشترک و استانداردسازی داده ها در سامانه های مختلف در طول زنجیره تجارت، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است تمام رمز (کد) پایه های اطلاعاتی مورد استفاده در فرآیندهای تجارت داخلی و خارجی از قبیل نام کشورها، نوع ارز، وسایل حمل را با همکاری سازمان های مرتبط همسان و استاندارد نموده و ابلاغ نماید. تبصره ـ تبادل اطلاعات در سامانه های موضوع این آیین نامه بر اساس رمز (کد) پایه های اطلاعاتی یادشده خواهد بود.
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است کلیه داده ها، اطلاعات و اسناد سامانه جامع تجارت را در صورت نیاز و درخواست ستاد بـه صورت برخط و سیستمی با سامانه شناسایی و مبارزه با قاچاق مبادله نماید. دستگاه ها و سازمان های ذی ربط موضوع این آیین نامه نیز موظفند آن دسته از داده ها و اطلاعات مربوط کـه بـه سامانه جامع تجارت ارایه نمی نمایند از قبیل اطلاعات پرونده های قاچاق کالا و ارز و تردد جاده ای را در صورت نیاز و درخواست ستاد بـه صورت برخط و سیستمی بـه سامانه شناسایی و مبارزه با قاچاق ارایه نمایند.
توقف تبادل اطلاعات الکترونیکی بین هر یک از سامانه های مذکور بنا بـه هر دلیل، مانع فعالیت دستگاه ها و عملیات آنها نخواهد شد.
دستگاه های اجرایی موظفند در اجرای تکالیف مربوط بـه خود مقرر در این آیین نامه، نسبت بـه اطلاع رسانی لازم و بـه موقع بـه ذی نفعان مرتبط از جمله مراجعه کنندگان، مشتریان، متقاضیان، فعالان اقتصادی و کاربران اقدام نمایند و مرکز تماس و پاسخگویی تلفنی و اینترنتی حسب مورد در ساعات اداری یا بـه صورت شبانه روزی ایجاد نمایند.
اصلاح 1398 ـ هزینه سامانه های موضوع قانون و آیین نامه های اجرایی آن با رعایت تبصره (4) ماده (5) قانون از طریق درج ردیف اعتباری در قانون بودجه سالانه تأمین می شود. تبصره ـ الحاق 1398 ـ به منظور تسریع در توسعه و تکمیل سامانه های موضوع قانون و آیین نامه های اجرایی آن، دستگاه های اجرایی می توانند طبق قوانین و مقررات مربوط با روش هایی از جمله مشارکت عمومی ـ خصوصی و مزایده خدمات ارزش افزوده سامانه های مذکور و همچنین مرکز توسعه تجارت الکترونیکی بر اساس قانون تعیین تعرفه های خدمات مرکز توسعه تجارت الکترونیکی مصوب 1393 اقدام نمایند. ارایه خدمات دستگاه های اجرایی به یکدیگر از شمول این ماده خارج و بدون دریافت هزینه خواهد بود. احکام این تبصره از ترتیبات مقرر در ماده (43) این آیین نامه مستثنی است و مطابق قوانین و مقررات مربوط اقدام خواهد شد.
هزینه اجرای احکام این آیین نامه پس از انجام برآورد مالی توسط هر دستگاه، سالانه بـه سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور اعلام می گردد و سازمان یادشده بودجه موردنیاز را از محل درآمدهای قانون تأمین و با نظارت ستاد پرداخت می نماید.
وزارت نفت موظف است با همکاری دبیرخانه ستاد، وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت، نیرو، راه و شهرسازی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان ملی استاندارد ایران، دستورالعمل روش مدیریت و کنترل سوخت ناوگان حمل و نقل عمومی کشور، اصلاح و بهینه سازی نظام تخصیص و توزیع فرآورده های نفتی یارانه ای، سهمیه ای شامل بنزین، نفت سفید، نفت گاز، نفت کوره، سوخت هواپیمایی و گاز مایع در بخش های حمل و نقل، صنعت، کشاورزی، زیربنایی و نیروگاهی را تدوین و ابلاغ نماید. تبصره 1 ـ اصلاح 1395 ـ قیمت گذاری و تعیین ضوابط فروش انواع فرآورده های نفتی در تمامی نقاط مرزی کشور برای صادرات توسط وزارت نفت انجام می گیرد. تبصره 2 ـ الحاق 1404/07/02ـ دستگاه ها، نهادها و سازمان هایی که به موجب قوانین و مقررات مربوط، صادرکننده مجوز فعالیت متقاضیان سوخت هستند و مصرف کنندگان را به منظور دریافت سهمیه به شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران معرفی و مسئولیت بررسی، تأیید شرایط و صلاحیت وی را به عهده دارند (دستگاه های متولی)، مکلفند ظرف حداکثر یک ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه، الگوی برآورد میزان مصرف فرآورده را به تفکیک نوع کاربرد مصرف به وزارت نفت ارائه نمایند تا وزارت مذکور با رعایت قوانین و مقررات مربوط از جمله بند (پ) ماده (14) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 الگوی مذکور را به کارگروهی با مسئولیت ستاد و متشکل از نمایندگان وزارت نفت، دستگاه متولی و سازمان ملی استاندارد ایران ارائه کند. کارگروه مذکور مکلف است ظرف حداکثر یک ماه پس از وصول، الگوهای یادشده را بررسی و در صورت تصویب، نتیجه را جهت اعمال در سامانه های مربوط ابلاغ نماید. تبصره 3 ـ الحاق 1404/07/02ـ دستگاه های متولی موضوع تبصره (2) این ماده موظفند نسبت به تأیید فعالیت و میزان عملکرد متقاضیان از طریق تقاطع گیری اطلاعات شامل میزان تولید، ساعت کارکرد، خدمات، میزان مصرف آب، برق، گاز، مالیات پرداختی، بیمه و سایر شاخص های عملکردی حسب مورد با رعایت قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی مصوب 1401 اقدام نمایند. دستگاه های ذی ربط مکلف به تقاطع گیری هوشمند و بدون دخالت انسانی اطلاعات و ارسال برخط آن حسب مورد به سامانه درخواست فرآورده های نفتی(سدف) یا سامانه هوشمند سوخت برای تعیین سهمیه براساس الگوی مصرف هستند. دستگاه هایی که براساس شرح وظایف قانونی، احراز هویت و فعالیت اشخاص را برعهده دارند، موظفند اطلاعات مورد نیاز متضمن عوامل تأثیرگذار در تأیید هویت مصرف کننده یا کاربری مربوط، ممیزی فعالیت و مصرف انرژی را ظرف یک ماه پس از درخواست دستگاه های متولی یا شرکت تابعه وزارت نفت به صورت برخط و سامانه ای (سیستمی) با رعایت قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی مصوب 1401 در اختیار دستگاه های متولی و نیز حسب مورد سامانه درخواست فرآورده های نفتی(سدف) و سامانه هوشمند سوخت قرار دهند. تبصره 4 ـ الحاق 1404/07/02ـ شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران مکلف است از تخصیص فرآورده های نفتی یارانه ای خارج از این فرآیند خودداری نماید. کلیه مسئولان اعم از ملی، استانی و شهرستانی تحت هیچ عنوان یا قالب و توجیهی مجاز به تصویب، دستور یا سفارش جهت تخصیص فرآورده های نفتی یارانه ای خارج از این فرآیند نمی باشند. تخصیص فرآورده های نفتی یارانه ای خارج از فرآیند فوق در شرایط خاص با تصمیم هیئت وزیران امکان پذیر است. تبصره 5 ـ الحاق 1404/07/02ـ سازمان بنادر و دریانوردی و سازمان شیلات ایران و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مکلفند ظرف حداکثر دو ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه، اطلاعات مسافت طی شده از طریق تجهیزات ردیاب توسط شناورهای مربوطه اعم از مسافری، باری، صیادی و گردشگری را حسب مورد به صورت سامانه ای (سیستمی) (بدون دخالت عامل انسانی)، الکترونیکی و برخط به سامانه درخواست فرآورده های نفتی (سدف) ارسال نمایند. شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران از طریق سامانه درخواست فرآورده های نفتی (سدف) با رعایت قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی مصوب 1401 و بر اساس الگوی مصرف، میزان سوخت مورد نیاز را محاسبه و تخصیص می دهد.
وزارتخانه های نفت و امور اقتصادی و دارایی (گمرک ایران) موظفند با کسب نظر از دبیرخانه ستاد، وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازی و دادگستری و سازمان ملی استاندارد ایران، دستورالعمل اصلاح و بهبود (ساماندهی) فرآیندهای صادرات، واردات، عبور (ترانزیت) و معاوضه (سوآپ) نفت خام، میعانات گازی و فرآورده ها و مشتقات نفتی در امور گمرکی را تدوین و ابلاغ نمایند. تبصره ـ در خصوص مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی، دبیرخانه شورای عالی این مناطق حسب مورد بـه دستگاه های مورد اشاره در این ماده اضافه خواهد شد.
ستاد مسئولیت نظارت بر فعالیت مطلوب سامانه ها و خدماتی کـه در حیطه وظایف خود ارایه می کنند و همچنین نحوه عملکرد دستگاه ها از حیث تکالیف تعیین شده در این آیین نامه را بر عهده داشته و موظف است سامانه کنترل و نظارت بر پیشرفت وظایف دستگاه ها را تهیه و اجرا نماید.
