قانون امور حسبی مصوب 1319/04/02

در صورتی کـه وراث متوفی یا سایر اشخاص ذی نفع بخواهند تصدیق انحصار وراثت تحصیل کنند درخواست نامه کتبی مشتمل بر نام و مشخصات درخواست کننده و متوفی و ورثه و اقامتگاه آنها و نسبت بین متوفی و وارث تنظیم نموده بـه دادگاه تسلیم می نماید.

اصلاح 1374/04/18 ـ دادگاه رسیدگی کننده درخواست متقاضی را یک نوبت در روزنامه کثیرالانتشار یا محلی آگهی می نماید. تبصره ـ در نقاطی کـه روزنامه دائر نیست دادگاه می تواند بجای آگهی در روزنامه محلی بـه تعداد لازم بـه هزینه متقاضی گواهی حصر وراثت آگهی تهیه نموده و در معابر همان محل الصاق نماید تاریخ الصاق آگهی ها کـه باید در یک روز بعمل آید بوسیله صورت جلسه کـه مامورین ابلاغ نسبت بـه این موضوع تهیه مینمایند رعایت خواهد گردید.

اصلاح 1374/04/18 ـ پس از انقضای یک ماه از تاریخ نشر آگهی در صورتی کـه معترضی نبود دادگاه تمام ادله و اسناد درخواست کننده تصدیق را از برگ شناسنامه و گواهی گواه و غیره در نظر گرفته، تصدیقی مشعر بر وراثت و تعیین تعداد وراث و نسبت آنها بـه متوفی صادر می نماید و در صورت اعتراض، دادگاه جلسه ای برای رسیدگی بـه اعتراض معین نموده بـه معترض و درخواست کننده تصدیق اطلاع می دهد و در جلسه پس از رسیدگی حکم خواهد داد. این حکم برابر مقررات قابل تجدیدنظر است.

دادگاه بخش می تواند گواه ها را احضار کرده و گواهی آنان را استماع کند. چنانچه گواه در خارج از مقر دادگاه ساکن باشد تحقیق از گواه بوسیله دادگاه محل اقامت گواه یا نزدیکترین دادگاه محل اقامت گواه بعمل خواهد آمد.

اصلاح 1374/04/18 ـ در صورتی کـه بهای ترکه بیش از پنجاه هزار ریال نباشد آگهی مذکور در ماده 361 بعمل نخواهد آمد و دادگاه بـه ادله و اسناد و اظهارات گواهان درخواست کننده رسیدگی کرده و درخواست تصدیق را بـه حسب اقتضا دلائل قبول یا رد می نماید. تبصره ـ در مورد این ماده دادگاه باید در اولین فرصت و اسرع وقت نسبت بـه درخواست تصدیق رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید

در صورتی کـه بواسطه معلوم نبودن ورثه یا برای تصفیه ترکه و غیره قبلا برای معرفی ورثه آگهی شده باشد صدور تصدیق انحصار وراثت محتاج بـه آگهی جدید نبوده و در صورت درخواست هر یک از ورثه یا اشخاص ذی نفع تصدیق انحصار وراثت صادر خواهد شد.

رای دادگاه دایر بـه رد درخواست تصدیق قابل پژوهش و فرجام است.

در کلیه مواردی کـه دادستان تشخیص دهد کـه متوفی بلاوارث بوده و درخواست اشخاص برای صدور تصدیق بی اساس است می تواند بـه درخواست تصدیق وراثت اعتراض نماید و نیز می تواند در صورتی کـه متوفی را بلاوارث بداند بـه تصدیق انحصار وراثت در موردی هم کـه تصدیق مسبوق بـه آگهی نبوده است اعتراض کند و در هر حال دادستان حق دارد از رای دادگاه پژوهش و فرجام بخواهد.

مادامی کـه برای محجور قیم و برای غایب امین معین نشده دادستان می تواند بنام محجور و غایب بـه درخواست تصدیق انحصار وراثت اعتراض نماید.

در مورد ماده 364 اشخاص ذی نفع می توانند بـه درخواست تصدیق و همچنین بته صدیقی کـه در موضوع وراثت صادر می شود اعتراض نمایند و رای دادگاه در این خصوص قابل پژوهش و فرجام است.

اشخاصی کـه تصدیق انحصار وراثت تحصیل کرده اند می توانند مطابق تصدیق نامبرده ترکه و مطالبات متوفی را از کسانی کـه مدیون یا متصرف مال متوفی هستند مطالبه نمایند. مدیون یا متصرف اموال متوفی باید ترکه و مطالبات متوفی را بـه آنها تسلیم نماید. و در صورت تادیه دین و یا تسلیم مال در مقابل هر مدعی وراثت بری محسوب خواهند شد و مدعی نامبرده حق رجوع بـه شخص یا اشخاصی خواهند داشت کـه طلب متوفی را وصول و یا مال متعلق بـه او را دریافت نموده اند. تبصره ـ منسوخ 1337 ـ چنانچه دین یا مال یا اوراق بهادار از طرف اشخاص بـه عنوان وراثت مورد مطالبه قرار گیرد در صورتی کـه بهای آن زاید از مبلغ 50 هزار ریال نبوده خواستن تصدیق انحصار وراثت از طرف متصرف یا مدیون ضرورتی ندارد و در این مورد مطالبه کنندگان مال یا دین می توانند استشهادی کـه مثبت سمت و انحصار وراثت آنها باشد ارائه دهند و متصرف یا مدیون اگر وجود مال یا سند یا دین را منکر نباشد باید آنچه را کـه مورد مطالبه واقع شده است بـه آنان تسلیم و تادیه کند. در موردی کـه سهم الارث هر یک از ورثه از مجموع ترکه مورث بیشتر از معادل مبلغ 50 هزار ریال نباشد تسلیم تصدیق انحصار وراثت یا رونوشت گواهی شده آن بـه اداره ثبت و دفتر اسناد رسمی الزامی نبوده و ورثه می توانند استشهادی کـه وراثت و انحصار آنها را محرز نماید و در سهم الارث هم توافق داشته باشند تسلیم کنند تا ملک غیر منقول کـه بنام مورث ثبت شده است بنام آنها ثبت گردد یا مورد معامله قرار گیرد. میزان بهای ترکه مذکور در ماده 364 قانون امور حسبی از مبلغ یک هزار ریال بـه 50 هزار ریال مقرر می شود.

مدیون کـه بدهی خود را بـه وارث متوفی می دهد می تواند رونوشت گواهی شده انحصار وراثت را از وارث بخواهد.

در تصدیق انحصار وراثت باید نسبتی کـه وارث یا ورثه بـه مورث خود دارند از متروکات بـه نحو اشاعه معین شود.

در تصدیق انحصار وراثت بـه درخواست ورثه دادگاه حصه هر یک از ورثه را معین می نماید.

در صورتی کـه ورثه بخواهند ملک غیر منقولی کـه بنام مورث ثبت شده است بنام آنها ثبت گردد باید تصدیق انحصار وراثت یا رونوشت گواهی شده آن را کـه مشتمل بر تعیین سهام باشد بـه اداره ثبت تسلیم نمایند.