آیین نامه تبصره 1 ماده 202 قانون آئین دادرسی کیفری 1392 مصوب 1398/01/26
واژگان بـه کار رفته در این آیین نامه بـه مفهوم زیر می باشد:
الف ـ قانون: قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392/12/4.
ب ـ آیین نامه: آیین نامه اجرایی نحوه نگهداری و درمان متهمان مجنون.
پ ـ مجنون: در آیین نامه مجنون فردی است کـه مطابق ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در حین ارتکاب جرم دچار اختلال روانی بوده بـه نحوی کـه فاقد اراده یا قوه تمیز باشد و در مورد وی قرار موقوفی تعقیب صادر شده، لیکن جنون وی استمرار داشته و نیاز بـه نگهداری و درمان داشته باشد.
ت ـ مجنون خطرناک: مجنونی است کـه آزاد بودن وی ممکن است موجب آسیب مالی، جانی یا حیثیتی بـه خود و یا دیگران شود یا مخل نظم و امنیت عمومی باشد.
ث ـ مجانین: منظور مجنون یا مجنون خطرناک است.
ج ـ مرکز یا مراکز نگهداری و توانبخشی: بـه مرکزی اطلاق می شود کـه در سازمان بهزیستی بـه منظور ارائه خدمات توانبخشی پزشکی، روانی، اجتماعی، آموزشی و حرفه ای لازم برای مجنون تأسیس گردیده یا می شود.
چ ـ مرکز یا مراکز درمان و مراقبت: مرکزی در معیت بیمارستان های روان پزشکی دانشگاه های علوم پزشکی یا بخشی از بیمارستان های مذکور است کـه بـه منظور درمان و مراقبت از مجنون خطرناک باید توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأسیس یا اختصاص یابد.
پس از صدور قرار موقوفی تعقیب نسبت بـه مجانین، حسب مورد باید بـه شرح زیر اتخاذ تصمیم شود:
الف ـ در مورد مجنون خطرناک، بنا بـه دستور دادستان، تا پایدار شدن وضعیت روانی در یکی از مراکز درمان و مراقبت تعیین شده از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تحت درمان قرار می گیرد.
ب ـ در صورتی کـه بـه تشخیص مقام قضایی با جلب نظر پزشکی قانونی نیاز بـه بستری شدن مجنون در بیمارستان روان پزشکی نباشد و همچنین در صورت وصول گزارش از بیمارستان مبنی بر عدم ضرورت بستری بودن بیمار برای درمان، جهت ترخیص وی از بیمارستان یا اعزام بـه مرکز نگهداری و توانبخشی یا مرکز درمان و مراقبت دستور لازم توسط دادستان صادر خواهد شد.
تبصره ـ چنانچه حسب مورد بـه درخواست بیمارستان روانپزشکی یا پزشکی قانونی برای نگهداری مجانین نیاز بـه نیروهای حفاظتی باشد، در صورت لزوم، مقام قضایی دستور مقتضی بـه ضابطان دادگستری صادر می کند.
دادستان کل کشور موظف است ظرف یکماه پس از ابلاغ آیین نامه با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی فهرست مراکز نگهداری و توانبخشی و مراکز درمان و مراقبت و تغییرات آن را برای اطلاع کلیه مراجع قضایی ارسال نماید.
تبصره ـ وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی مکلفند پاسخ استعلامات دادستان کل کشور را در اسرع وقت اعلام داشته و همکاری لازم را معمول نمایند.
مسئولیت پذیرش مجنون خطرناک برای درمان و مراقبت بـه عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و برای نگهداری و توانبخشی مجنون با سازمان بهزیستی خواهد بود.
تبصره ـ چنانچه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی در حوزه قضایی استان یا شهرستانی فاقد مرکز نگهداری و توانبخشی یا مرکز مراقبت و درمان از مجانین باشد، دادستان آنان را بـه مراکز دیگری کـه حسب مورد توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا سازمان بهزیستی تعیین می گردد، اعزام می کند.
اعزام مجانین حسب مورد بـه مرکز نگهداری و توانبخشی یا مرکز درمان و مراقبت، در اجرای دستور دادستان، بـه عهده ضابطان دادگستری است. ضابطان دادگستری مکلفند مراتب تحویل آنان بـه مراکز مذکور را با تنظیم صورت مجلس برای درج در سابقه قضایی وی بـه مرجع قضایی رسیدگی کننده منعکس و نسخه ای از آن را بـه دادستان ارائه کنند.
ملاقات با مجانین تابع ضوابط مرکز نگهداری و توانبخشی یا مرکز درمان و مراقبت می باشد.
دادستان باید بر امر نگهداری و توانبخشی و مراقبت و درمان مجانین در مرکز نگهداری و توانبخشی یا مرکز درمان و مراقبت بـه صورت مستمر نظارت نماید و در صورت برخورد با تخلف و موارد کمبود امکانات و نیازهای مراکز یاد شده مراتب را جهت اقدام مقتضی و عنداللزوم انعکاس آن بـه سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بـه دادستان کل کشور اعلام کند.
پس از طی دوره درمان و مراقبت یا توانبخشی و نگهداری در مراکز مذکور در ماده 2 آیین نامه، مقام قضایی مربوط با جلب نظر پزشکی قانونی دستور ترخیص مجانین را صادر می کند.
استنکاف از اجرای دستور دادستان در مورد نگهداری، مراقبت و درمان مجانین مشمول مقررات ماده 576 قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم تعزیرات) می باشد.
دولت موظف است در اجرای ماده 567 قانون آیین دادرسی کیفری هر ساله بودجه لازم را جهت اجرای قانون و آیین نامه و مفاد ماده 150 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 بـه منظور تأمین هزینه های مربوط بـه نگهداری و توانبخشی و درمان و مراقبت مجانین حسب مورد بـه پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی کشور، تأمین نماید.
نظارت بر حسن اجرای این آیین نامه بـه عهده دادستان کل کشور می باشد.
این آیین نامه در 12 ماده و 3 تبصره توسط وزیر دادگستری با همکاری وزرای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی تهیه و در تاریخ 1398/01/26 بـه تصویب رییس قوه قضاییه رسید.
سید ابراهیم رییسی ـ رییس قوه قضاییه
