قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21

خط، مهر، امضاء و اثر انگشت أسناد عادی را کـه نسبت بـه آن إنکار یا تردید یا ادعای جعل شده باشد، نمی توان دساس تطبیق قرار داد، هر چند کـه حکم بـه صحّت آن شده باشد.

می توان کسی را کـه خط یا مهر یا امضاء یا اثر انگشت منعکس در سند بـه او نسبت داده شده است، اگر در حال حیات باشد، برای استکتاب یا أخذ اثر انگشت یا تصدیق مهر دعوت نمود. عدم حضور یا امتناع او از کتابت یا زدن انگشت یا تصدیق مهر می تواند قرینه صحت سند تلقی شود.

اگر اوراق و نوشته ها و مدارکی کـه باید أساس تطبیق قرار گیرد در یکی از ادارات یا شهرداری ها یا بانک ها یا مؤسساتی کـه با سرمایه دولت تأسیس شده است موجود باشد، برابر مقررات ماده 212 آن ها را به محل تطبیق می آورند. چنانچه آوردن آن ها به محل تطبیق ممکن نباشد و یا به نظر دادگاه مصلحت نباشد و یا دارنده آن ها در شهر یا محل دیگری اقامت داشته باشد، به موجب قرار دادگاه می توان در محلی کـه نوشته ها، اوراق و مدارک یاد شده قرار دارد، تطبیق به عمل آورد.

دادگاه موظف است در صورت ضرورت، دقّت در سند، تطبیق خط، امضاء، اثر انگشت یا مهر سند را به کارشناس رسمی یا اداره تشخیص یا إداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل کـه مورد وثوق دادگاه باشند، ارجاع نماید. إداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل، هنگام اعلام نظر به دادگاه ارجاع کننده، باید هویّت و مشخصات کسی را کـه در اعلام نظر دخالت مستقیم داشته است معرفی نماید. شخص یاد شده از جهت مسئولیت و نیز موارد رد، در حکم کارشناس رسمی می باشد.

چنانچه مدعی جعلیت سند در دعوای حقوقی، شخص معینی را بـه جعل سند مورد استناد متهم کند، دادگاه بـه هر دو ادعا یک جا رسیدگی می نماید. در صورتی کـه دعوای حقوقی در جریان رسیدگی باشد، رأی قطعی کیفری نسبت بـه اصالت یا جعلیت سند، برای دادگاه متبع خواهد بود. اگر اصالت یا جعلیّت سند به موجب رأی قطعی کیفری ثابت شده و سند یاد شده مستند دادگاه در امر حقوقی باشد، رأی کیفری برابر مقررات مربوط بـه اعاده دادرسی قابل استفاده می باشد. هر گاه در ضمن رسیدگی، دادگاه از طرح ادعای جعل مرتبط با دعوای حقوقی در دادگاه دیگری مطلع شود، موضوع به إطلاع رئیس حوزه قضایی می رسد تا با توجه بـه سبق ارجاع برای رسیدگی توأم اتخاذ تصمیم نماید.

پس از ادعای جعلیّت سند، تردید یا إنکار نسبت بـه آن سند پذیرفته نمی شود، ولی چنانچه پس از تردید یا انکار سند، ادعای جعل شود، فقط بـه ادعای جعل رسیدگی خواهد شد. در صورتی کـه ادعای جعل یا اظهار تردید و انکار نسبت بـه سند شده باشد، دیگر ادعای پرداخت وجه آن سند یا انجام هر نوع تعهدی نسبت بـه آن پذیرفته نمی شود و چنانچه نسبت بـه اصالت سند همراه با دعوای پرداخت وجه یا انجام تعهد، تعرض شود فقط بـه ادعای پرداخت وجه یا انجام تعهد رسیدگی خواهد شد و تعرض بـه اصالت قابل رسیدگی نمی باشد.