قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21

افراد زیر می توانند با رعایت مواد آتی درخواست رسیدگی فرجامی نمایند: 1 ـ طرفین دعوا، قائم مقام، نمایندگان قانونی و وکلای آنان. 2 ـ دادستان کل کشور.

فرجام خواهی با تقدیم دادخواست بـه دادگاه صادر کننده رأی بـه عمل می آید. مدیر دفتر دادگاه مذکور باید دادخواست را در دفتر ثبت و رسیدی مشتمل بر نام فرجام خواه و طرف او و تاریخ تقدیم دادخواست با شماره ثبت بـه تقدیم کننده تسلیم و در روی کلیّه برگ های دادخواست تاریخ تقدیم را قید نماید. تاریخ تقدیم دادخواست ابتدای فرجام خواهی محسوب می شود.

در دادخواست باید نکات زیر قید شود: 1 ـ نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خواه و وکیل او در صورتی که دادخواست را وکیل داده باشد؛ 2 ـ نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خوانده؛ 3 ـ حکم یا قراری که از آن درخواست فرجام شده است؛ 4 ـ دادگاه صادر کننده رأی؛ 5 ـ تاریخ ابلاغ رأی؛ 6 ـ دلایل فرجام خواهی.

بـه دادخواست فرجامی باید برگ های زیر پیوست شود: 1 ـ رونوشت یا تصویر مصدق حکم یا قراری که از آن فرجام خواسته می شود؛ 2 ـ لایحه متضمّن اعتراضات فرجامی؛ 3 ـ وکالتنامه وکیل یا مدرک مُثبِت سِمَت تقدیم کننده دادخواست فرجامی، در صورتی که خود فرجام خواه دادخواست را نداده باشد.

دادخواست و برگ های پیوست آن باید در دو نسخه و در صورت متعدّد بودن طرف دعوا، بـه تعداد آنها بـه علاوه یک نسخه باشد، بـه استثنای مدرک مُثبِت سِمَت که فقط بـه نسخه اوّل ضمیمه می شود.

دادخواستی که برابر مقرّرات یاد شده در دو ماده قبل تقدیم نشده و یا هزینه دادرسی آن پرداخت نگردیده باشد، بـه جریان نمی افتد. مدیر دفتر دادگاه در موارد یاد شده؛ ظرف دو روز از تاریخ رسید دادخواست، نقایص آن را بـه طور مشخص بـه دادخواست دهنده اخطار می نماید و از روز ابلاغ ده روز بـه او مهلت می دهد که نقایص را رفع کند. در صورتی که دادخواست خارج از مهلت داده شده، یا در مدت یاد شده تکمیل نشود، بـه موجب قرار دادگاهی که دادخواست بـه آن تسلیم گردیده؛ رد می شود. این قرار ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ، قابل شکایت در دیوان عالی کشور می باشد. رأی دیوان قطعی است.

اگر مشخصات فرجام خواه در دادخواست فرجامی معیّن نشده و در نتیجه هویت دادخواست دهنده معلوم نباشد، دادخواست بلااثر می ماند و پس از انقضای مهلت فرجام خواهی بـه موجب قرار دادگاهی که دادخواست بـه آنجا داده شده، رد می شود. قرار یاد شده ظرف بیست روز از تاریخ إلصاق بـه دیوار دفتر دادگاه صادر کننده، قابل شکایت در دیوان عالی کشور می باشد. رأی دیوان قطعی است.

در صورتی که دادخواست فرجام خواهی تکمیل باشد، مدیر دفتر دادگاه یک نسخه از دادخواست و پیوست های آن را برای طرف دعوا، إرسال می دارد تا ظرف بیست روز بـه طور کتبی پاسخ دهد. پس از انقضای مهلت یاد شده؛ اعم از این که پاسخی رسیده یا نرسیده باشد، پرونده را همراه با پرونده مربوط بـه رأی فرجام خواسته، بـه دیوان عالی کشور می فرستد.

درخواست فرجام، اجرای حکم را تا زمانی که حکم نقض نشده است بـه تأخیر نمی اندازد و لکن بـه ترتیب زیر عمل می گردد: الف ـ چنانچه محکومُ بـه مالی باشد، در صورت لزوم بـه تشخیص دادگاه قبل از اجراء از محکومٌ له تأمین مناسب إخذ خواهد شد. ب ـ چنانچه محکومُ بـه غیرمالی باشد و بـه تشخیص دادگاه صادر کننده حکم، محکومٌ علیه تأمین مناسب بدهد، اجرای حکم تا صدور رأی فرجامی بـه تأخیر خواهد افتاد.

هرگاه از رأی قابل فرجام در مهلت مقرر قانونی فرجام خواهی نشده، یا بـه هر علّتی در آن موارد قرار رد دادخواست فرجامی صادر و قطعی شده باشد و ذی نفع مدعی خلاف شرع یا قانون بودن آن رأی باشد، می تواند از طریق دادستان کل کشور تقاضای رسیدگی فرجامی بنماید. تقاضای یاد شده مستلزم تقدیم دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی فرجامی است. تبصره ـ مهلت تقدیم دادخواست یک ماه حسب مورد از تاریخ انقضاء مهلت فرجام خواهی یا قطعی شدن قرار رد دادخواست فرجامی یا ابلاغ رأی دیوان عالی کشور در خصوص تأیید قرار رد دادخواست فرجامی می باشد.

دفتر دادستان کل کشور دادخواست رسیدگی فرجامی را دریافت و در صورت تکمیل بودن آن از جهت ضمائم و مستندات و هزینه دادرسی برابر مقررات، آن را ثبت و بـه ضمیمه پرونده اصلی بـه نظر دادستان کل کشور می رساند. دادستان کل چنانچه إدعای آنها را در خصوص مخالفت بیّن رأی با موازین شرع یا قانون، مقرون بـه صحّت تشخیص دهد، از دیوان عالی کشور درخواست نقض آن را می نماید. در صورت نقض رأی در دیوان عالی کشور، برابر مقرّرات مندرج در مبحث ششم این قانون اقدام خواهد شد. تبصره ـ چنانچه دادخواست تقدیمی ناقص باشد، دفتر دادستان کل کشور بـه تقدیم کننده دادخواست ابلاغ می نماید که ظرف ده روز از آن رفع نقص کند. هرگاه در مهلت مذکور اقدام بـه رفع نقص نشود، دادخواست قابل ترتیب أثر نخواهد بود. دادخواست خارج از مهلت نیز قابل ترتیب أثر نیست.

پس از درخواست نقض از طرف دادستان کل، محکومٌ علیه رأی یاد شده، می تواند با إرایه گواهی لازم بـه دادگاه اجراکننده رأی، تقاضای توقف اجرای آن را بنماید. دادگاه مکلّف است پس از أخذ تأمین مناسب دستور توقف اجرا را تا پایان رسیدگی دیوان عالی کشور صادر نماید.