آیین نامه ماده 18 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه 1395 مصوب 1396/07/26
آیین نامه ماده 18 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه 1395 با موضوع تعیین سقف حق بیمه شخص ثالث و نحوه تخفیف، افزایش یا تقسیط آن مصوب 1396/07/26
شناسنامه آیین نامه ماده 18 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث:
شماره روزنامه رسمی: 21165
تاریخ روزنامه رسمی: 1396/08/15
شماره ابلاغ: 96232/ت53620هـ
تاریخ ابلاغ: 1396/08/06
مرجع تصویب: هیات وزیران
تاریخ تصویب: 1396/07/26
بیشتر بخوانید:
نظریات مشورتی مرتبط با موضوعات بیمه اجباری خسارات وارده به شخص ثالث
آرای وحدت رویه قضایی مرتبط با موضوعات بیمه
آرای دیوان عدالت اداری مرتبط با موضوعات بیمه
مقررات مرجع:
ماده (18) قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395: آیین نامه مربوط بـه تعیین سقف حق بیمه موضوع این قانون و نحوه تخفیف، افزایش یا تقسیط آن توسط بیمه مرکزی تهیه می شود و پس از تایید شورای عالی بیمه بـه تصویب هیات وزیران می رسد.
در آیین نامه مذکور باید عوامل زیر مد نظر قرار گیرد:
الف ـ ویژگی های وسیله نقلیه از قبیل نوع کاربری، سال ساخت و وضعیت ایمنی آن
ب ـ سوابق رانندگی و بیمه ای دارنده شامل نمرات منفی و تخلفات ثبت شده توسط نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موضوع قانون رسیدگی بـه تخلفات رانندگی، خسارت های پرداختی توسط بیمه گر یا صندوق، بابت حوادث منتسب بـه وی
پ ـ رایج بودن استفاده از وسیله نقلیه برای اقشار متوسط و ضعیف شامل موتور سیکلت و خودروهای سواری ارزان قیمت در آیین نامه موضوع این ماده باید ملاحظات اجتماعی در تعیین حق بیمه وسایل نقلیه پر کاربرد اقشار متوسط و ضعیف جامعه مد نظر قرار گیرد.
تبصره 1 ـ بیمه مرکزی موظف است با همکاری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ترتیبی اتخاذ کند کـه حداکثر تا پایان برنامه پنجساله ششم توسعه، امکان صدور بیمه نامه شخص ثالث بر اساس ویژگی های "راننده" فراهم شود. تا آن زمان، سوابق رانندگی و بیمه ای شخصی کـه پلاک وسیله نقلیه بـه نام اوست و خسارت های پرداختی بابت حوادث منتسب بـه وی ملاک عمل است.
تبصره 2 ـ در آیین نامه موضوع این ماده نحوه تخفیف یا افزایش در حق بیمه بـه صورت پلکانی و متناظر بـه تفکیک در مورد خسارات مالی و بدنی تعیین می شود.
تبصره 3 – نرخ نامه حق بیمه موضوع این قانون در ابتدای هر سال با رعایت آیین نامه مصوب هیات وزیران بـه وسیله بیمه مرکزی محاسبه و پس از تایید شورای عالی بیمه، ابلاغ می شود. در جلسات شورای عالی بیمه برای تعیین نرخ نامه موضوع این تبصره دبیرکل اتحادیه (سندیکای) بیمه گران و دو نفر صاحب نظر بـه انتخاب اتحادیه (سندیکای) بیمه گران ایران با حق رای شرکت می کنند. همچنین رییس کل بیمه مرکزی در جلسات مذکور حق رای دارد.
تبصره 4 ـ شرکت های بیمه می توانند تا دو و نیم درصد کمتر از نرخ های مصوب شورای عالی بیمه را ملاک عمل خود قرار دهند. اعمال تخفیف بیشتر از دو و نیم درصد توسط شرکت های بیمه، منوط بـه کسب مجوز از بیمه مرکزی است. بیمه مرکزی در اعطای این مجوز باید توانگری مالی شرکت و شرایط عمومی بازار و حفظ رقابت پذیری شرکت های بیمه را مد نظر قرار دهد. همچنین شرکت های بیمه می توانند در صورت ارائه خدمات ویژه بـه مشتریان، با تایید بیمه مرکزی تا دو و نیم درصد بیش از قیمت های تعیین شده توسط بیمه مرکزی، از بیمه گذار دریافت کنند.
تبصره 5 ـ شرکت های بیمه موظفند در چهارچوب ضوابط مربوط نسبت بـه اعطای تخفیف بـه رانندگانی کـه دوره های آموزشی رانندگی ایمن و کم خطر را سپری نموده و موفق بـه اخذ گواهینامه مربوط شده اند، اقدام کنند. آیین نامه مربوط بـه این تبصره بـه پیشنهاد بیمه مرکزی و نیروی انتظامی بـه تصویب هیات وزیران می رسد.
متن آیین نامه تعیین سقف حق بیمه شخص ثالث:
هیأت وزیران در جلسه 1396/07/26 بـه پیشنهاد بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تأیید شورای عالی بیمه و بـه استناد ماده (18) قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395، آیین نامه تعیین سقف حق بیمه شخص ثالث و نحوه تخفیف، افزایش یا تقسیط آن را بـه شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1 ـ در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط بـه کار می روند و سایر اصطلاحات تابع تعاریف مندرج در قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395 است:
الف ـ قانون: قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده بـه شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395
ب ـ بیمه شخص ثالث: بیمه موضوع ماده (2) قانون
پ ـ بیمه گر: شرکت سهامی بیمه ایران و یا هر شرکت بیمه غیردولتی کـه مجوز فعالیت در رشته بیمه شخص ثالث از بیمه مرکزی را داشته باشد.
ت ـ بیمه گذار: هر شخص حقیقی یا حقوقی اعم از مالک وسیله نقلیه یا متصرف آن کـه قرارداد بیمه شخص ثالث را با بیمه گر منعقد می کند.
ث ـ حق بیمه پایه: حق بیمه ای کـه قبل از اعمال هرگونه افزایش یا کاهش بابت مواردی از قبیل نوع کاربری و سابقه رانندگی و بیمه ای دارنده برای یک نوع وسیله نقلیه تعیین می شود.
ج ـ هزینه خسارت واقع شده: خسارت پرداختی در هر سال مالی بـه اضافه خسارت معوق پایان آن سال منهای خسارت معوق ابتدای آن سال.
ماده 2 ـ سقف نرخ های حق بیمه پایه بیمه شخص ثالث از حاصل جمع اقلام هزینه ای منهای درآمد سرمایه گذاری بـه علاوه حاشیه سود بـه شرح زیر تعیین می شود:
الف ـ اقلام هزینه ای:
1 ـ هزینه خسارت شامل مجموع هزینه خسارت واقع شده و هزینه های رسیدگی و ارزیابی خسارت بیمه شخص ثالث است.
2 ـ هزینه اداری و عمومی شامل سهم بیمه شخص ثالث از کل هزینه های اداری و عمومی بیمه گران است و بـه نسبت سهم حق بیمه صادره بیمه شخص ثالث از کل حق بیمه صادره بیمه گران محاسبه می شود. حداکثر این هزینه کـه می تواند در تعیین حق بیمه منظور شود، شش درصد حق بیمه صادره بیمه شخص ثالث است.
3 ـ هزینه کارمزد فروش و صدور شامل کارمزد و هزینه صدور پرداختی بـه نمایندگان یا کارگزاران رسمی بیمه بابت شخص ثالث است. حداکثر این هزینه کـه می تواند در تعیین حق بیمه منظور شود، شش درصد حق بیمه صادره بیمه شخص ثالث است.
4 ـ هزینه های قانونی موضوع بند (الف) ماده (24) قانون، ماده (30) قانون الحاق برخی مواد بـه قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393 و مبالغی کـه بر اساس قوانین مربوط توسط بیمه گران بـه حساب خزانه واریز می شود تا در اختیار دستگاه اجرایی ذیربط قرار گیرد.
ب ـ اصلاح 1396/07/26 ـ درآمد سرمایه گذاری: سود حاصل از سرمایه گذاری ذخایر فنی بیمه شخص ثالث کـه از حاصل ضرب کل سود حاصل از سرمایه گذاری ذخایر فنی بیمه های غیرزندگی در نسبت سهم ذخایر فنی این بیمه از کل ذخایر فنی بیمه های غیرزندگی بـه شرح زیر محاسبه می شود و از اقلام هزینه ای کسر می گردد:
/ذخایر فنی بیمه شخص ثالث × کل سود حاصل از سرمایه گذاری ذخایر فنی بیمه های غیرزندگی = درآمد سرمایه گذاری
کل ذخایر فنی بیمه های غیرزندگی
پ ـ حاشیه سود: سودی کـه پس از محاسبات فوق (کسر هزینه ها و درآمد سرمایه گذاری های موضوع بندهای (الف) و (ب) این ماده) بابت سرمایه گذاری و خطرپذیری سهامداران شرکت بیمه در محاسبات مربوط بـه تعیین حق بیمه شخص ثالث منظور می شود. حداکثر سودی کـه می تواند در تعیین حق بیمه منظور شود، حداکثر ده درصد حق بیمه صادره است.
تبصره 1 ـ اصلاح 1396/07/26 ـ اقلام هزینه ای و درآمد سرمایه گذاری موضوع این ماده بر اساس تلفیق اطلاعات آخرین صورت های مالی سالانه حسابرسی شده کلیه بیمه گرانی کـه در بیمه شخص ثالث فعالیت داشته اند و سایر اطلاعات مورد تأیید بیمه مرکزی از قبیل آمار حوادث رانندگی و تعداد وسایل نقلیه، برای سال مورد نظر محاسبه می شود.
تبصره 2 ـ در اجرای بند (پ) ماده (18) قانون، حداکثر سود موضوع بند (پ) این ماده برای خودروهای سواری ارزان قیمت اقشار متوسط و ضعیف پنج درصد و برای موتور سیکلت سه درصد حق بیمه صادره تعیین می شود. مصادیق خودروهای سواری ارزان قیمت در نرخ نامه موضوع تبصره (3) ماده (18) قانون مشخص می شود.
تبصره 3 ـ اصلاح 1396/07/26 ـ نرخ های حق بیمه پایه کـه مطابق این ماده و با رعایت فرایند مندرج در ماده (3) این آیین نامه توسط شورای عالی بیمه محاسبه و ابلاغ می شود در سقف نرخ های مقرر در تصویب نامه شماره 34608/ت41574ک مورخ 1390/02/19 مجاز است.
تبصره 4 ـ حداکثر نرخ حق بیمه وسایل نقلیه ریلی موضوع بند (ث) ماده (1) قانون بـه شرح زیر تعیین می شود:
ردیف نوع وسیله نقلیه ریلی نرخ بـه ازای هر واگن یا لوکوموتیو (در هزار تعهدات ریالی بیمه)
1 لوکوموتیو 12
2 واگن مسافری بین شهری 12
3 واگن باری بین شهری 3
4 لوکوموتیو و یا واگن مسافری شهری (مترو) 1/4
ماده 3 ـ اصلاح 1396/07/26 ـ بیمه مرکزی قبل از شروع هر سال، نرخ حق بیمه پایه هر یک از انواع وسایل نقلیه را با رعایت سقف ها و الزامات مقرر در ماده (2) این آیین نامه محاسبه و بـه عنوان نرخ نامه حق بیمه موضوع تبصره (3) ماده (18) قانون بـه شورای عالی بیمه پیشنهاد می نماید و پس از تعیین نرخ حق بیمه پایه توسط شورای یاد شده، حق بیمه پایه انواع وسایل نقلیه را بر اساس نرخ نامه مصوب آن شورا محاسبه و بـه بیمه گر ابلاغ می نماید. بیمه گر و نمایندگان وی مکلفند جدول مبالغ حق بیمه را در معرض دید متقاضیان قرار دهند.
ماده 4 ـ اصلاح 1398/05/20 ـ حق بیمه پایه آن دسته از وسایل نقلیه ای کـه مشمول هر یک از بندهای جدول زیر باشند، بـه میزان درصدهای تعیین شده افزایش می یابد:
ردیف مصادیق افزایش حق بیمه پایه : درصد افزایش حق بیمه پایه
1 وسایل نقلیه سواری با کاربری آژانس و مسافرکش شخصی درون شهری: 10
2 وسایل نقلیه سواری تاکسی و مسافرکش شخصی برون شهری : 20
3 وسایل نقلیه ویژه حمل مواد سوختی مایع و گازی شکل : 25
4 وسایل نقلیه ویژه حمل مواد منفجره و خطرناک: 50
5 وسایل نقلیه مورد استفاده در تعلیم و آزمون رانندگی : 15
6 وسایل نقلیه کـه برای مسابقات رانندگی بـه کار می روند : 50
7 موتورسیکلت هایی کـه برای مسابقات رانندگی بـه کار می روند: 30
8 وسایل نقلیه ای کـه حسب مقررات، ملزم بـه داشتن معاینه فنی بوده و فاقد آن باشند : 5
9 وسایل نقلیه ای کـه مجاز بـه اتصال یدک اضافی باشند بابت اتصال هر یدک اضافی: 15
10 وسایل نقلیه ای کـه بیش از 15 سال از سال ساخت آنها گذشته باشد : به ازای هر سال مازاد بر 15 سال، 2 درصد (حداکثر 20 درصد)
11 وسایل نقلیه ای کـه دارنده آن طبق اطلاعات مندرج در سامانه راهنمایی و رانندگی دارای نمره منفی باشد : به ازای هر نمره منفی در زمان خرید بیمه نامه 1 درصد (حداکثر 30 درصد)
12 وسایل نقلیه ای کـه طبق اطلاعات مندرج در سامانه راهنمایی و رانندگی دارای تخلفات حادثه ساز ثبت شده باشند: به ازای هر تخلف حادثه ساز ثبت شده در دوره اعتبار بیمه نامه قبلی نیم درصد (حداکثر تا 3 درصد)
ماده 5 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ بـه حق بیمه پایه آن دسته از وسایل نقلیه کـه مشمول هر یک از بندهای جدول زیر باشند، بـه میزان درصدهای تعیین شده تخفیف تعلق می گیرد:
ردیف مصادیق تخفیف حق بیمه پایه : درصد تخفیف حق بیمه پایه
1 وسایل نقلیه ای کـه برای اولین بار شماره گذاری می شوند (به استثنای موتور سیکلت) : 5
2 وسایل نقلیه عمومی شهری حمل مسافر با ظرفیت بیش از شش نفر شامل اتوبوس، مینی بوس، ون و استیشن : 50
3 وسایل نقلیه ای کـه دارنده آن وفق آیین نامه موضوع تبصره (5) ماده (18) قانون دارای گواهینامه معتبر طی دوره های آموزشی رانندگی ایمن و کم خطر باشد: 10
4 موتورسیکلت هایی کـه برای اولین بار شماره گذاری می شوند: 20
ماده 6 ـ در صورتی کـه خسارتی از محل بیمه نامه پرداخت نشود، بیمه گر موظف است پس از اعمال تخفیفات موضوع ماده (5) این آیین نامه، از سال دوم بـه بعد هنگام تجدید بیمه نامه بـه ازای هر سال پنج درصد و حداکثر هفتاد درصد تخفیف عدم خسارت در حق بیمه پایه موضوع ماده (3) این آیین نامه اعمال نماید. این تخفیف در جدول موضوع تبصره (2) این ماده بـه عنوان واحد محسوب می شود.
تبصره 1 ـ مادامی کـه درصد تخفیف عدم خسارتی کـه بـه موجب مقررات قبلی بـه دارنده تعلق گرفته است بیش از درصدهای متعلقه طبق این آیین نامه باشد، هنگام تجدید بیمه نامه درصد تخفیف قبلی ملاک عمل قرار می گیرد.
تبصره 2 ـ درصد تخفیف عدم خسارت آن دسته از دارندگانی کـه در مدت اعتبار بیمه نامه موجب پرداخت خسارت از محل بیمه نامه شوند، هنگام تجدید بیمه نامه بـه تناسب نوع و تعداد خسارت، بـه شرح جدول زیر کاهش می یابد:
تعداد خسارتنوع خسارت : یک بار / دو بار / سه بار و بیشتر
مالی : 20 واحد / 30 واحد / 40 واحد
بدنی : 30 واحد / 70 واحد / 100 واحد
تبصره 3 ـ در صورتی کـه در طول مدت اعتبار بیمه نامه، در یک حادثه بیمه گر هم خسارت مالی و هم خسارت بدنی پرداخت نموده باشد، صرفاً واحدهای مقرر برای خسارت های بدنی ملاک محاسبه خواهند بود.
تبصره 4 ـ در صورتی کـه دارنده فاقد تخفیف باشد یا کاهش میزان تخفیف وی بر اساس جدول فوق بیش از درصد تخفیف سال های قبل باشد، حق بیمه پایه موضوع ماده (3) این آیین نامه معادل مابه التفاوت آنها افزایش خواهد یافت.
ماده 7 ـ حق بیمه پایه ای کـه با رعایت ماده (3) این آیین نامه تعیین می شود، برای بیمه نامه های با مدت یک سال است و چنانچه مدت بیمه نامه کمتر از یک سال باشد، حق بیمه پایه آن بـه شرح جدول زیر محاسبه خواهد شد:
مدت بیمه حق بیمه پایه بر مبنای حق بیمه یکساله
تا پنج روز : 5 درصد
از شش روز تا پانزده روز: 10 درصد
از شانزده روز تا سی روز : 15 درصد
از سی و یک روز تا شصت روز : 25 درصد
از شصت و یک روز تا نود روز : 30 درصد
از نود و یک روز تا صد و بیست روز: 40 درصد
از صد و بیست و یک روز تا صد و پنجاه روز : 50 درصد
از صد و پنجاه و یک روز تا صد و هشتاد روز: 60 درصد
از صد و هشتاد و یک روز تا دویست و هفتاد روز : 80 درصد
از دویست و هفتاد و یک روز تا سیصد و شصت و پنج روز: 100 درصد
تبصره – الحاق 1402/10/20 – در صورتی که وسیله نقلیه زمینی برای اولین بار شماره گذاری شود، بیمه گذار مجاز به صدور بیمه نامه کمتر از یکسال برای آن وسیله نقلیه نیست.
ماده 8 ـ بیمه گر مجاز است با رعایت شرایط زیر حق بیمه شخص ثالث بیمه نامه های یک ساله را بـه صورت اقساطی دریافت نماید:
الف ـ در صورتی کـه شخص حقوقی متعهد شود کـه اقساط حق بیمه وسایل نقلیه متعلق بـه خود یا کارکنان خود و یا والدین، همسر و یا اولاد کارکنان را از حقوق آنها کسر و در وجه بیمه گر پرداخت نماید، باید حداقل بیست و پنج درصد مبلغ حق بیمه همزمان با صدور بیمه نامه دریافت گردد و باقیمانده حق بیمه بـه نحوی تقسیط شود کـه کل حق بیمه حداکثر در شش ماه اول اعتبار بیمه نامه وصول شود.
ب ـ برای سایر اشخاص حقیقی در صورتی کـه حداقل پنجاه درصد مبلغ حق بیمه همزمان با صدور بیمه نامه دریافت گردد و باقیمانده حق بیمه بـه نحوی تقسیط شود کـه کل حق بیمه حداکثر در شش ماه اول اعتبار بیمه نامه وصول شود.
تبصره 1 ـ بیمه گر موظف است در بیمه نامه قسطی مبلغ هر قسط و سررسید آن را درج نماید.
تبصره 2 ـ در صورت انتقال مالکیت وسیله نقلیه بـه دیگری، انتقال گیرنده مسئول پرداخت اقساط باقیمانده حق بیمه (اعم از سررسید شده یا سررسید نشده) خواهد بود.
تبصره 3 ـ تاخیر در پرداخت یا عدم پرداخت اقساط حق بیمه رافع مسئولیت بیمه گر در قبال زیان دیدگان و سایر اشخاص ذی نفع نیست و بیمه گر موظف بـه ایفای تعهدات قانونی مربوط است.
ماده 9 ـ چنانچه بیمه گذار، بیمه گر جدیدی را برای تجدید بیمه شخص ثالث انتخاب نماید، بیمه گر جدید موظف است با توجه بـه سوابق قبلی وی طبق مفاد این آیین نامه، حق بیمه مربوط را با اعمال تخفیفات و اضافه نرخ های وی محاسبه و دریافت نماید.
ماده 10 ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است ظرف سه ماه پس از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، امکان دسترسی بیمه مرکزی و صندوق تامین خسارت های بدنی را بـه سوابق تخلفات و تصادفات رانندگان و نمرات منفی ثبت شده فراهم نماید تا در اختیار بیمه گر قرار گیرد.
ماده 11 ـ نحوه اجرای این آیین نامه در خصوص ثبت اطلاعات و بیمه نمودن خودروهای نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان های وابسته و خودروهای متعلق بـه دستگاه های امنیتی طبق دستورالعمل مشترکی خواهد بود کـه توسط بیمه مرکزی و وزارتخانه های دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و اطلاعات تهیه و ابلاغ می شود.
معاون اول رئیس جمهور، اسحاق جهانگیری
