قانون امور حسبی مصوب 1319/04/02

وصیت نامه اعم از اینکه راجع باشد بـه وصیت عهدی یا تملیکی منقول یا غیرمنقول ممکن است بطور رسمی یا خودنوشت یا سری تنظیم شود.

ترتیب تنظیم وصیت نامه رسمی و اعتبار آن بطوری است کـه برای اسناد تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی مقرر است.

وصیت نامه خودنوشت در صورتی معتبر است کـه تمام آن بـه خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ روز و ماه و سال بـه خط موصی بوده و بـه امضا او رسیده باشد.

وصیت نامه سری ممکن است بـه خط موصی یا بـه خط دیگری باشد ولی در هر صورت باید بـه امضا موصی برسد و بـه ترتیبی کـه برای امانت اسناد در قانون ثبت اسناد مقرر گردیده در اداره ثبت اقامتگاه موصی یا محل دیگری کـه در آیین نامه وزارت دادگستری معین میگردد امانت گذارده می شود.

کسی کـه سواد ندارد نمی تواند بـه ترتیب سری وصیت نماید.

کسی کـه نمی تواند حرف بزند هر گاه بخواهد وصیت نامه سری تنظیم کند باید تمام وصیت نامه را بـه خط خود نوشته و امضا نماید و نیز در حضور مسئول دفتر رسمی روی وصیت نامه بنویسد کـه این برگ وصیت نامه او است و در اینصورت مسئول دفتر باید روی پاکت یا لفافی کـه وصیت نامه در او است بنویسد کـه عبارت مزبور را موصی در حضور او نوشته است.

وصیت نامه سری را موصی همه وقت می تواند بـه ترتیبی کـه برای استرداد اسناد امانتی مقرر است استرداد نماید.

در موارد فوق العاده از قبیل جنگ یا خطر مرگ فوری و امراض ساریه و مسافرت در دریا کـه مراوده نوعا مقطوع و بـه این جهت موصی نمی تواند بیکی از طرق مذکور وصیت کند ممکن است وصیت بـه طریقی کـه در مواد بعد ذکر می شود واقع شود.

افراد و افسران نظامی و کسانی کـه در ارتش اشتغال بکاری دارند می توانند نزد یک نفر افسر یا هم ردیف او با حضور دو گواه وصیت خود را شفاها اظهار نمایند.

در صورتی کـه نظامی یا کسی کـه در ارتش اشتغال بـه کاری دارد بیمار یا مجروح باشد ممکن است وصیت خود را در حضور رییس بهداری ارتش و مدیر بیمارستان کـه موصی آنجاست اظهار نماید.

اشخاصی می توانند بـه ترتیب مذکور در دو ماده قبل وصیت نمایند کـه در جنگ یا مامور عملیات جنگی باشند و یا در محلی زندانی یا محصور باشند کـه مراوده ای با خارج نباشد.

در سایر موارد مذکور در ماده 283 موصی می تواند در حضور دو نفر گواه وصیت خود را اظهار نماید و یکی از آن دو گواه اظهارات او را با تعیین تاریخ روز و ماه و سال و محل وقوع وصیت نوشته و موصی و گواه ها آنرا امضا مینمایند و اگر موصی نتواند امضا کند گواه ها این نکته را در وصیت نامه قید میکنند.

اشخاصی کـه مطابق ماده 284 و 285 وصیت نزد آنها شده و همچنین گواه های مذکور در ماده قبل در اول زمان امکان باید در اداره ثبت اسناد یا محلی کـه در آیین نامه وزارت دادگستری تعیین می شود حاضر شده وصیت نامه را مطابق مقررات راجع بـه امانت گذاردن اسناد امانت بگذارند و ضمنا اعلام کنند کـه این آخرین وصیت موصی است کـه با داشتن اهلیت اظهار داشته.

در صورتی کـه اشخاص مذکور در ماده 284 و 285 اظهارات موصی را ننوشته باشند در اول زمان امکان نزد دادرس دادگاه بخشی کـه بـه او دسترسی دارند حاضر شده و اظهارات موصی را با تاریخ و محل وقوع وصیت و اهلیت موصی شفاها اظهار میدارند. اظهارات مزبور در صورت مجلس نوشته شده و بـه امضا دادرس دادگاه بخش و گواه ها می رسد.

وصیتی کـه مطابق مواد قبل (در موارد غیرعادی) واقع می شود بعد از گذشتن یکماه از تاریخ مراجعت و رسیدن موصی بـه محلی کـه بتواند بیکی از طرق مذکور در ماده 276 وصیت کند یا گذشتن یکماه از تاریخ باز شدن راه و مرتفع شدن مانعی کـه بواسطه آن مانع نتوانسته موصی بیکی از طرق مذکور وصیت نماید بی اعتبار می شود مشروط بـه این کـه در مدت نامبرده موصی متمکن از وصیت باشد.

هر وصیتی کـه بـه ترتیب مذکور در این فصل واقع نشده باشد در مراجع رسمی پذیرفته نیست مگر اینکه اشخاص ذی نفع در ترکه بـه صحت وصیت اقرار نمایند.

هر دادگاه ـ اداره ـ بنگاه یا شخصی کـه وصیت نامه بـه او سپرده شده و نیز دادگاهی کـه در موارد فوق العاده وصیت در آنجا اظهار گردیده مکلف است بعد از اطلاع بـه فوت موصی وصیت نامه یا صورت مجلس راجع بـه وصیت را بـه دادگاه بخشی کـه برای رسیدگی بـه امور راجع بـه ترکه متوفی صالح است بفرستد اعم از اینکه وصیت نامه نامبرده بـه حسب قانون قابل ترتیب اثر باشد یا نباشد و هر گاه وصیت نامه متعدد باشد باید تمام آنها فرستاده شود.

هر گاه کسی کـه وصیت نامه نزد او است خارج از مقر دادگاه بخش مذکور فوق باشد می تواند وصیت نامه را بـه دادگاه محل خود تسلیم نماید و آن دادگاه مکلف است فورا وصیت نامه را بـه دادگاه بخش نامبرده بفرستد.

دادگاه بخش در آگهی کـه برای اداره یا تصفیه ترکه یا تصدیق حصر وراثت می شود قید میکند کـه هر کس وصیت نامه از متوفی نزد او ست در مدت سه ماه بـه دادگاهی کـه آگهی نموده بفرستد و پس از گذشتن این مدت هر وصیت نامه (جز وصیت نامه رسمی و سری) ابراز شود از درجه اعتبار ساقط است.

پس از گذشتن مدت مذکور فوق دادگاه بخش وقتی را برای افتتاح وصیت نامه تعیین و بـه اشخاصی کـه وراثت آنها معلوم است اطلاع می دهد کـه در وقت مزبور حاضر شوند.

هنگام ابراز وصیت نامه دادرس دادگاه بخش باید با حضور نماینده دادستان یا مدیر دفتر صورت مجلسی مشتمل بر خلاصه وصیت و اینکه وصیت نامه در حضور او باز شده و خصوصیات وصیت نامه از قبیل مهر و موم و غیره تنظیم و بـه امضا حضار برساند. وصیت نامه سری را دادرس دادگاه بخش با حضور اشخاصی باز می نماید کـه لفاف آنرا امضا یا مهر کرده و در تاریخ باز کردن زنده و در مقر دادگاه حاضر هستند. اصل وصیت نامه کـه مطابق این ماده نزد دادرس دادگاه بخش باز می شود بـه دفتر امانات ثبت فرستاده می شود و رونوشت آن در دفتر دادگاه میماند ـ اشخاص ذی نفع می توانند از آن رونوشت بگیرند.

بعد از باز شدن وصیت نامه دادگاه بخش بـه اشخاصی کـه وصیت بـه نفع آنها شده یا کسانی کـه وصی معین شده اند مراتب را اطلاع می دهد.

وصیت نامه وقتی معتبر است کـه تمام آن موجود باشد و ادعا فقدان وصیت نامه اعم از اینکه این دعوی نسبت بـه تمام وصیت نامه یا قسمتی از آن باشد مسموع نیست.

ترتیب صدور سند مالکیت بنام ورثه یا موصی له نسبت بـه اموال غیر منقول کـه بنام مورث ثبت شده است در آیین نامه وزارت دادگستری معین می شود.