آیین نامه وظایف و اختیارات امین اموال دولت در خصوص املاک دولتی مصوب 1405/06/15
در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
1 ـ دستگاه مشمول: دستگاه های اجرایی مذکور در ماده (29) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 و ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 با اصلاحات بعدی که به هر نحو، املاک متعلق به دولت جمهوری اسلامی ایران را در اختیار دارند؛
2 ـ املاک دولتی: کلیه اراضی، مستحدثات، ابنیه، تأسیسات و املاک طرح های تملک دارایی های سرمایه ای، در اختیار دستگاه مشمول که به هر طریق قانونی به تملک دولت درآمده یا در می آید، اعم از اینکه دارای سند مالکیت رسمی یا فاقد آن باشد. همچنین کلیه حقوق مرتبط با آن ها که بر اثر اَعمال یا وقایع حقوقی بدون انتقال حق مالکیت عرصه به دولت، در املاک سایر اشخاص حقیقی و حقوقی ایجادشده یا می شود؛
3 ـ سادا نوین: سامانه اموال غیرمنقول دستگاه های اجرایی؛
4 ـ امین اموال: وزارت امور اقتصادی و دارایی (خزانه داری کل کشور) به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی ایران؛
5 ـ برنامه بهره برداری: برنامه ای که با هدف تکمیل اطلاعات سادا نوین، توسط هر دستگاه مشمول برای املاک دولتی در اختیار، تهیه می شود و شامل چگونگی استفاده، بهره برداری، نگهداری و طرح های توسعه احتمالی در سال مالی است.
وظایف امین اموال در مورد املاک دولتی به شرح زیر است:
1 ـ شناسایی، احصاء و پیگیری ثبت و تکمیل اطلاعات در سادا نوین و صحت سنجی آن؛
2 ـ نگهداری اطلاعات و نسخه های الکترونیکی و فیزیکی اسناد و مدارک مربوط و به روزرسانی آن ها؛
3 ـ پیگیری مستندسازی تا صدور سند مالکیت؛
4 ـ نظارت بر چگونگی استفاده و بهره برداری از سوی دستگاه مشمول؛
5 ـ انجام بازدید و بازرسی های میدانی دوره ای و موردی، در راستای وظایف محوله؛
6 ـ گزارش هرگونه تخلف از مفاد این آیین نامه، به مراجع صالح؛
7 ـ ایجاد و مدیریت بانک ذخیره املاک در بستر سادا نوین و به روزرسانی اطلاعات آن؛
8 ـ شناسایی املاک موضوع ماده (3) این آیین نامه و ثبت آن ها در بانک ذخیره املاک؛
9 ـ بررسی و نیازسنجی دستگاه مشمول به املاک ذخیره براساس معیارهای مصوب و ارجاع آن به مرجع صالح برای تصمیم گیری.
تبصره 1 ـ امین اموال می تواند از طرق مختلف مانند بازرسی (دوره ای و موردی) و برداشت و بازدید میدانی، رأساً یا با انعقاد قرارداد برون سپاری با بخش غیردولتی و همچنین گزارش های مردمی، در چارچوب قوانین و مقررات نسبت به شناسایی املاک دولتی اقدام کند.
تبصره 2 ـ معیارها، شاخص ها و ضوابط فنی بهره برداری از املاک دولتی توسط کارگروهی با ریاست وزارت امور اقتصادی و دارایی و عضویت نمایندگان تام الاختیار سازمان های اداری و استخدامی کشور و برنامه و بودجه کشور، وزارتخانه های راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی، معاونت حقوقی رئیس جمهور و دستگاه اجرایی مربوط، براساس الگوهای موجود داخلی و بین المللی ظرف حداکثر یک سال از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تهیه و به تصویب هیئت وزیران می رسد.
املاک زیر در بانک ذخیره ثبت می شود:
1 ـ املاکی که بنابر خوداظهاری دستگاه مشمول از آن رفع نیاز شده و به عنوان مازاد تلقی می شود؛
2 ـ املاکی که بنابر گزارش امین اموال، فاقد بهره برداری مؤثر است و کارگروه ملی موضوع ماده (2) آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (31) و بند (الف) ماده (36) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها موضوع تصویب نامه شماره 36633/ت63987هـ مورخ 1404/2/31، پس از بررسی مستندات، فقدان بهره برداری مؤثر از آن ها را احراز می کند.
3 ـ املاکی که براساس معیارها، شاخص ها و ضوابط موضوع تبصره (2) ماده (2) این آیین نامه، توسط مرجع صالح، مازاد تشخیص داده شده باشد؛
4 ـ املاکی که با وجود مجوز قانونی واگذاری، ظرف یک سال در فرآیند واگذاری قرار نگرفته باشد؛
5 ـ املاکی که توسط دستگاه مشمول در سادا نوین ثبت نشده است؛
6 ـ سایر املاکی که به هر طریق قانونی در اختیار امین اموال قرار می گیرد.
به منظور بهره گیری از ظرفیت بانک ذخیره املاک، وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است سادا نوین را به گونه ای طراحی کند که اطلاعات بانک یادشده برای تمامی دستگاه های مشمول قابل مشاهده باشد.
سند مالکیت املاک موضوع بندهای (1)، (2)، (3) و (4) ماده (3) این آیین نامه با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به نام دولت جمهوری اسلامی ایران با قید نمایندگی امین اموال اصلاح می شود. امین اموال مکلف است به منظور مولدسازی آن ها حسب مورد برای تأمین نیاز مالی یا استقراری دولت (واگذاری به دستگاه های مشمول نیازمند براساس نیازسنجی)، جهت صدور مجوز مربوط به مرجع صالح ارسال کند. این املاک در سبد ملی دارایی های دولت قرار می گیرد و مولدسازی آن ها با رعایت قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1402 و آیین نامه های اجرایی آن انجام می شود. منابع حاصل نیز در چارچوب قوانین بودجه سنواتی به طرح های تملک دارایی های سرمایه ای اولویت دار اختصاص می یابد.
درخصوص املاک در حال بهره برداری موضوع بند (5) ماده (3) این آیین نامه، ضمن اصلاح سند به ترتیب مذکور در ماده (5) این آیین نامه و اعلام مراتب به مراجع اداری و قضایی صالح، ملک مذکور توسط امین اموال به صورت موقت یک تا پنج ساله (متناسب با نوع اقدامات) و با قید شرایط مشخص در اختیار همان دستگاه مشمولِ بهره بردار قرار می گیرد. تمدید این مدت منوط به تداوم استفاده دستگاه است. املاک بلااستفاده موضوع بند مذکور، مشمول ترتیبات مقرر در ماده (5) این آیین نامه است.
اموالی که براساس این آیین نامه به نام دولت جمهوری اسلامی ایران با نمایندگی امین اموال می شود، جزو اموال وزارت امور اقتصادی و دارایی نمی باشد.
دستگاه مشمول مکلف است ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه نسبت به ثبت کامل و دقیق اطلاعات املاک دولتی در اختیار خود در سادا نوین و به روزرسانی آنها اقدام کرده و برنامه بهره برداری از آن ها را به امین اموال ارائه کند. ثبت یا تکمیل اطلاعات پس از شناسایی امین اموال، تغییری در روند اصلاح سند نداشته و حقی را برای دستگاه در اختیاردارنده ایجاد نکرده و مانع اعمال مقررات این آیین نامه نمی باشد.
تبصره 1 ـ مسئولیت صحت اطلاعات یادشده بر عهده بالاترین مقام دستگاه مشمول است.
تبصره 2 ـ در راستای تکمیل اطلاعات سادا نوین، دستگاه مشمول بستر تبادل اطلاعات بین سامانه های در اختیار خود با آن سامانه را فراهم می کند.
دستگاه مشمول مکلف است هرگونه تغییر در وضعیت املاک دولتی مانند تغییر بهره بردار، تغییر کاربری، تصرف، نوسازی، تخریب و تجدید بنا را ظرف یک ماه از تاریخ وقوع، به طور مستند به امین اموال اعلام کند.
دستگاه مشمول مکلف است در انجام بازدید، بازرسی ، حسابرسی و ممیزی املاک دولتی و ارائه اسناد و اطلاعات مربوط که در اجرای این آیین نامه برای انجام وظایف امین اموال لازم است، همکاری کند.
عدم انجام تکالیف مندرج در مواد (8)، (9) و (10) این آیین نامه و همچنین عدم رعایت شرایط مندرج در ماده (6) آن، تخلف محسوب می شود و درصورتی که دستگاه مشمول مرتکب تخلف پس از اخطار کتبی در مهلت مقرر نسبت به رفع آن اقدام نکند، امین اموال حسب مورد ضمن اعلام مراتب به مراجع اداری، قضایی و دیگر مراجع صالح، گزارش آن را به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال می کند تا در تخصیص بودجه سالانه مرتبط با ملک موردنظرِ دستگاه مشمول، ملحوظ نظر قرار گیرد.
تبصره ـ مسئولیت حفظ و حراست از املاک تا زمان تعیین تکلیف آن از سوی مراجع صالح، به عهده دستگاه مشمولِ بهره بردار است.
در وضعیت اضطراری ناشی از قوه قاهره مانند سیل، زلزله و جنگ، دستگاه مشمول آسیب دیده می تواند با هدف کاهش آسیب و تسهیل در خدمت رسانی و جلوگیری از توقف ارائه خدمت، درخواست استفاده موقت از املاک بانک ذخیره که براساس مقررات این آیین نامه به نام دولت جمهوری اسلامی ایران به نمایندگی امین اموال شده است و سایر املاک بلااستفاده را حسب مورد به مراجع قانونی مربوط اعم از هیئت وزیران یا شورای برنامه ریزی و توسعه استان ارائه کند. مراجع یادشده مکلفند ظرف یک هفته درخصوص واگذاری ملک مورد تقاضا به دستگاه متقاضی برای زمان مشخص، رسیدگی و تصمیم گیری کرده و نتیجه آن را به امین اموال اعلام کنند.
به منظور هماهنگی درخصوص املاک دراختیار نیروهای مسلح، سازمان املاک و اراضی نیروهای مسلح با نظارت و در هماهنگی با امین اموال دولت در چارچوب این آیین نامه اقدام می کند. ساز و کار و چارچوب اجرایی اقدام سازمان یاد شده در این زمینه به موجب دستورالعملی است که ظرف حداکثر سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه توسط وزارت خانه های امور اقتصادی و دارایی، دادگستری و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و معاونت حقوقی رئیس جمهور با رعایت صلاحیت مراجع قانونی مربوط ازجمله ماده (69) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 تهیه و ابلاغ می شود.
محمدرضا عارف ـ معاون اول رئیس جمهور
