دستورالعمل نحوه حمایت از حقوق اشخاص دارای معلولیت و سالمند در فرایند دادرسی مصوب 1402/04/28

معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضاییه بـه منظور برگزاری دوره های آموزش ضمن خدمت برای کارکنان و قضات با هدف افزایش سطح دانش و شناخت ابعاد، اقسام و نشانه های معلولیت جسمی حرکتی، حسی، ذهنی، روانی و سالمندی و نحوه تعامل و توانمندی گروه هدف برای برخورداری از دادرسی عادلانه، اقدامات لازم را با مشارکت متخصصین در حوزه سالمندان و حقوق اشخاص دارای معلولیت و دیگر اقشار آسیب پذیر بـه عمل می­آورد. تبصره 1 ـ معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم با همکاری سازمان موارد لازم جهت آموزش را بـه معاون منابع انسانی و امور فرهنگی اعلام می کند. تبصره 2 ـ آموزش های موصوف همراه با اطلاع رسانی همگانی با همکاری دستگاه های اجرایی مسئول و با تأکید بر رعایت کرامت انسانی افراد مشمول و ممنوعیت بـه کارگیری الفاظ موهن، تحقیرآمیز و رفتار سلطه جویانه و یا ترحم آمیز و شناسایی مصادیق آن صورت می پذیرد.

پژوهشگاه قوه قضائیه با همکاری سازمان و مرکز آمار و فناوری اطلاعات مکلف است: الف) ضمن انجام پژوهش ها و تحقیقات علمی مرتبط با حوزه حقوق اشخاص دارای معلولیت، نسبت بـه تهیه منابع آموزشی اقدام کند؛ ب) با رصد و تحلیل پرونده های مربوط بـه افراد مشمول، آسیب های موجود را شناسایی و راه کارهای مناسب را بـه هر یک از نهادهای مرتبط ارائه دهد. فصل دوازدهم: نظارت بر حمایت از حقوق اشخاص دارای معلولیت

سازمان بازرسی کل کشور مکلف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط، رعایت حقوق افراد مشمول بیان شده در قانون و کنوانسیون را در کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 بـه طور سالانه رصد، ارزیابی و آسیب شناسی کند و گزارش آن را علاوه بر مقامات مسئول، بـه رییس قوه قضاییه ارائه نماید.

دادستان کل کشور با همکاری معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم کارگروهی متشکل از نمایندگان نهادهای حمایتی در امور اشخاص دارای معلولیت و سالمندان و با جلب مشارکت تشکل های مردم نهاد که موضوع اساسنامه آن ها حمایت از افراد آسیب پذیر نظیر اشخاص دارای معلولیت، زنان و کودکان است، تشکیل می دهد و با برگزاری جلسات مستمر یا متناوب، نحوه ارائه خدمت رسانی بـه افراد مشمول و عملکرد واحدها و مراجع قضایی را پایش و در صورت لزوم پیشنهادهای لازم را بـه رییس قوه قضاییه ارائه می کند. گزارش های موضوع این ماده در صورتی که واجد جنبه مجرمانه باشد، جهت رسیدگی بـه مرجع صالح اعلام می شود.

در راستای ماده 566 قانون آیین دادرسی کیفری و آیین نامه شیوه تشکیل شعب تخصصی مراجع قضایی مصوب 1398 رئیس قوه قضاییه، شعبی از مراجع قضایی در تهران و در صورت نیاز در مراکز استان ها برای رسیدگی بـه موارد تضییع حقوق افراد مشمول و سوء استفاده از غفلت یا ناتوانی آن ها در ارتکاب جرایم توسط اشخاص اختصاص می یابد. تخصصی بودن این شعب مانع رسیدگی بـه دیگر جرایم نمی باشد.

بـه منظور ایجاد زیرساخت های لازم برای اجرای این دستورالعمل، معاونت مالی، پشتیبانی و امور عمرانی قوه قضاییه مکلف است ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل، با همکاری نهادهای حمایتی، سند همکاری در اجرای ماده 6 این دستورالعمل را تنظیم و مبادله کند. در سند همکاری مذکور موضوعاتی از قبیل اجرت وکیل، مترجم، روان شناس، روان پزشک، کارشناس و داور منتخب سازمان بهزیستی برای افراد دارای معلولیت موضوع بند «الف» ماده (1) قانون پیش بینی می شود.

معاون اول قوه قضاییه مسئول نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل می باشد. این دستورالعمل در اجرای تفویض اختیار بـه عمل آمده از سوی ریاست محترم قوه قضائیه بـه شرح ابلاغیه شماره 9000/34326/100 مورخ 1400/5/13 در 37 ماده و 12 تبصره در تاریخ 1402/04/28 بـه تصویب رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجراست. معاون اول قوه قضائیه - محسن محدث