قانون مالیاتهای مستقیم 1366
فصل چهارم ـ مالیات بر ارث (17 - 43)
اصلاح 1394/04/31 ـ اموال و دارایی هایی که در نتیجه فوت شخص اعم از فوت واقعی یا فرضی انتقال می یابد، بـه شرح زیر مشمول مالیات است:
1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نسبت بـه سپرده های بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار بـه استثنای موارد مندرج در بند (2) این ماده و سودهای متعلق بـه آنها و همچنین سود سهام و سهم الشرکه تا تاریخ ثبت انتقال بـه نام وراث و یا پرداخت و تحویل بـه آنها بـه نرخ سه درصد (3%)
2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نسبت بـه سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آنها یک و نیم برابر نرخهای مذکور در تبصره (1) ماده (143) و ماده (143 مکرر) این قانون طبق مقررات مزبور در تاریخ ثبت انتقال بـه نام وراث
3 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نسبت بـه حق الامتیاز و سایر اموال و حقوق مالی که در بندهای مذکور بـه آنها تصریح نشده است، بـه نرخ ده درصد (10%) ارزش روز در تاریخ تحویل یا ثبت انتقال بـه نام وراث
4 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نسبت بـه انواع وسایل نقلیه موتوری، زمینی، دریایی و هوایی بـه نرخ دو درصد (2%) بهای اعلامی توسط سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ثبت انتقال بـه نام وراث.
5 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نسبت بـه املاک و حق واگذاری محل یک و نیم برابر نرخهای مذکور در ماده 59 این قانون بـه ماخذ ارزش معاملاتی املاک و یا بـه ماخذ ارزش روز حق واگذاری حسب مورد، در تاریخ ثبت انتقال بـه نام وراث.
6 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نسبت بـه اموال و دارایی های متعلق بـه متوفای ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت بـه دولت محل وقوع اموال و دارایی ها پرداخت شده است بـه نرخ ده درصد (10%) ارزش ما ترک که ماخذ محاسبه مالیات بر ارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است. در صورت عدم شمول مالیات بر ارث در کشور مزبور بـه ماخذ ارزش روز انتقال یا تحویل بـه نام وراث.
تبصره 1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ محاسبه و اخذ مالیات بر ارث در مورد متوفیان قبل از لازم الاجرا شدن این اعم از اینکه پرونده مالیاتی برای آنها تشکیل شده یا نشده باشد، مشمول حکم این ماده نخواهد بود.
تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ نرخهای مذکور در این ماده مربوط بـه وراث طبقه اول است. در صورتی که وراث طبقات دوم و سوم باشند، نرخهای مذکور در این ماده بـه ترتیب دو و چهار برابر خواهد شد.
تبصره 3 ـ الحاق 1394/04/31 ـ درصورتی که متوفی و وراث، تبعه خارجی باشند، اموال و دارایی های متوفی که در ایران واقع است، مشمول مالیات بـه نرخ وراث طبقه اول خواهد بود.
تبصره 4 ـ الحاق 1394/04/31 ـ در مواردی که وراث سهم خود از اموال موضوع بندهای (2)، (4) و (5) این ماده را بـه اشخاص ثالث یا وراث دیگر انتقال دهند، علاوه بر مالیات بر ارث بـه شرح این فصل، مشمول مالیات طبق مقررات فصول مربوط خواهند بود.
تبصره 5 ـ الحاق 1394/04/31 ـ حقوق ناشی از عقود اجاره بـه شرط تملیک با بانک ها و سایر نهادهای مالی و اعتباری، نسبت بـه عرصه و اعیان املاک بر اساس ارزش معاملاتی در تاریخ ثبت انتقال بـه نام وراث محاسبه خواهد شد.
وراث از نظر این قانون بـه سه طبقه تقسیم می شوند:
1 ـ وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد، و اولاد اولاد.
2 ـ وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها.
3 ـ وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آنها.
منسوخ 1394/04/31 ـ اموال مشمول مالیات بر ارث عبارتست از کلیه ماترک متوفی واقع در ایران یا خارج از ایران اعم از منقول و غیر منقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی.
تبصره ـ بدهی که متوفی بـه وراث خود دارد در صورتی که مستند بـه مدارک قانونی بوده و اصالت آن مورد تایید هیأت حل اختلاف مالیاتی قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود و درمورد مهریه و نفقه ایام عده تایید هیأت مذکور لازم نیست و در مورد وراث طبقه دوم و سوم کسر دیون منوط بـه آنست که متوفی تا تاریخ فوت خود دارای وراث از طبقه ما قبل حسب مورد بوده باشد.
اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ نرخ مالیات بر ارث نسبت بـه سهم الارث بشرح زیر می باشد:
جدول اصلاحی 1380:
شرح : طبقه اول ـ طبقه دوم ـ طبقه سوم
تا مبلغ 50/000/000 ریال: 15 % ـ 15 % ـ 35 %
تا مبلغ 200/000/000 ریال نسبت بـه مازاد 50/000/000 ریال: 15 % ـ 25 % ـ 45 %
تا مبلغ 500/000/000 ریال نسبت بـه مازاد 200/000/000 ریال: 25 % ـ 35 % ـ 55 %
نسبت بـه مازاد 500/000/000 ریال: 35 % ـ 45 % ـ 65 %
از سهم الارث هر یک از وراث طبقه اول مبلغ سی میلیون ریال بـه عنوان معافیت کسر و مازاد بـه نرخ های مذکور مشمول مالیات می باشد. معافیت مذکور برای هر یک از وراث طبقه اول که کمتر از بیست سال سن داشته یا محجور یا معلول از کارافتاده باشند مبلغ پنجاه میلیون ریال خواهد بود.
تبصره 1 ـ منسوخ 1380 ـ معافیت سهم الارث هر یک از وراث طبقه اول که کمتر از بیست سال سن داشته باشند یا محجور و یا معلول ار کار افتاده یا صرفا مشغول تحصیل بوده و کمتر از 25 سال تمام سن داشته باشند و همچنین فرزندان اناث متوفی که تا حین الفوت متوفی شوهر اختیار نکرده اند بـه سه میلیون ریال افزایش خواهد یافت.
تبصره 2 ـ منسوخ 1380 ـ در صورتی که وراث طبقه دوم کمتر از بیست سال سن یا محجور یا معلول از کار افتاده و یا صرفا بـه تحصیل اشتغال داشته و کمتر از بیست و پنج سال تمام داشته باشند سهم الارث آنها تا یک میلیون و پانصد هزار ریال معاف و مازاد بـه نرخ مذکور مشمول مالیات خواهد بود.
تبصره 3 ـ منسوخ 1380 ـ هر گاه کلیه وراث از طبقه اول بوده و بین آنان عیال یا حداقل یک فرزند کمتر از بیست سال سن یا محجور و یا معلول ار کار افتاده و یا فرزند کمتر از بیست و پنج سال سن و صرفا مشغول تحصیل وجود داشته باشد و اموال غیر منقول متوفی منحصر بـه یک خانه یا آپارتمان مسکونی وراث باشد جمع معافیت های سهم الارث معادل ارزش خانه یا آپارتمان یا مبلغ بیست میلیون ریال هر کدام کمتر است افزایش می یابد و در صورتی که جمع معافیت های سهم الارث معادل یا بیشتر از حد نصاب مذکور باشد حکم این تبصره جاری نخواهد بود.
اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ اموالی که جزء ماترک متوفی باشد و طبق قوانین یا احکام خاص، مالکیت آنها سلب و یا بـه صورت بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده (2) این قانون قرار گیرد، با تایید اشخاص مزبور از شمول مالیات بر ارث خارج و در صورتی که بابت سلب مالکیت عوضی داده شود، ارزش آن عوض یا اموال سلب مالکیت شده هر کدام کمتر باشد، جزء اموال مشمول مالیات بر ارث موضوع ردیفهای مربوط در ماده 17 این قانون محسوب و مشمول مالیات خواهد بود.
منسوخ 1394/04/31 ـ در صورتی که بـه موجب رای هیأت حل اختلاف مالیاتی مطالبات متوفی غیرقابل وصول تشخیص داده شود مطالبات مذکور جزء ماترک منظور نمی شود و اگر مالیات آن قبلا وصول شده باشد مسترد خواهد شد و در صورت وصول احتمالی این گونه مطالبات ورثه ملزم بـه پرداخت مالیات متعلق خواهند بود. در هر صورت وزارت امور اقتصادی و دارایی از نظر تأمین مالیات متعلق میتواند بـه عنوان ثالث در دعوی مربوط شرکت و یا راسا اقامه دعوی نماید.
منسوخ 1371 ـ خرید و یا انتقال ملک یا کارخانه یا سهام با نام یا سهم الشرکه، بـه نام اولاد و اولاد اولاد که صغیر و یا غیر رشید باشند علاوه بر مالیات مربوط بـه معامله، مشمول مالیات مقطوع دیگری بـه نرخ بیست و پنج درصد ارزش مال مورد انتقال که در مورد املاک بر اساس ارزش معاملاتی و در مورد غیر املاک و املاکی که فاقد ارزش معاملاتی است بر اساس بهای روز انجام معامله یا وقوع عقد تقویم می شود، از ناحیه انتقال گیرنده خواهد بود و چنانچه ثابت شود قسمتی از اموال مذکور از محل سهم الارث مذکور از محل سهم الارث یا فروش دارایی های غیر منقول آنها پرداخت شده باشد مابه التفاوت آن مشمول مالیات موضوع این ماده خواهد بود و اگر تمام قیمت اموال مذکور از منابع فوق تأمین شده باشد مالیاتی بـه آن تعلق نخواهد گرفت.
اموال زیر از شمول مالیات این فصل خارج است:
1 – اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایای پایان خدمت، مطالبات مربوط بـه خسارت اخراج، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده نشده و بیمه های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط موسسات بیمه یا بیمه گزار و یا کارفرما از قبیل انواع بیمه های عمر و زندگی، خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آنها حسب مورد که یک جا و یا بـه طور مستمر بـه ورثه متوفی پرداخت می گردد.
2 – اصلاح 1380 ـ اموال منقول متعلق بـه مشمولین بند 4 ماده 39 قرار داد وین مورخ فروردین 1340 و ماده (51) قرارداد وین مورخ اردیبهشت ماه 1342 و بند (4) ماده (38) قرارداد وین مورخ اسفندماه 1353 با رعایت شرایط مقرر در قرار داد مزبور با شرط معامله متقابل.
3 ـ اموالی که برای سازمان ها و موسسه های مذکور در ماده (2) این قانون مورد وقف یا نذر یا حبس واقع گردد بـه شرط تایید سازمان ها و موسسه های مذکور.
4 ـ اصلاح 1394/04/31 ـ اثاث البیت محل سکونت متوفی
وراث طبقات اول و دوم نسبت بـه اموال شهدای انقلاب اسلامی مشمول مالیات بر ارث موضوع این فصل نخواهند بود. احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط بـه تایید یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و یا بنیاد شهید انقلاب اسلامی حسب مورد می باشد.
اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ وراث متوفی (منفردا یا مجتمعا) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها موظفند بـه منظور کسر هزینه های کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی از ماترک موضوع ماده 17 این قانون، ظرف مدت یک سال از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه ای حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین ارزش روز زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی ها طبق فرم نمونه مخصوصی که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می شود بـه انضمام مدارک زیر بـه اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم نماید:
1 ـ رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط بـه بدهی ها و مطالبات متوفی
2 ـ رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت بـه اموال و حقوق مالی است.
3 ـ رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیت نامه متوفی اگر وصیت نامه موجود باشد.
4 ـ در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالت نامه یا قیم نامه
5 ـ رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذی ربط اداره امور مالیاتی مربوط
مکلف است اظهارنامه تسلیمی در مهلت مقرر را رسیدگی و بـه شرح زیر اقدام کند: الف ـ الحاق 1394/04/31 ـ در صورتی که ارزش روز کلیه ماترک متوفی کمتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، اموال و دارایی های متوفی مشمول مالیات موضوع ماده 17 این قانون نخواهد شد و مالیات های پرداختی ماده مذکور با ارائه اسناد و مدارک مثبته بـه پرداخت کننده مسترد خواهد شد.
ب ـ الحاق 1394/04/31 ـ در صورتی که ارزش روز ماترک بیشتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه های کفن و دفن باشد، در این صورت موارد مزبور بـه ترتیب از ارزش روز اموال و دارایی های موضوع بندهای (1)، (2)، (3)، (4) و (5) ماده 17 این قانون کسر و مازاد ماترک حسب مورد بـه ماخذ مقرر در ماده مزبور مشمول مالیات خواهد شد و اضافه مالیات های پرداختی موضوع ماده 17 این قانون با ارائه اسناد و مدارک مثبته بـه پرداخت کننده مسترد خواهد شد.
ج ـ الحاق 1394/04/31 ـ در صورتی که کل ماترک یا بخشی از آن مطابق بندهای (الف) و (ب) مشمول مالیات نباشد، اداره امور مالیاتی موظف است گواهی لازم مبنی بر بلامانع بودن ثبت یا انتقال یا پرداخت یا تحویل اموال و دارایی غیر مشمول متوفی بـه وراث را حسب موارد مذکور در ماده 17 این قانون بـه عنوان مراجع ذی ربط صادر نماید.
تبصره 1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ در صورتی که بدهی متوفی مستند بـه مدارک و اسناد مثبته قانونی بوده و اصالت آن مورد تایید اداره امور مالیاتی صلاحیتدار قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود.
تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ آیین نامه اجرایی این ماده درمورد نحوه رسیدگی، ارزیابی اموال و دارایی ها و صدور گواهی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه می شود و بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.
منسوخ 1394/04/31 ـ اداره امور مالیاتی صلاحیتدار در مورد ارث، اداره امور مالیاتی ای است که آخرین اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن واقع بوده است و اگر متوفی در ایران مقیم نبوده اداره امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود.
تبصره ـ اقامت از نظر این قانون تابع تعاریف مقرر در قانون مدنی می باشد.
اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ مشمولین مالیات بر ارث مکلفند مالیات متعلق را بر اساس اظهارنامه تا سه ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه بـه رسم علی الحساب پرداخت و رسید دریافت دارند.
تبصره ـ منسوخ 1394/04/31 ـ اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است پس از رسیدگی و قطعی شدن مالیات و پرداخت آن مفاصا حساب مالیاتی را حداکثر ظرف مهلت یک هفته طبق مقررات این قانون صادر و بـه ذی نفع تسلیم نماید.
منسوخ 1394/04/31 ـ سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است بـه منظور اجرای صحیح مقررات مالیات بر ارث دفتر مرکزی ارث را در تهران تشکیل دهد. اداره های امور مالیاتی مکلفند اظهارنامه های دریافتی را ظرف مدت یک هفته پس از دریافت بـه دفتر مذکور ارسال نمایند. دفتر مرکزی ارث اظهارنامه های واصله را ثبت و ممهور و ظرف یک ماه جهت اقدامات قانونی بعدی بـه اداره امور مالیاتی مربوط اعاده خواهد نمود. در صورتی که برای یک متوفی اظهارنامه های متعددی واصل شده باشد دفتر مرکزی ارث اظهارنامه های مذکور را بـه اداره امور مالیاتی که اولین اظهارنامه را بـه دفتر مزبور فرستاده است ارسال و مراتب را بـه سایر اداره های امور مالیاتی ذیربط اعلام خواهد نمود.
اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامه مؤدیان را طبق مقررات این فصل رسیدگی و ارزش اموال را تشخیص و بـه شرح زیر عمل کند:
الف ـ در صورتی که جمع ارزش اموال مشمول مالیات اظهار شده در اظهارنامه با ارزش تعیین شده همان اموال توسط اداره امور مالیاتی بیش از پانزده درصد اختلاف نداشته باشد اظهارنامه را قطعی تلقی و مراتب را ظرف شش ماه بـه مؤدی ابلاغ نماید.
ب ـ در صورتی که اختلاف بیش از پانزده درصد باشد و همچنین در مواردی که وراث یا نماینده قانونی آنها و سایر کسانی که طبق مقررات این قانون مکلف بـه دادن اظهارنامه هستند از تسلیم اظهارنامه خودداری کنند یا در اظهارنامه قسمتی از اموال را ذکر ننمایند مالیات متعلق را بر طبق مقررات این قانون تشخیص و بـه مؤدی ابلاغ کند.
تبصره ـ اصلاح 1380 ـ هر گاه وراث ظرف یک ماه از تاریخ اخطار کتبی اداره امور مالیاتی از ارائه اموال بـه منظور ارزیابی خودداری نمایند اداره امور مالیاتی نسبت بـه تعیین بهای اموال راسا اقدام خواهد نمود.
منسوخ 1394/04/31 ـ اداره امور مالیاتی مکلف است پس از تسلیم اظهارنامه از طرف وراث یا نماینده قانونی آنها در صورت درخواست کتبی ظرف یک هفته گواهینامه متضمن رونوشت مصدق ریز ماترک را که در اظهارنامه نوشته شده صادر و بـه مؤدی تسلیم نماید این گواهینامه فقط از نظر صدور برگ حصر وراثت معتبر است رسیدگی بـه تقاضای حصر وراثت در دادگاه ها موکول بـه ارائه گواهینامه مذکور در این ماده خواهد بود و مدیران دفتر دادگاه های صادرکننده تصدیق حصر وراثت موظفند رونوشت گواهی شده آن را ظرف پانزده روز از تاریخ صدور بـه اداره امور مالیاتی محل بفرستند.
اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ ماخذ ارزیابی املاک اعم از عرصه یا اعیان ارزش معاملاتی ملک با رعایت تبصره (1) ماده 59 این قانون در زمان فوت بوده و ماخذ ارزیابی سایر اموال و حقوق مالی متوفی ارزش آنها در تاریخ فوت خواهد بود.
تبصره 1 ـ اثاث البیت محل سکونت از نظر مالیاتی جزء ماترک متوفی محسوب نخواهد شد.
تبصره 2 ـ اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ در مورد ساختمان هایی که با توجه بـه نوع مصالح یا طرز معماری خاص دارای ارزش فوق العاده هستند ارزش معاملاتی اعیانی ملاک نبوده و اداره امور مالیاتی مکلف است در این مورد و همچنین در ارزیابی جواهر و اشیاء نفیس از نظر کارشناس یا کارشناسان و متخصص یا متخصصین ذیربط استفاده کند.
تبصره 3 – منسوخ 1394/04/31 ـ در مواردی که منفعت مال مورد وصیت یا نذر واقع می شود و همچنین در حبس چنانچه پس از انقضای مدت اصل مال عاید وراث شود ارزش مال مورد وصیت و نذر و حبس بـه تاریخ حین الفوت مورث یا رعایت مسلوب المنفعه بودن آن تقویم و بـه سهم الارث وراثی که مال عاید آنها می شود اضافه و مشمول مالیات بر ارث خواهد بود.
تبصره 4 ـ منسوخ 1394/04/31 ـ حقوق ناشی از عقود اجاره بـه شرط تملیک با بانک ها نسبت بـه عرصه و اعیان املاک بر اساس ارزش معاملاتی حین الفوت متوفی محاسبه خواهد شد.
ماموران کنسولی ایران در خارج از کشور موظفند ظرف سه ماه از تاریخ اطلاع از وقوع فوت اتباع ایرانی مراتب را ضمن ارسال کلیه اطلاعات در مورد ماترک آنان اعم از منقول یا غیر منقول واقع در کشور محل ماموریت خود با تعیین مشخصات و ارزش آنها از طریق وزارت امور خارجه بـه وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام نمایند.
تبصره ـ آیین نامه اجرایی این ماده ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این قانون توسط وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی و امور خارجه تهیه و بـه تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
اصلاح 1394/04/31 ـ اشخاص زیر مجاز نیستند قبل از اخذ گواهی پرداخت مالیات مربوط موضوع این قانون، اموال و دارایی های متوفی را بـه وراث یا موصی له تسلیم کنند و یا بـه نام آنها ثبت و یا معاملاتی راجع بـه اموال و دارایی های مزبور انجام دهند:
1 ـ بانک ها و سایر موسسات مالی و اعتباری، شرکت ها، موسسات، نهادهای عمومی غیردولتی و سایر اشخاص حقوقی دولتی و غیردولتی که وجوه نقد یا سفته یا جواهر و یا هر نوع مال دیگر از متوفی نزد خود دارند.
2 ـ ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیر منقول را بـه اسم وراث یا موصی له ثبت می نمایند.
3 ـ دفاتر اسناد رسمی موقعی که می خواهند تقسیم نامه یا هر نوع معامله وراث راجع بـه اموال و دارایی های متوفی را ثبت نمایند.
4 ـ شرکت هایی که متوفی در آنها مالک سهام یا سهم الشرکه می باشد.
5 ـ شرکت های کارگزاری، صندوق های سرمایه گذاری و سایر نهادهای مالی
6 ـ صندوق های دادگستری و صندوق های ادارات ثبت اسناد و املاک کشور
اشخاص مذکور در بندهای یادشده (به استثنای اشخاص موضوع بندهای (2) و (6) این ماده و اشخاص موضوع بندهای (1) و (2) ماده (2) این قانون) در صورت تخلف علاوه بر اینکه تا معادل ارزش مال مشمول وراث نسبت بـه پرداخت مالیات و جرائم متعلق مسئولیت تضامنی دارند، مشمول جریمه ای بـه میزان دو برابر مالیات متعلق نیز خواهند بود. در مورد بانک ها، شرکت ها و موسسات دولتی، متخلف و شرکا و معاونان وی در تخلف نیز مسئولیت تضامنی خواهند داشت.
محاکم دادگستری، ادارات اجرای احکام دادگستری، ادارات ثبت اسناد و املاک کشور، سازمان اوقاف و امور خیریه و اداره سرپرستی صغار و محجورین، صندوق های دادگستری، صندوق های ادارات ثبت اسناد و املاک کشور و اشخاص موضوع بندهای (1) و (2) ماده (2) این قانون در صورتی که در حیطه وظایف قانونی خود حکمی را در خصوص اموال و دارایی های متوفی صادر یا اجرا نمایند، موظفند رونوشت یا تصویر آن حکم را ظرف مهلت ده روز حسب مورد پس از صدور یا اجرا بـه سازمان امور مالیاتی کشور ارسال کنند.
کارکنان مقصر کلیه اشخاص حقوقی مذکور، در صورت عدم ارسال حکم یا عدم اخذ مفاصای مالیاتی، علاوه بر مجازات مربوط بـه تخلفات اداری و قانونی دستگاه مربوط بـه خود، مکلف بـه پرداخت جزای نقدی معادل دوبرابر خسارت وارده بـه دولت با اقامه دعوی از طرف سازمان امور مالیاتی کشور بـه موجب حکم مراجع قضایی ذی ربط خواهند بود. این حکم در مورد شرکا و معاونان متخلفان مذکور نیز مجری است.
تبصره 1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ سازمان امور مالیاتی کشور می تواند اشخاصی را که اموال موضوع بند (1) ماده 17 این قانون را نزد خود دارند مکلف نماید قبل از پرداخت یا تحویل اموال مزبور بـه وراث، مالیات متعلق را کسر و تا آخر ماه بعد از پرداخت بـه حساب سازمان امور مالیاتی کشور واریز و مابقی آن را بـه وراث یا ذی نفعان دیگر پرداخت نمایند در این صورت اشخاص مذکور مکلفند مشخصات وراث یا ذی نفعان دیگر و مبالغ پرداختی را ظرف مدت مذکور بـه سازمان امور مالیاتی کشور اعلام کنند.
تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ آیین نامه اجرایی این ماده بـه پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی ظرف مدت شش ماه پس از تصویب این قانون بـه تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
منسوخ 1394/04/31 ـ ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیر منقول را بـه اسم وراث یا موصی له ثبت می نمایند همچنین کلیه دفاتر اسناد رسمی در موقعی که می خواهند تقسیم نامه یا هر نوع معامله وراث راجع بـه ماترک ثبت کنند باید گواهی نامه اداره امور مالیاتی صلاحیتدار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این که مالیات متعلق کلا پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده است، مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهینامه مجاز بـه ثبت نیستند.
اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ بانک ها و شرکت ها و موسسات و اشخاصی که وجوه نقد یا سفته یا جواهر یا سهام یا سهم الشرکه و یا هر نوع مال دیگر از متوفی نزد خود دارند مجاز نخواهند بود آن را بـه وراث یا وصی حسب مورد تسلیم و یا بـه آنان ثبت نمایند مگر این که گواهینامه موضوع قسمت اخیر ماده 35 این قانون ارائه گردد.
اصلاح 1388/11/27 و منسوخ 1394/04/31 ـ در صورتی که بـه موجب احکام دادگاه ها بر اساس حقوق مالی متوفی، مالی بـه ورثه برسد مدیران دادگاه ها مکلفند رونوشت حکم را بـه اداره امور مالیاتی مربوط ارسال دارند تا در صورتی که قبلا مالیات آن وصول نشده باشد اقدام بـه مطالبه مالیات گردد. این حکم در مواردی که اسناد و مدارک تازه ای مربوط بـه دارایی متوفی بـه دست آید نیز جاری خواهد بود. در صورتی که پس از قطعیت مالیات، اسناد و مدارک تازه ای مربوط بـه بدهی متوفی یا عدم تعلق دارایی بـه وی ارائه گردد و در محاسبه مالیات موثر باشد پرونده امر جهت صدور رای مقتضی بـه هیأت حل اختلاف مالیاتی ارسال و طبق رای هیأت اقدام خواهد شد.
اصلاح 1394/04/31 ـ اموالی که بـه موجب نذر یا وصیت حسب مورد بـه وراث منتقل می شود بـه نرخ مذکور در ماده (17) این قانون و در صورتی که بـه غیر وراث بـه استثنای اشخاص مذکور در بند (3) ماده (24) این قانون، منتقل شود مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی خواهد بود. در مواردی که منافع مالی، مورد نذر یا وصیت باشد و همچنین منافع مالی که مورد وقف و حبس است، اشخاص منتفع از منافع بـه استثنای اشخاص مذکور در بند (3) ماده (24) این قانون نسبت بـه منافع هر سال مشمول مالیات بر درآمد خواهند بود.
تبصره ـ مال مورد وصیت وقتی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.
اصلاح 1394/04/31 ـ در مورد وقف، متولی و در مورد حبس و نذر، حبس و نذر کننده و در مورد وصیت، وصی، مکلفند حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ وقوع عقد یا فوت موصی حسب مورد اظهارنامه ای روی نمونه ای که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه می شود حاوی مشخصات و ارزش مال مورد وقف یا حبس یا نذر یا وصیت بـه انضمام اسناد مربوطه بـه حوزه مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت دارند مالیات متعلق را حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه پرداخت کنند.
تبصره ـ اصلاح 1394/04/31 ـ در مواردی که موضوع وقف یا حبس یا نذر یا وصیت از مصادیق بند (3) ماده (24) این قانون یا مشمول مقررات فصل مالیات بر درآمد اتفاقی باشد واقف یا متولی، یا حبس و نذر کننده یا وصی حسب مورد مکلفند مشخصات اموال مورد وقف یا حبس یا نذر یا وصیت و مشخصات ذی نفع را روی نمونه ای که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می شود درج و حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ وقوع عقد یا فوت موصی بـه اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم کنند و رسید دریافت دارند.
منسوخ 1394/04/31 ـ در صورتی که مشمولان مالیات این فصل قادر بـه پرداخت تمام یا قسمتی از مالیات خود نباشند سازمان امور مالیاتی کشور می تواند با اخذ تضمین معتبر قرار تقسیط آن را تا مدت سه سال از تاریخ قطعی شدن مالیات متعلق بدهد و در صورتی که دادن تضمین و تقسیط برای وراث مقدور نباشد می توانند طبق ماده 41 این قانون عمل کنند.
اصلاح 130/11/27 و منسوخ 1394/04/31 ـ سازمان امور مالیاتی کشور می تواند در صورتی که جزء ماترک، وجوه نقد موجود نباشد بـه تقاضای کتبی وراث معادل مالیات متعلق مالی را اعم از منقول یا غیر منقول از ماترک با توافق وراث انتخاب و بـه قیمتی که مبنای محاسبه مالیات بر ارث قرار گرفته است بـه جای مالیات قبول کند.
تبصره ـ منسوخ 1394/04/31 ـ در صورتی که در اجرای این ماده مالی بـه جای مالیات قبول شود انتقال آن بـه سازمان امور مالیاتی کشور مشمول هیچ گونه مالیاتی نخواهد بود.
اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ در صورتی که جزء ماترک متوفی کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد و ارزش سایر اموال متوفی تکافوی مالیات ارث متعلق بـه ماترک را نکند پس از وصول مالیات از محل سایر اموال نسبت بـه مازاد مالیات و همچنین در مواردی که ماترک منحصر بـه کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است در صورت تقاضای وراث با تقسیط مالیات در مدت مناسبی موافقت نماید.
منسوخ 1394/04/31 ـ در صورتی که بانک ها و شرکت ها و موسسات و اشخاصی که مالی از متوفی نزد خود دارند از اجرای مواد 34 و 36 این قانون تخلف نمایند علاوه بر اینکه تا معادل ارزش مالی که نزد آنها بوده با وراث نسبت بـه پرداخت مالیات و جرایم متعلق مسئولیت تضامنی دارند مشمول جریمه ای معادل پنج درصد قیمت مال نیز خواهند بود. در مورد بانک ها و شرکت های دولتی و موسسات دولتی، متخلف و شرکاء و معاونان وی در تخلف نیز مسئولیت تضامنی خواهند داشت.
