قانون مجازات اسلامی 1392

مسئولیت کیفری در حدود، قصاص و تعزیرات تنها زمانی محقّق است کـه فرد حین ارتکاب جرم، عاقل، بالغ و مختار باشد، بـه جز در مورد اکراه بر قتل کـه حکم آن در کتاب سوم «قصاص» آمده است.

مسئولیت کیفری شخصی است.

مسئولیت کیفری بـه علت رفتار دیگری تنها در صورتی ثابت است کـه شخص بـه طور قانونی مسئول اعمال دیگری باشد یا در رابطه با نتیجۀ رفتار ارتکابی دیگری، مرتکب تقصیر شود.

در مسئولیت کیفری اصل بر مسئولیت شخص حقیقی است و شخص حقوقی در صورتی دارای مسئولیت کیفری است کـه نمایندۀ قانونی شخص حقوقی بـه نام یا در راستای منافع آن مرتکب جرمی شود.

مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی مانع مسئولیت اشخاص حقیقی مرتکب جرم نیست.

در تحقق جرایم عمدی علاوه بر علم مرتکب بـه موضوع جرم، باید قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز گردد. در جرایمی کـه وقوع آنها براساس قانون منوط بـه تحقّق نتیجه است، قصد نتیجه یا علم بـه وقوع آن نیز باید محرز شود.

تحقّق جرایم غیر عمدی، منوط بـه احراز تقصیر مرتکب است. در جنایات غیر عمدی اعم از شبه عمدی و خطای محض، مقررات کتاب قصاص و دیات اعمال می شود. تبصره ـ تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است. مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها، حسب مورد، از مصادیق بی احتیاطی یا بی مبالاتی محسوب می شود.