قانون امور حسبی مصوب 1319/04/02

علاوه بر اشخاص مذکور در ماده 1219 و 1220 و 1221 قانون مدنی، شهرداری و اداره آمار و ثبت احوال و مامورین آنها و دهبان و بخشدار در هر محل مکلفند پس از اطلاع بـه وجود صغیری کـه محتاج بـه تعیین قیم است بـه دادستان شهرستان حوزه خود اطلاع دهند.

هر یک از دادگاه ها کـه در جریان دعوی مطلع بـه وجود محجوری شود کـه ولی یا وصی یا قیم نداشته باشد باید بـه دادستان برای تعیین قیم اطلاع بدهد.

در رسیدگی بـه درخواست حجر دادگاه نسبت بـه اشخاصی کـه مجنون یا سفیه معرفی شده اند هرگونه تحقیقی کـه لازم بداند بعمل میآورد و می تواند اشخاصی کـه اطلاعات آن ها را قابل استفاده بداند احضار نموده و یا برای تحقیق از اشخاص نامبرده نماینده بفرستد و پس از رسیدگی و تحقیقات لازم و احراز حجر حکم بـه حجر می دهد و در صورت عدم احراز حجر درخواست حجر را رد می نماید.

هر گاه دادگاه لازم بداند از کسی کـه محجور معرفی شده تحقیق کند و آن شخص نتواند در دادگاه بواسطه عذر موجه حاضر شود دادرس دادگاه شخصا یا بوسیله نماینده در خارج از دادگاه از او تحقیق می نماید.

هر گاه صغیری کـه ولی خاص ندارد در زمان رسیدن بـه سن رشد سفیه یا مجنون باشد قیم باید بـه دادستان جنون یا سفه او را اطلاع دهد و دادستان پس از اطلاع بـه این امر مکلف است در موضوع جنون و سفاهت تحقیق نموده و دلایل آن را اعم از نظریات کارشناس و اطلاعات مطلعین و غیره بـه دادگاه بفرستد و دادگاه پس از رسیدگی و احراز جنون یا سفه حکم بـه استمرار و بقا حجر صادر می نماید در این صورت ممکن است قیم سابق را هم بـه قیمومت ابقا نمود.

برای چند نفر از اشخاص محتاج بـه قیم میتوان یک قیم معین نمود مگر آنکه اداره امور هر یک از آنها محتاج بـه قیم علی حده باشد.

پدر یا مادر محجور مادام کـه شوهر ندارد با داشتن صلاحیت برای قیمومت بر دیگران مقدم میباشد.

در صورت محجور شدن زن شوهر با داشتن صلاحیت برای قیمومت بر دیگران مقدم است.

در مورد تعدد قیم و همچنین در موردی کـه ناظر معین شده است دادگاه معین میکند کـه در صورت اختلاف نظر بین قیم ها یا بین قیم و ناظر بـه دادگاه یا شخص ثالثی رجوع نماید و یا ترتیب دیگری را برای رفع اختلاف پیش بینی نماید.

دادگاه می تواند شخصی را کـه درخواست حجر او شده است قبل از صدور حکم و یا بعد از صدور حکم و قبل از قطعی شدن آن از بعض یا تمام تصرفات در اموال موقتا ممنوع نماید، و در اینصورت دادگاه امینی موقتا برای حفظ اموال و تصرفاتی کـه ضرورت دارد معین می نماید.

بعد از قطعی شدن حکم حجر بواسطه انقضا مدت پژوهش یا صدور حکم پژوهشی بـه حجر اقدام بـه تعیین قیم می گردد.

دادستان و محجور و قیم محجور نسبت بـه تصمیمات دادگاه در موارد زیر می توانند پژوهش بخواهند اگر قیم متعدد باشد هر یک از آنها حق پژوهش دارند: 1 ـ حکم حجر. 2 ـ حکم بقا حجر. 3 ـ رفع حجر. 4 ـ رد درخواست حجر. 5 ـ رد درخواست بقا حجر. 6 ـ رد درخواست رفع حجر.

نصب قیم در صورتی کـه قیم در دادگاه حاضر باشد حضوراً بـه او اعلام و اگر در دادگاه حاضر نباشد باید فورا بـه او ابلاغ گردد.

قیم باید در ظرف سه روز پس از ابلاغ با رعایت مسافت قبول یا عدم قبول قیمومت را بـه دادستان اطلاع دهد و اگر در این مدت قبول خود را اطلاع نداد یا قیمومت را قبول نکرد دادستان دادگاه را برای تعیین شخص دیگری بـه سمت قیمومت مطلع میکند. و هر گاه قبل از تعیین قیم جدید شخصی کـه قبلا بـه قیمومت معین شده قبول قیمومت را بـه دادستان اطلاع دهد شخص دیگری معین نخواهد شد.

دادگاه در تمام امور تصمیمات خود را بهر طریقی کـه مقتضی بداند بـه دادستان اطلاع می دهد.

اثر حجر از تاریخ قطعیت حکم مترتب می شود لیکن اگر ثابت شود کـه علت حجر قبل از تاریخ حکم حجر وجود داشته اثر حجر از تاریخ وجود علت حجر مترتب می شود.

در مواردی کـه علت حجر بعد از رشد حادث شده باشد دادگاه باید ابتدا تاریخ حجر را کـه بر او معلوم شده است در حکم خود قید نماید.

حکم حجر یا رفع حجر مانع نیست کـه اگر اهلیت یا عدم اهلیت یکی از متعاملین در دادگاهی قبل از حکم حجر و یا بعد از رفع حجر ثابت شود دادگاه بـه آنچه نزد او ثابت شده است ترتیب اثر دهد.

در صورتی کـه محجور ولی یا وصی داشته باشد دادستان و دادگاه حق دخالت در اداره امور او ندارند و فقط دادرس بعد از رسیدگی لازم می تواند وصایت وصی را تصدیق نماید.