آیین نامه قانون هیات منصفه مصوب 1383/04/24
فصل چهارم : نحوه حضور هیأت در دادگاه و چگونگی اتخاذ تصمیم در آن (مواد 23 – 34)
تعداد اعضاء هیأت هر محاکمه در تهران بیست و یک نفر و در سایر مراکز استان ها چهارده نفر است که براساس قرعه کشی از میان اعضاء هیأت هر استان انتخاب می شود.
رییس دادگاه مربوط موظف است پانزده روز قبل از تشکیل جلسه دادگاه مراتب را برای تعیین اعضای هیأت به دبیر هیأت هر استان ابلاغ کند. دبیر هیأت موظف است در موعد مقرر توسط قاضی، اعضاء هیأت را معرفی کند به نحوی که ده روز قبل از برگزاری جلسه دادگاه اعضاء هیأت مشخص شده باشند، در موارد فوری رعایت این موعد لازم نیست.
دبیر هیأت هر استان با دعوت از نمایندگان دادگستری و شورای شهر مرکز استان و وکیل یا نماینده متهم و شاکی، قرعه کشی برای انتخاب اعضاء هیأت دادگاه را انجام می دهد.
تبصره ـ حضور نمایندگان دادگستری و شورای شهر در مراسم قرعه کشی الزامی است و مراتب عدم حضور این افراد برای اقدام مقتضی به دستگاه ذی ربط اعلام می گردد.
قرعه کشی به نحوی انجام می شود که ترکیب هیأت هر دادگاه متنوع باشند و با حضور اقشار مختلف تشکیل شود و از هر صنف نباید بیش از دو نفر عضویت داشته باشد.
نصاب رسمیت جلسه هیأت در دادگاه های تهران یازده 11 نفر و در استان ها نه 9 نفر است و تصمیمات هیأت با اکثریت مطلق آراء اعضاء حاضر معتبر است.
اعضاء هیأت در هر محاکمه ثابت بوده و موظف هستند تا پایان جلسات دادگاه ها حضور داشته باشند.
اعضاء هیأت موظف به حضور در جلسات دادگاه هستند. غیبت اعضاء جز در موارد مقرر در ماده 116 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب 1378 غیر موجه تلقی و چهار جلسه غیبت متوالی یا شش جلسه متناوب با حکم دادگاه مربوط منجر به دو سال محرومیت از عضویت در هیأت می شود.
در موارد موجه، عضو هیأت موظف است دو روز قبل از تشکیل جلسه دادگاه مراتب معذوریت خود از حضور در دادگاه را به طور کتبی و مستدل به استحضار دادگاه برساند. در مواردی که سبب عذر در این دو روز اتفاق بیفتد در اولین فرصت ممکن باید مراتب به اطلاع دادگاه رسانده شود. در غیر این صورت عذر وی غیر موجه محسوب می شود.
با توجه به ماده 11 قانون و ماده 46 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب 1378 اعضاء هیأت در موارد زیر باید از عضویت در هیأت دادگاه امتناع کنند و طرفین پرونده هم می توانند آنان را رد کنند:
الف ـ وجود قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین عضو هیأت با یکی از طرفین دعوا یا اشخاصی که به نحوی در امر جزایی دخالت دارند.
ب ـ عضو هیأت قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور عضو هیأت یا همسر وی باشد.
ج ـ عضو هیأت یا همسر یا فرزندان وی وارث یکی از اشخاصی باشد که در امر جزایی دخالت دارند.
د ـ عضو هیأت در همان پرونده جزایی قبلاً اظهارنظر ماهوی کرده یا شاهد یکی از طرفین باشد.
هـ ـ بین عضو هیأت یا همسر یا فرزندان وی و یکی از طرفین دعوی حقوقی و جزایی مطرح باشد یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد.
و ـ عضو هیأت یا همسر و فرزندان وی نفع شخصی در موضوع مطروحه داشته باشند.
سؤالات اعضاء هیأت در دادگاه برای طرح به رییس دادگاه تسلیم می شود.
بلافاصله پس از اعلام ختم دادرسی توسط رییس دادگاه، اعضاء هیأت به صورت محرمانه و منحصراً با حضور اعضای هیأت وارد شور شده و در خصوص بزهکاری یا عدم بزهکاری و استحقاق تخفیف یا عدم استحقاق تخفیف در مجازات متهم اتخاذ تصمیم نموده و نظر کتبی خود را به رییس دادگاه تسلیم می نمایند. صورتجلسه اتخاذ تصمیم هیأت هر دادگاه به امضاء حاضرین اعم از موافق و مخالف می رسد.
تبصره ـ درصورت تشخیص هیأت دعوت از قاضی دادگاه جهت مشورت بلامانع است.
در مواردی که عضو هیأت منصفه دادگاه کارمند دولت باشد حضور او در ساعات اداری در جلسات دادگاه در حکم حضور در محل کار تلقی می گردد
معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف
