قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21

شعبه رسیدگی کننده پس از رسیدگی با نظر اکثریّت اعضاء در ابرام یا نقض رأی فرجام خواسته اتخاذ تصمیم می نماید. چنانچه رأی مطابق قانون و دلایل موجود در پرونده باشد، ضمن ابرام آن، پرونده را بـه دادگاه صادر کننده اعاده می نماید والّا طبق مقرّرات آتی اقدام خواهد شد.

در موارد زیر حکم یا قرار نقض می گردد: 1 ـ دادگاه صادر کننده رأی، صلاحیّت ذاتی برای رسیدگی بـه موضوع را نداشته باشد و در مورد عدم رعایت صلاحیّت محلّی، وقتی که نسبت بـه آن ایراد شده باشد؛ 2 ـ رأی صادره خلاف موازین شرعی و مقرّرات قانونی شناخته شود؛ 3 ـ عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد آمره و حقوق أصحاب دعوا در صورتی که بـه درجه ای از اهمیّت باشد که رأی را از اعتبار قانونی بیندازد؛ 4 ـ آرای مغایر با یکدیگر، بدون سبب قانونی در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا صادر شده باشد؛ 5 ـ تحقیقات انجام شده ناقص بوده و یا بـه دلایل و مدافعات طرفین توجه نشده باشد.

چنانچه رأی صادره با قوانین حاکم در زمان صدور آن مخالف نباشد، نقض نمی گردد.

چنانچه مفاد رأی صادره با یکی از مواد قانونی مطابقت داشته باشد، لکن اسباب توجیهی آن با ماده ای که دارای معنای دیگری است تطبیق شده، رأی یاد شده نقض می گردد.

در مواردی که دعوا ناشی از قرارداد باشد، چنانچه بـه مفاد صریح سند یا قانون یا آیین نامه مربوط بـه آن قرارداد معنای دیگری غیر از معنای مورد نظر دادگاه صادر کننده رأی داده شود، رأی صادره در آن خصوص نقض می گردد.

چنانچه عدم صحّت مدارک، اسناد و نوشته های مبنای رأی که طرفین درجریان دادرسی ارایه نموده اند ثابت شود، رأی صادره نقض می گردد.

چنانچه در موضوع یک دعوا آرای مغایری صادر شده باشد، بدون این که طرفین و یا صورت اختلاف تغییر نماید و یا بـه سبب تجدیدنظر یا اعاده دادرسی رأی دادگاه نقض شود، رأی مؤخّر بی اعتبار بوده و بـه درخواست ذی نفع؛ بی اعتباری آن اعلام می گردد. همچنین رأی اوّل در صورت مخالفت با قانون نقض خواهد شد، اعم از این که آرای یاد شده از یک دادگاه و یا دادگاه های متعدّد صادر شده باشند.

در صورت وجود یکی از موجبات نقض، رأی مورد تقاضای فرجام نقض می شود، اگرچه فرجام خواه بـه آن جهت که مورد نقض قرار گرفته استناد نکرده باشد.