✦ تحلیل

مرجع ثبت مالکیت صنعتی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است. ثبت تمام موضوعات مربوط بـه مالکیت صنعتی ، اعم از اختراعات، نمونه شی (مدل) مصرفی، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تأییدی، نامهای تجاری و نشانه های جغرافیایی در این سازمان انجام می شود.

تبصره 1 ـ گواهینامه اختراع دفاعی با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و مرجع ثبت صادر می شود. فرایند ثبت اختراع دفاعی و نحوه همکاری مراجع مذکور، بر اساس آیین نامه ای است کـه ظرف سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون، با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و مرجع ثبت تهیه می شود و بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

تبصره 2 ـ نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در امور مربوط بـه مالکیت صنعتی در سازمان جهانی مالکیت فکری و اتحادیه های مربوط بـه معاهده (کنوانسیون)های مرتبط با آن با مرجع ثبت است.

✦ تحلیل

بـه منظور انجام پشتیبانی و مانع زدایی در مسیر تجاری سازی اختراعات ثبت شده مطابق این قانون، دولت موظف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این قانون کارگروه پشتیبانی و مانع زدایی تجاری سازی اختراعات را با ریاست و مسؤولیت وزیر صنعت، معدن و تجارت و عضویت وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ارتباطات و فناوری اطلاعات، جهاد کشاورزی، دادگستری، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، نفت، نیرو، امورخارجه و علوم، تحقیقات و فناوری و معاون علمی و فناوری رئیس جمهور، دادستان کل کشور، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، رئیس سازمان صدا و سیما، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، رئیس اتاق تعاون، رئیس اتاق اصناف، رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تشکیل دهد. آیین نامه این ماده کـه متضمن امور اجرائی است ظرف سه ماه پس از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون توسط کارگروه مذکور تدوین می شود و به تصویب هیأت وزیران می رسد.

تبصره ـ مرجع ثبت موظف است، فهرست اختراعات ثبت شده را بـه صورت ماهانه بـه کارگروه موضوع این ماده ارسال نماید.

✦ تحلیل

مرجع ثبت باید تمام مراحل و فرایندهای ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، نمونه اشیاء مصرفی، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری و تغییرات مربوط بـه آنها را در قالب سامانه الکترونیکی طراحی و اجرا کند. همچنین این مرجع باید تمام اطلاعات، آگهی ها و مواردی را کـه به موجب این قانون، قابل انتشار است، بـه صورت روزآمد در «سامانه الکترونیک مالکیت صنعتی» کـه صحت، تمامیت و اعتبار آنها را تأمین می کند، نگهداری نماید و در زمانی کـه به موجب این قانون، مقرر شده است، در دسترس عموم قرار دهد. تمام اطلاعات موضوع این ماده ، بجز مواردی کـه به موجب قوانین و مقررات، محرمانه محسوب می شود باید از طریق جویشگر (موتور جستجوگر) برای همگان قابل دسترسی باشد. نشانی اعلام شده بـه مرجع ثبت یا نشانی موجود در سامانه الکترونیکی مرجع ثبت بـه عنوان سابقه ابلاغ در تمام مراحل اداری و قضائی محسوب می شود.

تبصره 1 ـ اعتبار مورد نیاز اجرای این ماده، از محل درآمدهای حاصل از اجرای این قانون، در قوانین بودجه سنواتی پیش بینی می شود.

تبصره 2 ـ مرجع ثبت مکلف است با رعایت ضوابط «اعداد توافق شده بین المللی برای شناسایی داده های فهرست شده» (آی.اِن.آی.دی کُدس) و «استانداردهای وایپو» نمایه اختراعات ثبت شده را منتشر کند.

تبصره 3 ـ مرجع ثبت مکلف است امکان جستجوی بین المللی اختراعات ثبت شده در ایران را با هدف حفظ دستاوردهای مخترعان ایرانی، فراهم کند.

✦ تحلیل

مرجع ثبت، دفاتر جداگانه ای را برای ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، علائم جمعی، نمونه شی مصرفی، علائم تأییدی و نامهای تجاری در نظر می گیرد. تمام اموری کـه باید مطابق مواد این قانون و آیین نامه اجرائی آن ثبت شود، در این دفاتر بـه ثبت می رسد. اطلاعات موجود در این دفاتر از طریق سامانه الکترونیک برای همگان قابل دسترسی است.

✦ تحلیل

تمام ابلاغ ها در این قانون و آیین نامه اجرائی آن، حسب مورد تابع مقررات مربوط در قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و قانون آیین دادرسی کیفری است.

✦ تحلیل

در صورت مفقود شدن یا از بین رفتن گواهینامه اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، نمونه شی مصرفی، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری، مالک گواهینامه می تواند با پرداخت هزینه مقرر، بـه صورت کتبی درخواست صدور گواهینامه المثنی نماید.

✦ تحلیل

هزینه های مربوط بـه فرایند ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، نمونه شی مصرفی، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری بـه شرح جدول زیر تعیین می شود:

عنوان هزینه فرایند ثبتی: میزان هزینه دریافتی از اشخاص حقیقی(مبنای محاسبه ریال) : در خصوص اختراع و طرح صنعتی برای هر طبقه / میزان هزینه دریافتی از اشخاص حقیقی(مبنای محاسبه ریال) در خصوص علائم و نامهای تجاری برای هر طبقه

ثبت اظهارنامه و جستجو / 500/000 / 2/000/000

بررسی ماهوی / 3/000/000 / ـ

صدور گواهینامه(حق الثبت) / 1/000/000 / 6/000/000

تمدید سالانه / 1/000/000 / 6/000/000 (برای هر دوره حمایت)

انتقال و ثبت مجوز بهره برداری / 500/000 / 1/000/000

بررسی اعتراض / 1/500/000 / 5/000/000

پاسخ استعلام، تغییرات، رفع نقص و سایر خدمات ثبتی / 500/000 / 500/000

1 ـ هزینه فرایندهای ثبت اشخاص حقوقی پنج برابر هزینه اشخاص حقیقی است.

2 ـ شرکتهای دانش بنیان مورد تأیید معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از پرداخت پنجاه درصد (50%) هزینه های ثبت اختراع معافند.

3 ـ هزینه فرایندهای ثبت نمونه اشیاء مصرفی نصف هزینه های ثبت اختراع است.

4 ـ مبالغ مذکور در این جدول هر سه سال یک بار بـه تناسب نرخ تورم اعلام شده از سوی بانک مرکزی با پیشنهاد مرجع ثبت و تصویب رئیس قوه قضائیه تعدیل می شود.

تبصره 1 ـ هزینه تمدید علائم تجاری ثبت شده ای کـه پس از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون تمدید می گردد، نیز بر اساس جدول هزینه ها محاسبه می شود.

تبصره 2 ـ مرجع ثبت مکلف است بدون دریافت هزینه نسبت بـه پاسخ بـه استعلام های دستگاههای حاکمیتی و دولتی، محاکم، نیروی انتظامی و سایر دستگاههای قانونی ذی صلاح اقدام نماید. مرجع ثبت باید در صورتی کـه استعلام از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی باشد هزینه های استعلام را منطبق بر جدول این ماده دریافت نماید.

تبصره 3 ـ درآمدهای حاصل از اجرای این قانون پس از واریز بـه خزانه در قالب بودجه های سنواتی تا سقف پنجاه درصد (50%) صرف امور اجرائی، توسعه زیرساخت، نیروی انسانی، ترویج و توسعه فرهنگ مالکیت فکری می گردد.

✦ تحلیل

مرجع ثبت مجاز است هرگونه اشتباه در ترجمه یا رونوشت برداری، اشتباه اداری، اشتباه در اظهارنامه، اشتباه در اسناد ارائه شده بـه مرجع مذکور و یا اشتباه در هریک از ثبت های انجام شده را با رعایت مواد این قانون و آیین نامه اجرائی آن تصحیح نماید. در صورتی کـه اشتباه صورت گرفته از سوی متقاضی باشد، هرگونه تصحیح مستلزم پرداخت هزینه های مربوط مطابق با ماده 140 این قانون است. اصلاحات انجام شده در هر یک از موارد فوق، توسط مرجع ثبت بـه اطلاع ذی نفع رسیده و منتشر می گردد.

✦ تحلیل

نحوه اعتراض بـه اظهارنامه اختراعات، نمونه اشیاء مصرفی، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تأییدی و نام تجاری ثبت شده و رسیدگی بـه آن، براساس مفاد این قانون است.

✦ تحلیل

رسیدگی بـه اختلافات و دعاوی ناشی از اجرای این قانون و آیین نامه اجرائی آن حسب مورد در صلاحیت شعب مجتمع قضائی ویژه مالکیت فکری مستقر در تهران است کـه ظرف شش ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، توسط رئیس قوه قضائیه تشکیل می گردد. دادسرای رسیدگی کننده بـه جرائم موضوع این قانون نیز در معیت دادگاههای کیفری تهران است کـه حداکثر تا شش ماه بعد از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون توسط رئیس قوه قضائیه ایجاد می شود. ‎‎‎

تبصره 1 ـ اختلافات ناشی از این قانون قابل ارجاع بـه داوری است مگر آنکه موضوع آن اختلاف در اصل اعتبار حقوق باشد.

تبصره 2 ـ قضات مجتمع ویژه مالکیت فکری باید دارای دانش حقوقی مرتبط با مالکیت فکری باشند.

تبصره 3 ـ تخصصی بودن دادسرا و دادگاههای موضوع این ماده مانع از ارجاع سایر پرونده ها بـه این مراجع نیست.

تبصره 4 ـ تا زمان تشکیل مجتمع قضائی ویژه مالکیت فکری در تهران، ماده 59 قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386/08/07 مجری است.

✦ تحلیل

تا معادل پنجاه درصد (50%) از درآمد ناشی از اجرای مفاد معاهده(کنوانسیون)های مربوط بـه ثبت بین المللی مالکیت صنعتی کـه از زمان لازم الاجراشدن این قانون عاید می گردد، برای ارتقاء و تجهیز اداره مالکیت صنعتی و ارتقای کیفی آن در قانون بودجه سالانه پیش بینی و اختصاص می یابد. ‎‎‎

تبصره ـ مرجع ثبت موظف است گزارش سالانه عملکرد خود و نحوه هزینه کرد درآمدهای موضوع این ماده را بـه کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس شورای اسلامی ارائه کند.

✦ تحلیل

مرجع ثبت مکلف است نسبت بـه احراز صلاحیت و صدور پروانه فعالیت برای کارگزاران تخصصی ثبت اختراع از طریق آزمون بـه وسیله سازمان سنجش آموزش کشور، جهت انجام فعالیت های مرتبط با جستجو، نگارش مستندات ثبت اختراع و پیگیری ثبت اختراع اقدام نماید. مرجع ثبت می تواند یک درصد (1%) از بودجه خود را بـه موضوع آموزش مالکیت فکری اختصاص دهد. آیین نامه اجرائی این ماده و همچنین آیین نامه نحوه نظارت و رسیدگی بـه تخلفات کارگزاران ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون توسط مرجع ثبت تهیه می شود و بـه تصویب رئیس قوه قضائیه می رسد.

تبصره ـ کارگزاران تخصصی ثبت اختراع نیاز بـه اخذ وکالت نامه محضری از متقاضیان نداشته و اعطای وکالت در برگه های مخصوصی کـه به موجب آیین نامه اجرائی این ماده تعیین می گردد، برای انجام امور ثبتی کفایت می کند.

✦ تحلیل

بـه منظور بررسی ماهوی اظهارنامه های اختراع اعم از داخلی و بین المللی، مرجع ثبت مکلف است حداکثر ظرف سه سال از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، با رعایت قوانین استخدامی نسبت بـه جذب و استخدام تعدادی کارشناس تمام وقت مورد نیاز، متناسب با تعداد درخواستهای ثبتی کـه دارای شرایط لازم برای بررسی و جستجوی اختراعات مطابق با شرایط آیین نامه اجرائی این قانون باشند، اقدام نماید. بـه منظور اجرای این ماده ، مرجع ثبت مکلف است نسبت بـه ایجاد زیرساخت های لازم و اجرای نظام (سیستم) مدیریت کیفیت مطابق با قوانین جستجوی بین المللی اقدام نماید.

تبصره 1 ـ هزینه های مربوط بـه تربیت و استخدام کارشناسان در مرجع ثبت، از محل درآمدهای موضوع ماده 140 این قانون تأمین می گردد.

تبصره 2 ـ گزارش جستجو و بررسی ماهوی تهیه شده توسط مرجع ثبت بـه عنوان پیوست ماده 27 این قانون باید برای عموم منتشر شود.

تبصره 3 ـ تمام اطلاعات و مستندات ارائه شده از طرف متقاضیان ثبت اختراع از جمله اظهارنامه، توصیف نامه و ادعانامه تا قبل از زمان انتشار مطابق این قانون نزد مرجع ثبت محرمانه تلقی شده و بجز موارد قانونی مربوط بـه استعلام دادگاهها، غیرقابل افشاء است.

تبصره 4 ـ پس از سه سال از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، تمام بررسی ها باید در مرجع ثبت انجام شود و انتقال اطلاعات و مستندات مذکور بـه خارج از مرجع ثبت، جهت بررسی ممنوع است.

✦ تحلیل

مواعد یک ماهه تعیین شده برای ابلاغ بـه متقاضی، رفع نقص، ارائه نقشه ها، اعتراض بـه نظر مرجع ثبت، اعتراض بـه تصمیمات هیأت موضوع ماده 23 این قانون، ارائه دلایل نسبت بـه گزارش کارشناس، پرداخت هزینه ثبت و پاسخ بـه اعتراض ها ، برای اشخاص مقیم خارج از کشور شصت روز لحاظ می شود.

✦ تحلیل

در موارد زیر کارشناس بررسی کننده باید از بررسی موضوع درخواستی خودداری نماید:

1 ـ بین کارشناس و متقاضی، قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه ارثی وجود داشته باشد.

2 ـ کارشناس یا همسر یا فرزند او حقوق بگیر متقاضی باشند.

3 ـ کارشناس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطرح شده باشند.

✦ تحلیل

آیین نامه اجرائی این قانون ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون، توسط مرجع ثبت با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری، صنعت، معدن و تجارت، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، دادگستری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه می شود و به تصویب رئیس قوه قضائیه می رسد. تا زمان تصویب آیین نامه مذکور، آیین نامه اجرائی قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری در حدودی کـه مغایر با این قانون نباشد، مجری است.

✦ تحلیل

از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386/08/07 نسخ می گردد.

قانون فوق مشتمل بر یکصد و پنجاه ماده و یکصد و بیست و هشت تبصره کـه گزارش آن توسط کمیسیون قضائی و حقوقی بـه صحن علنی تقدیم شده بود، پس از تصویب در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ یکم خردادماه یکهزار و چهارصد و سه مجلس، در تاریخ 1403/03/23 بـه تأیید شورای نگهبان رسید.

رئیس مجلس شورای اسلامی ـ محمدباقر قالیباف