✦ تحلیل

بـه منظور افزایش ضریب نفوذ دانش و فناوری در حوزه کشاورزی:

الف ـ معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری مکلف است با هماهنگی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) در راستای ارتقای امنیت غذایی و توسعه کشاورزی دانش بنیان بیست درصد (20%) تا سی درصد (30%) از اعتبارات تخصیص یافته برنامه حمایت از توسعه علوم و فناوری های نو را در زمینه تولید اقلام و تجهیزات حمایت از طرحهای توسعه فناوری، تحقیقات بنیادین و تجاری سازی طرحهای حوزه کشاورزی هوشمند توسعه زنجیره ارزش حوزه زراعت، باغبانی، تغذیه و تولید مثل و بـه نژادی و چندقلوزایی در دام، خوراک دام و طیور و آبزیان و تولید نهاده های فناورانه کشاورزی، داروها، هورمون ها و ایمن ساز (واکسن) های دام و طیور و آبزیان، فراوری و صنایع تبدیلی و افزودنی های غذایی مرغ نژاد خالص (لاین) و بومی سازی صنعت پرورش ماهی در قفس و مولدسازی میگو، سایر فعالیت ها و فناوری های نوظهور بخش کشاورزی و ایجاد و توسعه بازارهای مجازی کالاهای کشاورزی هزینه نماید.

ب ـ وزارت جهاد کشاورزی از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، مدیریت و برنامه ریزی تولید و تأمین رقابت پذیر نهاده های فناورانه بخش کشاورزی از جمله بذرهای دورگه (هیبرید)، آفت کش، کود، ایمن ساز (واکسن)، دارو و مواد تقویتی، مواد ژنی مرغ نژاد خالص (لاین) و ماشین آلات را بر عهده دارد و مکلف است بـه منظور تدوین برنامه اقدام ملی خودکفایی در نهاده های فناورانه و نظارت میدانی و مستمر بر حسن اجرای آن، شناسایی و اعلان عمومی نیاز بخش کشاورزی بـه نهاده های فناورانه، شناسایی موانع تولید داخلی نهاده های فناورانه و پیشنهاد سیاست های مناسب با محوریت تولید رقابت پذیر نیاز داخل و حضور تعیین کننده ایران در بازارهای جهانی و تعیین نحوه سرمایه گذاری وزارت جهاد کشاورزی در طرحهای تحقیق و توسعه نهاده های فناورانه، کارگروه ملی نهاده های فناورانه کشاورزی را ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون با ترکیب زیر تشکیل دهد:

1 ـ رئیس سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی (رئیس)

2 ـ معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور برنامه و بودجه و توسعه سرمایه گذاری (دبیر)

3 ـ معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت و باغبانی

4 ـ معاونان وزیر جهاد کشاورزی در امور تولیدات دامی

5 ـ معاون آماد و پشتیبانی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

6 ـ رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران

7 ـ معاونِ معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری

8 ـ معاون رئیس ستاد اجرائی فرمان حضرت امام خمینی (ره)

9 ـ معاون سازمان پدافند غیرعامل

10 ـ رئیس مرکز همکاری های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری

11 ـ رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی جمهوری اسلامی ایران

12 ـ رئیس اتاق اصناف کشاورزی ایران

13 ـ دو نفر عضو هیأت علمی با تخصص کشاورزی و منابع طبیعی دارای حداقل سه سال تجربه کاری مرتبط در تولید نهاده های فناورانه کشاورزی با حکم وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و یک نفر عضو هیأت علمی با تخصص شیمی و یک نفر عضو هیأت علمی با تخصص گیاهان دارویی با حکم وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

14 ـ یک نفر از شرکتهای دانش بنیان در حوزه مربوط با معرفی معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور و حکم وزیر جهاد کشاورزی

15 ـ رئیس سازمان دامپزشکی کشور

16 ـ رئیس سازمان نظام دامپزشکی کشور

جلسات کارگروه مذکور با دعوت رئیس کارگروه تشکیل می شود و با حضور اکثریت اعضا رسمیت می یابد و مصوبات آن با رأی دو سوم اعضای حاضر معتبر می باشد. مصوبات کارگروه پس از تأیید و ابلاغ وزیر جهاد کشاورزی لازم الاجرا است.

✦ تحلیل

بـه منظور افزایش تولید محصولات اساسی کشاورزی و نهاده های دام و طیور و همچنین کاهش پنجاه درصدی (50%) نیاز بـه واردات این محصولات طی یک دوره چهارساله (از سال 1404 تا سال 1408) و همچنین افزایش کیفیت آنها بـه سطح استاندارد، وزارت جهاد کشاورزی مجاز است اقدامات لازم را برای تقویت زیرساخت های خودکفایی، کاهش هزینه تمام شده تولید، افزایش بهره وری، ارتقای بازدهی آبیاری، رفع خلأ عملکرد، از طریق ترویج آموزش ها و روشهای نوین آموزشی در جهت ارتقای سطح آگاهی، مهارت، دانش بهره برداران بخش کشاورزی و هدایت پژوهشگران بخش خصوصی و الزام پژوهشگران بخش دولتی بـه اجرای پژوهش های کاربردی در رابطه با این محصولات و انتقال دستاوردهای فناوری و تحقیقاتی در سطح مزارع بـه کشاورزان بـه عمل آورد.

منابع مورد نیاز برای اجرای این ماده در بودجه های سنواتی تأمین می گردد و در اختیار وزارت جهاد کشاورزی قرار می گیرد و بـه تحقیقات هدفمند جهت کاهش خلأ عملکرد و خودکفایی همان محصول و توانمندسازی کشاورزان برای انجام تکالیف این قانون اختصاص پیدا می کند.

وزارت جهاد کشاورزی مکلف است گزارش عملکرد این ماده را هر شش ماه یک بار بـه کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی گزارش نماید.

تبصره ـ در راستای ماده (30) قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی و بـه منظور ارتقای کمّی و کیفی محصولات کشاورزی، پروتئینی، خوداتکایی و خودکفایی در نهاده های دامی و پوشش خطر (ریسک)، وزارت جهاد کشاورزی مجاز است صندوق ملی حمایت از سرمایه‎گذاری در صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان، صندوق حمایت از سرمایه گذاری در نهاده های فناورانه، صندوق حمایت از سرمایه گذاری در زنجیره ارزش گیاهان دارویی، صندوق‎های سپرده کالایی و صندوق های مخاطره پذیر کشاورزی (صندوق تثبیت درآمدی) را بـه صورت غیردولتی و با مشارکت انجمن ها و تشکلهای مرتبط و با رعایت قوانین مربوط راه اندازی نماید.

آیین نامه اجرائی این تبصره ظرف سه ماه از لازم الاجرا شدن این قانون بـه پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

✦ تحلیل

ماده (63) قانون الحاق برخی مواد بـه قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393/12/4 با اصلاحات و الحاقات بعدی در خصوص خویش فرمایی کشاورزان بـه شرح زیر اصلاح می شود:

✦ تحلیل

کشاورزان و کارفرمایان حقیقی و حقوقی کارگاههای کشاورزی تحت شمول نظام صنفی کشاورزی با هر متراژ زمین مشمول قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند مصوب 1361/12/16 و اصلاحات بعدی آن می باشند. کشاورزان و کارفرمایان حقیقی دارای پروانه فعالیت از نظام صنفی کشاورزی جهت برخورداری از معافیت حق بیمه سهم کارفرما می توانند نام خود را بـه عنوان یکی از پنج نفر شاغل در صدر فهرست بیمه کارگران واحد تولیدی مربوط درج و با پرداخت هفت درصد (7%) حق بیمه، تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار گیرند. اعتبار لازم بابت اجرای این حکم از محل نیم درصد (0/5%) عوارض واردات نهاده های دامی تأمین و بـه سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می شود.

✦ تحلیل

مرجع تعیین میزان سوخت مورد نیاز ماشین های کشاورزی و واحدهای تولیدی و صنایع تبدیلی بخش کشاورزی، وزارت جهاد کشاورزی می باشد. وزارت جهاد کشاورزی مکلف است با همکاری وزارت نفت، حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، آیین نامه اجرائی شاخصهای تعیین سهمیه های سوخت ماشین ها و واحدهای مذکور را تدوین کند و بـه تصویب هیأت وزیران برساند.

وزارت جهاد کشاورزی مکلف است ظرف دو ماه از ابلاغ آیین نامه اجرائی مذکور سهمیه های سوخت را بر اساس شاخصهای آیین نامه اجرائی بـه وزارت نفت و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز اعلام نماید. وزارت نفت موظف است بر اساس ابلاغ وزارت جهاد کشاورزی سهمیه های تعیین شده را بدون تغییر در اختیار بهره برداران قرار دهد.

تبصره 1 ـ وزارت نفت مکلف است حداکثر ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون نسبت بـه صدور کارت هوشمند سوخت برای ماشین های کشاورزی و واحدهای تولیدی (زراعی، باغی، دامی و شیلاتی) اقدام نماید.

تبصره 2 ـ فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (پلیس راهور فراجا) مکلف است برای پلاک اولی ها بدون شرط بیمه نامه و توجه بـه عمر ماشین آلات تا چهل سال ظرف چهار ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون نسبت بـه شماره گذاری و صدور پلاک برای ماشین های کشاورزی بدون پلاک اقدام نماید.

✦ تحلیل

وزارت جهاد کشاورزی مجاز است در راستای نقش آفرینی بیشتر تشکلهای صنفی کشاورزی و مأموریت محور کردن آنها در مدیریت مطلوب و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی و ایجاد اتحادیه های صنفی فراگیر و قدرتمند ملی در حوزه های تولید، تأمین، خدمات، توزیع، صادرات و واردات کالاهای کشاورزی بـه ازای هر یک از فعالیت های تخصصی بخش کشاورزی و منابع طبیعی کارگروه ساماندهی تشکلهای صنفی کشاورزی و منابع طبیعی را با وظایف و اختیارات زیر تشکیل دهد.

الف ـ وظایف:

1 ـ تنظیم اساسنامه و برنامه ریزی برای تشکیل اتحادیه سراسری با شعب شهرستانی، استانی و ملی در هر رشته فعالیت های تخصصی کشاورزی در شاخه تولید، تأمین، خدمات، توزیع، صادرات و واردات کالاهای کشاورزی

2 ـ ساماندهی تشکلهای موجود و نحوه استمرار فعالیت آنها اعم از تشکلهای صنفی کشاورزی و منابع طبیعی که از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اتاق تعاون و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و وزارت کشور مجوز دریافت نموده اند. آیین نامه اجرائی این جزء بـه تصویب وزیر جهاد کشاورزی می رسد.

3 ـ نظارت بر عملکرد تشکلهای صنفی بخش کشاورزی

ب ـ ترکیب اعضا:

1 ـ وزیر جهاد کشاورزی (رئیس)

2 ـ مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران (دبیر)

3 ـ رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران

4 ـ رئیس اتاق تعاون ایران

5 ـ معاون وزیر کشور

6 ـ معاون حقوقی رئیس جمهور

7 ـ معاون امور تعاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی

8 ـ رئیس اتاق اصناف کشاورزی ایران

تبصره ـ وزیر جهاد کشاورزی مجاز است حداکثر ظرف شش ماه با تشکیل کارگروه ساماندهی تشکلهای صنفی کشاورزی و منابع طبیعی اقدامات لازم را نسبت بـه تصویب چگونگی و نحوه تشکیل و اداره اتحادیه های فراگیر کشور انجام و بر اساس آن، اساسنامه نمونه را جهت اجرا ابلاغ نماید. کلیه مصوبات کارگروه مذکور، پس از ابلاغ وزیر جهاد کشاورزی لازم الاجرا است.

✦ تحلیل

نظر بـه اهمیت «کشاورزی قراردادی» درجهش تولید کشاورزی و مدیریت بازار کشاورزی و با هدف بهره گیری از ظرفیت های کشاورزان خرده‏ مالک، دولت مجاز است با لحاظ اعتبارات لازم در بودجه سنواتی نسبت بـه حمایت از کشاورزان و شرکتهای مجری طرحهای کشاورزی قراردادی (پشتیبان) بـه روشهای زیر اقدام نماید:

الف ـ اعطای تسهیلات با سود چهار درصد (4%) بـه کشاورزان طرف قرارداد توسط بانکها و صندوق های حمایت از توسعه کشاورزی با ضمانت شرکتهای پشتیبان

ب ـ حمایت های بیمه ای توسط صندوق بیمه کشاورزی با اعمال حداقل سی درصد (30%) تخفیف در حق بیمه سهم کشاورز از طریق شرکتهای پشتیبان

پ ـ بیمه تولیدکنندگان طرف قرارداد با شرکتهای پشتیبان توسط صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر از طریق شرکتهای پشتیبان

ت ـ اولویت دهی کشاورزان و شرکتهای پشتیبان محصولات کشاورزی قراردادی در دریافت انواع حمایت های دولتی در حوزه کشاورزی

ث ـ شرکتهای پشتیبان در جهت تأمین مالی و تأمین نهاده ها و ماشین آلات مورد نیاز طرف قرارداد خود در برخورداری از مجوزهای واردات و صادرات و هرگونه معافیت و مشوق قانونی موجود در اولویت هستند.

تبصره ـ شرکتهای پشتیبان موظفند یک نسخه قرارداد الگویی (تیپ) را بـه سازمان جهاد کشاورزی استان ارسال نمایند و سازمان جهاد کشاورزی استانها بـه منظور حفظ حقوق کشاورزان مکلفند ظرف یک هفته نسبت بـه قرارداد ارسالی اظهارنظر نمایند. عدم اعلام نظر بعد از یک هفته بـه منزله تأیید قرارداد می باشد.

✦ تحلیل

وزارت جهاد کشاورزی مجاز است با اختصاص اعتبارات در بودجه سنواتی در راستای یکپارچه سازی مدیریت اراضی کشاورزی و بهبود بهره وری و افزایش تولید، نسبت بـه تهیه و ارائه بسته تشویقی و حمایتی برای تجمیع و تبدیل مزارع و واحدهای کشاورزی خرده مالکی و کوچک مقیاس بـه شرکتهای تعاونی، کشت و صنعت و یا سهامی کوچک ترجیحاً با قابلیت عرضه و معامله در بهابازار (بورس) یا خارج از بهابازار (بورس) تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار اقدام نماید. سازمان بورس و اوراق بهادار ضمن تسهیل و عرضه سهام این شرکتها می تواند بـه این منظور نسبت بـه تأسیس یک بازار بهابازار (بورس) یا بازار خارج از بهابازار (بورس) جدید و یا تخصیص یک بازار مجزا در یکی از بازارهای موصوف اقدام نماید. دستورالعمل اجرائی چگونگی و شرایط تأسیس و نحوه و نوع حمایت از این شرکتها ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون و با رعایت قوانین بازار سرمایه، با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان بورس و اوراق بهادار تهیه و توسط وزیر جهاد کشاورزی تصویب و ابلاغ می گردد.

✦ تحلیل

بـه منظور انسجام بخشی، تسهیل و رفع موانع سرمایه گذاری در بخش کشاورزی و منابع طبیعی:

الف ـ سیاست های اجرائی ناظر بر صدور مجوز فعالیت های تولیدی و سرمایه گذاری در بخش کشاورزی و منابع طبیعی در چهارچوب تکالیف و مأموریت های قانونی، توسط وزیر جهاد کشاورزی هر دو سال یک بار در فروردین ماه بـه صورت عمومی اعلان می گردد و هرگونه تغییر یا مقرره جدید در طول دوسال ممنوع می باشد.

ب ـ از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون فعالیت های مندرج در ماده (5) قانون نظام جامع دامپروری کشور مصوب 1388/5/7 پس از اخذ پروانه تأسیس مربوط برای احداث، نیاز بـه أخذ مجوز تأسیس دیگری از سایر سازمان ها، نهادها و دستگاههای اجرائی از جمله دهیاری ها، بخشداری ها، فرمانداری ها و شهرداری ها ندارند و هرگونه اقدام و درخواست خلاف این بند ممنوع می باشد.

پ ـ در اجرای ماده (6) قانون نظام جامع دامپروری کشور و بـه منظور استفاده حداکثری از اراضی قابل سرمایه گذاری، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است ظرف دو ماه نسبت بـه بازنگری در حریمه ای جدید با رویکرد کاهش فاصله واحدها از یکدیگر بـه ویژه در حوزه دام، طیور و آبزیان اقدام و وزیر جهاد کشاورزی آن را بـه سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و سازمان نظام دامپزشکی کشور جهت اجرا ابلاغ نماید.

✦ تحلیل

آیین نامه اجرائی این قانون ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن آن، با پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

قانون فوق مشتمل بر دوازده ماده و چهارده تبصره که گزارش آن توسط کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست بـه صحن مجلس تقدیم شده بود، پس از تصویب در جلسه علنی روز دوشنبه مورخ نوزدهم مرداد ماه یکهزار و چهارصد و پنج مجلس، در تاریخ 1405/6/4 بـه تأیید شورای نگهبان رسید.

محمدباقر قالیباف