دستورالعمل تشکیل واحد مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی مصوب 1401/02/20

دستورالعمل تشکیل واحد مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی مشتمل بر 25 ماده مصوب 1401/02/20 بانک مرکزی

 

شناسنامه دستورالعمل:

شماره ابلاغ: 01/39661

تاریخ ابلاغ: 1401/02/20

مرجع تصویب: بانک مرکزی

تاریخ تصویب: 1401/02/20

 

بیشتر بخوانید:

آیین نامه اجرایی ماده 14 الحاقی قانون مبارزه با پولشوئی مصوب 1398/07/21

مجموعه مقررات مرتبط با دستورالعمل واحد مبارزه با پولشوئی در بانک ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی

نظریات مشورتی مرتبط با جرم پولشوئی

موضوعات کیفری در آرای وحدت رویه قضایی

موضوعات کیفری در آرای دیوان عدالت اداری

 

متن دستورالعمل دستورالعمل تشکیل واحد مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی:

جهت اطلاع مدیران عامل محترم بانک های دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک، موسسات اعتباری غیربانکی و بانک مشترک ایران ونزوئلا ارسال می شود.

همان گونه کـه استحضار دارند ماده (37) آیین نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشوئی مصوب جلسه مورخ 1398/07/21 هیأت محترم وزیران و تبصره های (1) الی (6) ذیل آن بـه تبیین برخی از احکام و الزامات مربوط بـه ساختار و تشکیلات واحدهای مبارزه با پولشوئی و نیز نحوه احراز صلاحیت و عزل یا هرگونه تغییر مدیر ارشد واحدهای مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در اشخاص مشمول قانون مبارزه با پولشوئی مصوب سال 1386 با اصلاحات و الحاقات بعدی آن پرداخته است. همچنین در تبصره (6) ماده (37) آیین نامه صدرالاشاره مقرر شده کـه دستورالعمل اجرایی مربوط بـه نحوه ساماندهی تشکیلات سازمانی واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در مؤسسات اعتباری توسط مرکز اطلاعات مالی با همکاری بانک مرکزی تدوین و توسط بانک مرکزی ابلاغ گردد.

بر این اساس بـه پیوست «دستورالعمل نحوه تشکیل و ساماندهی واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در بانک ها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی» کـه پس از سیر تشریفات اداری مربوط نهایی شده است، برای استحضار و صدور دستور اقدام مقتضی ایفاد می گردد. دستورالعمل یادشده مشتمل بر تکالیف مهمی است کـه از جمله اهم آنها می توان بـه موارد زیر اشاره نمود:

مؤسسات اعتباری مکلفند واحدی را با عنوان واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم بـه صورت مستقل تأسیس نموده و وظایف آن واحد را از سایر واحدها تفکیک نمایند. ساختار سازمانی واحد مذکور باید هم تراز با بالاترین سطح واحدهای عملیاتی تنظیم شود. ساختار سازمانی پیشنهادی واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم هر یک از مؤسسات اعتباری باید پس از تصویب در هیأت مدیره مؤسسه اعتباری برای بررسی و انجام اقدامات مورد اشاره در ماده (6) دستورالعمل بـه بانک مرکزی ارسال گردد.

مسئول پیشنهادی واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم مؤسسه اعتباری باید علاوه بر دارا بودن شرایط عمومی و تخصصی مذکور در مواد (8) و (9) دستورالعمل برای احراز صلاحیت تخصصی بـه مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی معرفی شود ارزیابی صلاحیت تخصصی توسط مرکز اطلاعات مالی پس از وصول نظر موافق بانک مرکزی برای انتصاب وی در سمت مسئول واحد مبارزه با پولشوئی مؤسسه اعتباری صورت می پذیرد شایان ذکر میداند احراز صلاحیت امنیتی و عمومی فرد موردنظر مؤسسه اعتباری برای انتصاب در سمت مسئول مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم باید رأساً توسط مؤسسه اعتباری و از طریق استعلام از مراجع ذی ربط در قانون مبارزه با پولشوئی صورت پذیرد.

عزل مسئول واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم مؤسسه اعتباری پیش از پایان اعتبار حکم صلاحیت تخصصی وی صرفاً در صورت تحقق شرایط مقرر در ماده (21) دستورالعمل، میسر خواهد بود.

با عنایت بـه مراتب مذکور ضمن ایفاد یک نسخه از دستورالعمل یادشده خواهشمند است دستور فرمایند، مراتب با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 96/149153 مورخ 1396/5/16 بـه تمامی واحدهای ذیربط آن بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی ابلاغ شده و بر حسن اجرای آن نیز نظارت دقیق بـه عمل آید.

مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشوئی اداره مبارزه با پولشوئی و تامین مالی تروریسم حمیدرضا 

 

دستورالعمل نحوه تشکیل و ساماندهی واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در بانک ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی

 

در اجرای تبصره (6) ماده (37) آیین نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشوئی مصوب جلسه مورخ 1398/07/21 هیأت محترم وزیران و بـه منظور ساماندهی ساختار و تشکیلات سازمانی واحدهای مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در مؤسسات اعتباری دستورالعمل نحوه تشکیل و ساماندهی واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در بانک ها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی کـه از این پس بـه اختصار دستورالعمل نامیده می شود بـه شرح زیر تدوین می شود:

 

تعاریف

 

ماده 1 ـ در این دستورالعمل اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط بـه کار می روند:

1 ـ قانون: قانون مبارزه با پولشوئی مصوب 1386 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن؛

2 ـ آیین نامه: آیین نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشوئی، مصوب جلسه مورخ 1398/07/21 هیأت وزیران ابلاغی بـه موجب نامه شماره 92986ت 57101 هـ مورخ 1398/07/22 معاون اول رئیس جمهور؛

3 ـ بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛

4 ـ مرکز: مرکز اطلاعات مالی مذکور در ماده (7) مکرر قانون؛

5 ـ مؤسسه اعتباری: بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی کـه بـه موجب قانون یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده و تحت نظارت آن بانک قرار دارد؛

6 ـ مرجع تصمیم گیری: مرجع تصمیم گیری در هر مؤسسه اعتباری هیأت مدیره همان مؤسسه اعتباری است کـه سیاست ها و راهبردهای کلی میبایست بـه تأیید آن برسد؛

7 ـ واحد مبارزه با پولشوئی: واحد مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم کـه بـه عنوان متولی امر مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در ساختار داخلی مؤسسات اعتباری، عهده دار تکالیف مقرر در ماده (38) آیین نامه است؛

8 ـ مسئول واحد مبارزه با پولشوئی: بالاترین مقامی کـه در مؤسسه اعتباری، وظیفه اجرای مفاد ماده (38) آیین نامه و مسئولیت نظارت بر اجرای قوانین و مقررات مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در مؤسسه اعتباری بر عهده وی می باشد.

ساختار و تشکیلات سازمانی واحد مبارزه با پولشوئی

 

ماده 2 ـ مؤسسه اعتباری مکلف است واحد مبارزه با پولشوئی را بـه صورت مستقل تأسیس نموده و وظایف آن واحد را از سایر واحدها تفکیک نماید. مؤسسه اعتباری موظف است ساختار سازمانی واحد مبارزه با پولشوئی را همتراز با بالاترین سطح واحدهای عملیاتی آن مؤسسه تنظیم نماید.

 

ماده 3 ـ مسئول واحد مبارزه با پولشوئی میبایست زیر نظر مستقیم مدیر عامل مؤسسه اعتباری و از مدیران ارشد آن مؤسسه اعتباری باشد.

 

ماده 4 ـ مؤسسه اعتباری مکلف است ترتیباتی را اتخاذ تماید که:

1 ـ 4 ـ انجام اقدامات نظارتی توسط واحد مبارزه با پولشوئی و تیز اجرای دستورات مرکز، بانک مرکزی یا سایر مراجع ذی صلاح بـه سهولت صورت پذیرد.

2 ـ 4 ـ جایگاه و اختیارات سازمانی واحد مبارزه با پولشوئی بـه نحوی باشد کـه در صورت درخواست واحد مبارزه با پولشوئی در چارچوب قوانین و مقررات مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم، محدودیت های لازم در ارائه خدمات بـه مشتریان اعمال گردد.

3 ـ 4 ـ واحد مبارزه با پولشوئی مستقیماً و مستقلاً و بـه صورت برخط بـه اطلاعات آماری، خام، تحلیلی و ... دسترسی کامل داشته و انجام تحقیقات و ارائه گزارش از سوی این واحد بـه مرکز، بانک مرکزی و ضابطین قانون، منوط بـه تأیید و تصویب مرجع دیگری اعم از مدیر عامل مؤسسه اعتباری نباشد.

 

ماده 5 ـ هرگونه بـه کارگیری افراد در ساختار مبارزه با پولشوئی مؤسسه اعتباری، منوط بـه اخذ گواهی نامه ها و گذراندن دوره های آموزشی مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم مطابق استانداردهای ابلاغی مرکز است.

 

ماده 6 ـ مؤسسه اعتباری مکلف است ساختار پیشنهادی واحد مبارزه با پولشوئی را پس از تصویب در مرجع تصمیم گیری بـه بانک مرکزی اعلام نماید. بانک مرکزی نسبت بـه بررسی و انطباق آن با ضوابط و تناسب با گستردگی و نوع فعالیت مؤسسه اعتباری اقدام و پس از اخذ موافقت و تأیید مرکز، مراتب را بـه مؤسسه اعتباری اعلام می نماید.

مقررات مرتبط: ضوابط اجرایی نحوه تعیین ساختار سازمانی واحد مبارزه با پولشویی در موسسات اعتباری مصوب 1403/02/25

 

ماده 7 ـ مؤسسه اعتباری مکلف است امکانات اختیارات منابع انسانی و بودجه واحد مبارزه با پولشوئی را بـه گونه ای تدارک دهد کـه انجام بازرسی و نظارت حضوری و غیر حضوری از واحدهای تحت امر بـه منظور اطمینان از اجرای قوانین و مقررات مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم برای آن واحد فراهم شود.

تبصره 1 ـ اقدامات نظارتی واحد مبارزه با پولشوئی باید از رویکرد مبتنی بر ریسک برخوردار باشد. بـه نحوی کـه تمام شعب حداقل دو سال یک بار مورد بازرسی قرار گیرند.

تبصره 2 ـ واحد مبارزه با پولشوئی باید از بازرسان کافی و آموزش دیده برای انجام اقدامات نظارتی برخوردار باشد. در صورت ضرورت واحد مبارزه با پولشوئی مجاز است از ظرفیت سایر واحدهای نظارتی مؤسسه اعتباری استفاده نماید.

 

ماده 8 ـ شرایط عمومی مسئول واحد مبارزه با پولشوئی بـه شرح ذیل است:

1 ـ 8 ـ نداشتن منع تصدی سمت مدیریتی در مؤسسات اعتباری ناشی از محکومیت های قطعی در مراجع ذی صلاح

2 ـ 8 ـ نداشتن بیشتر از یک دهم درصد سهام در هر یک از مؤسسات اعتباری

3 ـ 8 ـ نداشتن سمت مدیریتی و مشاوره ای و عضویت در کمیته های سایر مؤسسات اعتباری

4 ـ 8 ـ قرار نگرفتن در شمول مصادیق ماده (111) لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت

5 ـ 8 ـ ارایه گواهینامه های حرفه ای مورد تأیید مرکز

تبصره ـ افرادی کـه سابقه تصدی سمت مدیریتی در مؤسسات اعتباری را دارا می باشند و بیش از دو سال از خاتمه دوره مسئولیت آنها سپری نشده است، مشمول حکم موضوع این بند نمی باشند.

 

ماده 9 ـ شرایط تخصصی مسئول واحد مبارزه با پولشوئی بـه شرح ذیل می باشد:

1 ـ 9 ـ دارا بودن دانشنامه کارشناسی یا بالاتر در رشته های حقوق مدیریت، اقتصاد، فناوری اطلاعات و سایر رشته ها بـه تشخیص مرکز؛

2 ـ 9 ـ داشتن حداقل 5 سال سابقه کار در زمینه های مرتبط با مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم، رعایت قوانین و مقررات (تطبیق)، تدوین مقررات داخلی بازرسی، امور حقوقی و ریسک عملیاتی

تبصره ـ حکم مسئول واحد مبارزه با پولشوئی پس از طی تشریفات مذکور در این دستورالعمل توسط رئیس هیأت مدیره مؤسسه اعتباری صادر خواهد شد.

 

ترتیبات رسیدگی

 

ماده 10 ـ مدیر عامل مؤسسه اعتباری موظف است پس از تأیید مرجع تصمیم گیری، فردی را کـه حائز شرایط عمومی و اختصاصی مذکور در این دستورالعمل میباشد بـه عنوان مسئول واحد مبارزه با پولشوئی بـه طور همزمان بـه مرکز و بانک مرکزی معرفی نماید.

تبصره ـ تصدی عنوان سرپرستی واحد مبارزه با پولشوئی توسط هر فرد قبل از احراز صلاحیت های تخصصی، امنیتی و عمومی، صرفاً در صورت معرفی وی بـه مرکز و بانک مرکزی و حداکثر برای مدت 3 ماه مجاز است. این مدت با تأیید مرکز قابل تمدید است.

 

ماده 11 ـ مؤسسه اعتباری مکلف است بـه طرق مقتضی نسبت بـه استعلام صلاحیت امنیتی و عمومی در خصوص مسئول مبارزه با پولشوئی از مراجع ذی ربط در قانون مبارزه با پولشوئی اقدام نماید و پس از وصول نتیجه آن مراتب را ضمن ارائه مستندات مربوط بـه مرکز گزارش نماید.

 

ماده 12 ـ بـه منظور ارزیابی صلاحیت تخصصی و حرفه ای مسئولین پیشنهادی اشخاص مشمول، کارگروه ارزیابی در محل مرکز تشکیل می گردد.

بیشتر بخوانید: ضوابط تائید صلاحیت و عزل مسئولان واحد مبارزه با پولشوئی مؤسسات اعتباری مصوب 1401/05/30

تبصره ـ ارزیابی صلاحیت تخصصی توسط مرکز در خصوص هر یک از مسئولین پیشنهادی پس از وصول نظر موافق بانک مرکزی برای انتصاب وی در سمت مسئول واحد مبارزه با پولشوئی مؤسسه اعتباری صورت می پذیرد.

 

ماده 13 ـ فرد پیشنهادی مکلف است حداکثر طی 7 روز کاری پس از معرفی از سوی مؤسسه اعتباری، نسبت بـه تکمیل و ارسال کاربرگ سوابق تحصیلی و حرفه ای و مستندات مربوط بـه آن اقدام کند. کاربرگ مذکور بـه طریق مقتضی در اختیار فرد پیشنهادی قرار می گیرد.

تبصره ـ در صورت عدم معرفی مسئول واحد مبارزه با پولشوئی یا عدم تکمیل پرونده در مدت زمان مقرر توسط مؤسسه اعتباری، تمامی وظایف و مسئولیت های واحد مبارزه با پولشوئی و نیز اجرای تمامی سیاست ها و درخواست های مرکز تا زمان اخذ تأییدیه های صلاحیت تخصصی و امنیتی و عمومی وی، مستقیما بر عهده مدیر عامل مؤسسه اعتباری مربوطه خواهد بود.

 

ماده 14 ـ کارگروه ارزیابی صلاحیت تخصصی پس از دریافت کاربرگ سوابق تحصیلی و حرفه ای فرد پیشنهادی، مستندات را بررسی و نسبت بـه ارزیابی توانمندی مدیریتی و تخصصی وی اقدام می کند.

 

ماده 15 ـ کارگروه ارزیابی صلاحیت تخصصی پس از بررسی سوابق و مستندات دریافتی، در صورت لزوم از مسئول پیشنهادی جهت شرکت در جلسه مصاحبه تخصصی کـه بـه صورت حضوری برگزار می گردد، دعوت می نماید.

 

ماده 16 ـ مصاحبه تخصصی توسط کارگروه ارزیابی صلاحیت تخصصی مربوطه برگزار شده و ضمن تکمیل کاربرگ نتایج ارزیابی صلاحیت تخصصی فرد پیشنهادی، توانمندی های مدیریتی و تخصصی فرد پیشنهادی، مورد ارزیابی قرار می گیرد.

 

ماده 17 ـ چنانچه فرد پیشنهادی براساس کاربرگ نتایج ارزیابی صلاحیت تخصصی، واجد شرایط مورد نظر باشد، مرکز مراتب تأیید صلاحیت فرد مذکور را بـه بانک مرکزی و مدیرعامل مؤسسه اعتباری مربوطه اعلام می کند.

 

ماده 18 ـ پس از تأیید صلاحیت امنیتی و عمومی مطابق تبصره (3) ماده (37) آیین نامه و اعلام آن توسط مؤسسه اعتباری، مرکز نسبت بـه صدور حکم صلاحیت تخصصی متقاضی، اقدام می نماید.

 

ماده 19 ـ مدت اعتبار احکام موضوع ماده (18)، دو سال از تاریخ ابلاغ می باشد و مرکز می تواند مدت اعتبار حکم مذکور را بدون طی تشریفات فرآیند ارزیابی صلاحیت، تمدید یا متقضی نماید.

 

ماده 20 ـ در هر مرحله چنانچه فرد پیشنهادی واجد شرایط ارزیابی نگردد مرکز فرآیند را متوقف و ضمن تکمیل و ارسال کاربرگ اظهار نظر در خصوص صلاحیت تخصصی فرد پیشنهادی، مراتب عدم تأیید صلاحیت فرد مذکور و لزوم معرفی شخص جدید را مطابق ماده (10) دستورالعمل بـه مؤسسه اعتباری مربوط ابلاغ می نماید.

 

شرایط عزل مسئول واحد مبارزه با پولشوئی

 

ماده 21 ـ عزل مسئول واحد مبارزه با پولشوئی پیش از پایان اعتبار حکم صلاحیت تخصصی، صرفاً در صورت تحقق حداقل یکی از شرایط ذیل امکان پذیر است:

1- بـه پیشنهاد مدیر عامل و تأیید مرجع تصمیم گیری منوط بـه ارائه دلایل توجیهی و تأیید مرکز.

2- تحقق تخلف مشهود و یا قصور از سوی مسئول واحد مبارزه با پولشوئی در انجام وظایف، بـه نحوی کـه منجر بـه صدور دستور کتبی مرکز یا بانک مرکزی گردد.

3- هر زمان مشخص گردد کـه مسئول واحد مبارزه با پولشوئی برای احراز شرایط مقرر در این دستورالعمل، اطلاعات خلاف واقع ارائه نموده برخی از اطلاعات را کتمان کرده باشد و یا حسب اعلام مراجع ذی صلاح، صلاحیت عمومی و امنیتی خود را از دست داده باشد.

 

نظارت بر حسن اجرای ضوابط

 

ماده 22 ـ تعیین مسئول مبارزه با پولشوئی و تأیید صلاحیت تخصصی امنیتی و عمومی وی وفق ضوابط این دستورالعمل، نافی مسئولیت های بالاترین مقام اجرایی مؤسسه اعتباری تحت نظارت در اجرای قانون، آیین نامه و سایر ضوابط مربوطه نخواهد بود.

 

ماده 23 ـ مسئول واحد مبارزه با پولشوئی بایستی بـه صورت دوره ای فهرستی از چالش ها و اشکالات موجود در ساختار، دسترسی ها و منابع تخصیص یافته بـه امر مبارزه با پولشوئی و تأمین مالی تروریسم در مؤسسه اعتباری را جهت ارسال بـه مرکز و بانک مرکزی بـه مدیر عامل ارائه نماید.

 

ماده 24 ـ بانک مرکزی در بازرسی های موردی و ادواری خود، ضمن اجرای ماده (41) آیین نامه از صحت اجرای این دستورالعمل اطمینان حاصل و نتایج را بـه مرکز اعلام می نماید.

 

نگهداری سوابق

 

ماده 25 ـ نگهداری سوابق کاربرگ ها و مستندات مبادله شده در خصوص موضوع این دستورالعمل (نظیر مستندات معرفی و احراز صلاحیت فرد پیشنهادی، استاد هویتی مسئول و پیوستهای مربوطه، تأییدیه های صلاحیت و گزارش ساختار و تشکیلات واحد مبارزه با پولشوئی)، توسط مؤسسه اعتباری مربوط حداقل بـه مدت 10 سال ضروری است.

این دستورالعمل در (25) ماده و (6) تبصره تدوین شده است.

وزارت امور اقتصادی و دارایی مرکز اطلاعات مالی (IRIFIU)