قانون مالیاتهای مستقیم 1366

✦ تحلیل

اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می باشند:

1 ـ کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت بـه اموال یا املاک خود واقع در ایران طبق مقررات باب دوم.

2 ـ هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت بـه کلیه درآمد هایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.

3 ـ هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت بـه کلیه درآمد هایی که در ایران تحصیل می کند.

4 ـ هر شخص حقوقی ایرانی نسبت بـه کلیه درآمد هایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.

5 ـ هر شخص غیر ایرانی (اعم از حقیقی و یا حقوقی) نسبت بـه درآمد هایی که در ایران تحصیل می نماید و همچنین نسبت بـه درآمد هایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمکهای فنی و یا واگذاری فیلم های سینمایی (که بـه عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها می گردد) از ایران تحصیل می کند.

✦ تحلیل

اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات های موضوع این قانون نیستند:

1 ـ الحاق 1380 ـ وزارتخانه ها و موسسات دولتی؛

2 ـ الحاق 1380 ـ دستگاه هایی که بودجه آنها وسیله دولت تأمین می شود.

3 ـ الحاق 1380 و اصلاح 1398/03/20 ـ شهرداری ها و دهیاری ها.

تبصره ـ الحاق 1398/03/20 ـ اعمال این ماده از زمان تاسیس دهیاری های کشور می باشد. مالیات هایی که قبل از لازم الاجرا شدن این قانون بـه دهیاری ها تعلق گرفته و اخذ شده است، مشمول معافیت این قانون نمی شود.

4 ـ الحاق 1394/04/31 ـ بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافیت از طرف حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری

تبصره 1 – الحاق 1380 ـ شرکت هایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آنها متعلق بـه اشخاص و موسسه های مذکور در بندهای فوق باشد، سهم درآمد یا سود آنها مشمول حکم این ماده نخواهد بود. حکم این تبصره مانع استفاده شرکت های مزبور از معافیت های مقرر در این قانون، حسب مورد، نیست.

تبصره 2 ـ الحاق 1380 ـ درآمدهای حاصل از فعالیت های اقتصادی از قبیل فعالیت های صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی و سایر فعالیت های تولیدی برای اشخاص موضوع این ماده ، که بـه نحوی غیر از طریق شرکت نیز تحصیل می شود، در هر مورد بـه طور جداگانه بـه نرخ مذکور در ماده (105) این قانون مشمول مالیات خواهد بود. مسئولان اداره امور در این گونه موارد نسبت بـه سهم فعالیت مذکور مکلف بـه انجام دادن تکالیف مربوط طبق مقررات این قانون خواهند بود. در غیر این صورت نسبت بـه پرداخت مالیات متعلق با مؤدی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.

تبصره 3 ـ منسوخ 1394/04/31 ـ معافیت مالیاتی این ماده برای مواردی که از طرف حضرت امام خمینی (ره) یا مقام معظم رهبری دارای مجوز می باشند براساس نظر مقام معظم رهبری است.

✦ تحلیل

الحاق بواسطه ماده 11 قانون مالیات بر سواداگری و سفته بازی مصوب 1404/04/08 ـ اختصارات و اصطلاحات بکار رفته در این قانون، در معانی مشروح زیر است:

1- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور

2- بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

3- قوه قضائیه: قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران

4- قانون مالیات بر ارزش افزوده: قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/3/2 با اصلاحات و الحاقات بعدی

5- قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان: قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مصوب 1398/7/21 با اصلاحات و الحاقات بعدی آن

6- صورتحساب الکترونیکی: صورتحساب الکترونیکی موضوع بند «ث» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

7- اشخاص تجاری: اشخاص موضوع جزء (1) بند «ج» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

8- اشخاص غیرتجاری: اشخاص موضوع جزء (2) بند «ج» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

9- کارپوشه تجاری: کارپوشه موضوع بند «خ» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

10- کارپوشه غیرتجاری: کارپوشه موضوع بند «د» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

11- حساب تجاری: حساب موضوع بند «ذ» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

12- حساب غیرتجاری: حساب موضوع بند «ر» ماده (1) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

13- مالیات علی الحساب: مالیاتی که قبل از تاریخ سررسید پرداخت مالیات، توسط اشخاص تجاری یا غیرتجاری پرداخت یا توسط پرداخت‎ کنندگان وجوه به اشخاص مذکور کسر و ایصال می شود.

14- درآمد اتفاقی: درآمدها و کمک های نقدی یا معادل ریالی کمک های غیرنقدی بلاعوض، جایزه، هدیه، صلح غیرمعوض و نفع حاصل از معاملات محاباتی

15- قیمت فروش: ارزش ریالی زمان انتقال دارایی مندرج در صورتحساب الکترونیکی

16- قیمت خرید: ارزش ریالی زمان تملک دارایی مندرج در صورتحساب الکترونیکی

17- قیمت خرید تعدیل شده: حاصل ضرب «قیمت خرید» یا «ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی آن» در نسبت «شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در تاریخ انتقال» به «شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در دو سال بعد از تاریخ تملک». شاخص مذکور بر اساس آخرین اعلام مرکز آمار ایران در نظر گرفته می شود.

18- دوره تملک: مدت زمان تملک از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی تملک دارایی تا تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی انتقال دارایی

19- عایدی سرمایه: مازاد قیمت فروش نسبت به «قیمت خرید» یا «ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی آن»

20- زیان سرمایه: مازاد «قیمت خرید» یا «ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی آن» نسبت به قیمت فروش

21- خانوار: خانوار موضوع بند (2) تبصره (8) ماده (169 مکرر) این قانون

22- محدوده شهری: موضوع قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب 1384/10/14

23- ارز: موضوع بند «پ» ماده (1) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/3 با اصلاحات و الحاقات بعدی

24- رمزپول: پول موضوع بند «ض» ماده (1) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402/3/30؛ رمزارز نوعی رمزپول محسوب می شود.

25- رمزدارایی: نوعی دارایی رقومی (دیجیتال) رمزنگاری شده است که در بستر پایگاه داده اشتراکی به صورت متمرکز یا غیرمتمرکز ایجاد و به صورت متمرکز یا غیرمتمرکز مبادله می شود.