قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21

در هر موردی کـه رسیدگی بـه دلایلی از قبیل تحقیقات از مطلعیّن و گواهان یا معاینه محلی و یا هر اقدام دیگری کـه می بایست خارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده بـه دعوا انجام گیرد و مباشرت دادگاه شرط نباشد، مرجع مذکور بـه دادگاه صلاحیتدارِ محل نیابت می دهد تا حسب مورد اقدام لازم معمول و نتیجه را طی صورتمجلس بـه دادگاه نیابت دهنده ارسال نماید. اقدامات مذکور در صورتی معتبر خواهد بود کـه مورد وثوق دادگاه باشد.

در مواردی کـه تحقیقات باید خارج از کشور ایران به عمل آید، دادگاه در حدود مقرّرات معهود بین دولت ایران و کشور مورد نظر، به دادگاه کشوری کـه تحقیقات باید در قلمرو آن انجام شود، نیابت می دهد تا تحقیقات را به عمل آورده و صورتمجلس را ارسال دارد. ترتیب اثر بر تحقیقات معموله در خارج از کشور متوقف بر وثوق دادگاه بـه نتیجه تحقیقات می باشد.

دادگاه های ایران می توانند به شرط معامله متقابل، نیابتی کـه از طرف دادگاه های کشور های دیگر راجع بـه تحقیقات قضایی بـه آن ها داده می شود، قبول کنند.

دادگاه های ایران نیابت تحقیقات قضایی را برابر قانون ایران انجام می دهند، لکن چنانچه دادگاه کشور خارجی ترتیب خاصی برای رسیدگی معیّن کرده باشد، دادگاه ایران می تواند بـه شرط معامله متقابل و در صورتی کـه مخالف با موازین اسلام و قوانین مربوط بـه نظم عمومی و اخلاق حسنه نباشد، برابر آن عمل نماید.

در نیابت تحقیقات قضایی خارج از کشور، دادگاه نحوه بررسی و تحقیق را برابر قوانین ایران تعیین و از دادگاه خارجی کـه بـه آن نیابت داده می شود، می خواهد کـه بر اساس آن کار تحقیقات را انجام دهد. درصورتی کـه دادگاه یاد شده به طریق دیگری اقدام بـه بررسی و تحقیق نماید. اعتبار آن منوط به نظر دادگاه خواهد بود.